{1 POZNAJ UÔMIECH BLIÚNIAKA {01 "Ômiech to zdrowie" powiadajâ i rzeczywiôcie kto z nas nie lubi sië czasem uômiechnâê i uzewnëtrzniê swojego pozytywnego samopoczucia. Uômiech na twarzy sprawia, ûe ûycie moûe biec îatwiej i przyjemniej - czësto jest on w stanie zrelaksowaê nas i budziê wôród innych pozytywne reakcje. Czy jednak zawsze ômiech jest normalnâ oznakâ i wynika ze spontanicznego zachowania? Richard D. James znany jako Aphex Twin jest dobitnym przykîadem na zachwianie istoty i zaburzenie pojëcia uômiechu. Jego facjata permanentnie ma, niezmieniajâcy sië juû od kilku lat, ten sam osobliwy grymas. Przesiadujâc w studiach muzycznych caîe godziny i nagrywajâc coraz to dziwniejsze kompozycje, stale pracuje nad wyginaniem swoich ust ku górze, podkreôlajâc pozorne uczucia radoôci i zadowolenia. Co prawda bliúniak Aphex ma juû na swoim koncie kilka sukcesów, które mogîyby byê powodem prawdziwego, wesoîo-promienistego uômiechu to jednak wciâû wydaje sië on sztuczny i bez wzglëdu na okolicznoôci przybiera ten sam, szyderczo-przeraûajâcy wyraz. Wszystko zaczëîo sië od namalowanego przez Aphexa autoportretu, który staî sië okîadkâ pîyty "... I Care Because You Do". Wpatrujâc sië tylko przez kilka chwil w jego neurotycznâ minë moûna odczuê lëk i ogarniajâcy niepokój - ten demoniczny portret naprawdë ûyje i bynajmniej nie dziaîa uspokajajâco. Tytuî "... I Care Because You Do" w wolnym przekîadzie moûna przetîumaczyê jako wyznanie Ryszarda: "... zaleûy mi bo obchodzi cië to". Wbrew pozorom Richard D. James, bëdâc niezwykle pîodnym artystâ, jest zarazem bardzo samokrytyczny. Wczeôniej tworzyî muzykë "do szuflady", nie wierzâc do koïca we wîasne umiejëtnoôci. Zauwaûony najpierw przez R&S, póúniej przez Warp Records i doceniony przez sîuchaczy nabraî pewnoôci siebie i w swoje moûliwoôci. Jego muzyczne pomysîy zaczëîy byê coraz ômielsze i bardziej nowatorskie, czasem nawet aû za bardzo. W tym miejscu nie wypada zapomnieê o wykorzystywaniu przedziwnych sampli, w tym przezabawnego, ponad minutowego ômiechu mamy Ryszarda (praze-an-beeble mix "Ventolin"). Aphex Twin jest jednym z niewielu muzyków, którego kompozycje nie poddawane obróbkom, powstajâ spontanicznie i sâ zarazem na tyle oryginalne, ûe bardzo îatwo daje sië opisywaê sîowami. Do elektronicznych zabaw dúwiëkowych bliúniaka naleûy: wyliczanka "Moje stopy, moje rëce i moje uszy i twoje stopy" ("To Cure a Weakling Child"), odbijajâca sië cybernetyczna piîka ("Bucephalus Bouncing Ball"), nakrëcana pozytywka z maîo stabilnâ melodiâ ("Nannou"), piski towarzyszâce wgrywaniu programów na ZX Spectrum ("Cornish Acid"/"Peek 824543201") czy teû maltretowanie kota przejawiajâce sië duszeniem, a w rezultacie jego uduszeniem przez {02 niegrzeczne dziecië (marazanvose mix "Ventolin"). Ogólnie Aphex bawi sië muzykâ i do koïca nie traktuje chyba powaûnie tego co z niâ robi. Moûna czasem odnieôê wraûenie ûe specjalnie masakruje sonicznie swoje kompozycje aby byîy bardziej irytujâce i nieprzystëpne dla niewytrenowanego sîuchacza. Dodatkowo nie przywiâzuje on duûej wagi do tytuîów utworów i nadawania im konkretnych nazw. Przewaûnie oglâdajâc okîadki pîyt i spisy tracków mamy przyjemnoôê obcowaê albo z wîasnorëcznie wypisywanymi hieroglifami, które dosyê ciëûko sië rozszyfrowuje, albo z wyrazami i wzorami matematycznymi, których sens zna tylko ich autor. W utworach Richarda D. Jamesa trudno jest sië dopatrzeê powielania utartych schematów panujâcych w muzyce, a raczej to wîaônie jego eksperymenty, bardziej lub mniej udane, sâ inspiracjâ dla innych. Istniejâ setki nagraï, na których publikacje Aphex nie zgadza sië i prawdopodobnie nigdy sië nie zgodzi. Wysoka poprzeczka jakâ sobie stawia, sprawia ûe jego prywatne archiwa muzyczne wciâû zwiëkszajâ swâ objëtoôê a wydawane na rynku pîyty sâ zaledwie minialbumami (np. "Come To Daddy") bâdú kompilacjami dokonywanymi przez niego samego (np. "Selected Ambient Works"). Dziô wizerunek uômiechniëtego Aphexa wspomagany juû grafikâ komputerowâ, nadal potrafi zaskoczyê odbiorcë, lecz bardziej kierowany jest w strone groteski. Niemal do kaûdego obrazu obsesyjnie dosztukowuje sië twarz bliúniaka - jej specyficzne rysy majâ skaczâce misie (w "Donkey Rhubarb"), taïczâce w sîoïcu girlsy i kurwy lubieûnie obîapiajâce w limuzynie Richarda wystëpujâcego jako Michael Jackson (w "Windowlickerze"), agresywne dziewczynki w schludnie skrojonych spódniczkach i ich nieco wychudzony tatuô (w "Come To Daddy"). Moûe i jest to kicz, ale jest to kicz zamierzony, który np w "Windowlickerze" celowo oômiesza i parodiuje wyôwiechtane trendy z dzisiejszego muzycznego póîôwiatka snobów, gdzie priorytet wiodâ rozpasione yo-meny, szybkie samochody, "klimaty Miami beach" oraz kosztowne, zîote îaïcuchy noszone przez seksownych macho. Zaistnienie i pozostanie jakiegokolwiek wykonawcy na teraúniejszym rynku fonograficznym uwarunkowane jest wieloma czynnikami. Przewaûnie wiâûe sië to z finansami i budûetem jaki przeznacza sië na jego promocje. Jednak oprócz pieniëdzy istotnym i waûnym w przebijaniu sië przez "gâszcz muzycznych nieporozumieï i niewypaîów" jest wizerunek artysty oraz odpowiednie uwypuklenie jego szczególnych i oryginalnych cech. Dlaczego Seal nie poddaje swej poharatanej twarzy operacji plastycznej? W jakim celu Madonna do {03 koïca lat 80 starannie pielëgnowaîa sîynnego pieprzyka? Czy ogromna kolekcja okularów, jakâ dysponuje Elton John to tylko wynik jego uîomnoôci wzrocznej? Dlaczego Michael jest biaîy? I po co Keith Flint z The Prodigy czesze sië na anty-punka a kolega z Rolling Stones chwali swym nieprzeciëtnie wielkim jëzorem? Czemu wiëc Aphex Twin miaîby nagle przestaê sië uômiechaê? Przecieû to ôwietna reklama nie tylko dla niego ale i dla caîej wytwórni pîytowej Warp, za poôrednictwem której publikuje swoje pîyty - wykrzywiona twarz w ksztaîcie uômiechu jest doskonaîâ alegoriâ do angielskiej nazwy "warp". Dlatego teû na pewno jeszcze przez jakiô czas urok osobisty Aphexa i jego wymuszony uômiech bëdâ gîównymi atrybutami wyróûniajâcymi go od ogóîu, a on sam bëdzie nadal szokowaê zarówno muzycznie jak i wizualnie. {2Grzegorz Koneczny Artykuî z maja 1999 roku.