Co wynaleziono za jednego ûycia? -------------------------------- Czîowiek powinien doûywaê ôrednio 120 lat, gdyû taka dîugoôê ûycia zostaîa zapisana w naszych genach - twierdzâ naukowcy. To stresy, choroby, niezdrowa dieta i brak dbaîoôci o ciaîo powodujâ, iû ûyjemy o wiele krócej. Warto sië jednak zastanowiê, co oznaczaîoby wydîuûenie ôredniego ûycia o 50 lat. Czy w ogóle warto ûyê tak dîugo, skoro na emeryturë przechodzimy w wieku 60-65 lat, czyli wedîug zapisu genetycznego, w poîowie ûycia? Czy jest sens spëdziê jego poîowë tylko na przyglâdaniu sië ôwiatu? A moûe jest. Dopiero wówczas widaê, jak ogromny postëp dokonaî sië na ôwiecie oraz w jak zmienionych warunkach przyszîo nam ûyê. Najstarszym ûyjâcym obecnie na swiecie czlowiekiem jest Francuzka Jeanne Clement. Urodziîa sië w lutym 1875 roku i ponoê do dziô cieszy sië niezîym zdrowiem. Warto chyba jednak uzmysîowiê sobie, jak wyglâdal ôwiat w dniu jej urodzin i jak bardzo zmieniî sië w ciâgu jej ûycia. Cofnijmy sië zatem o 120 lat. Dwuletnia Jeanne juû chodziîa, poznawaîa ôwiat i prawdopodobnie zaczynaîa zadrëczaê rodziców pytaniami "co to?", "do czego to sîuûy?" itd. 1877 Amerykanin Thomas Alva Edison skonstruowaî fonograf - urzâdzenie zapisujâce i odtwarzajâce dúwiëki. Pierwszym nagraniem byîa piosenka dzieciëca "Mary miaîa biaîego baranka, jego futerko bylo biaîe jak ônieg...", czyli coô na poziomie maîej Francuzki :) Pierwszy urzâd telefoniczny powstaî w Berlinie. koszt rozmowy, bez znaczenia, jak dîugiej, wynosiî 5 marek. Popularnoôc rozmów byîa tak ogromna, iû produkujâca ponad 700 aparatów telefonicznych dziennie firma Siemens nie zaspokajaîa popytu. Polski filozof Julian Ochronowicz sformuîowaî zasady dziaîania telewizji monochromatycznej. Alfred Nobel, który wynalazî 10 lat wczeôniej dynamit dokonaî odkrycia ûelatyny wybuchowej. Byîa ona odporna na dziaîanie wody, moûna wiëc byîo sië niâ posîugiwaê przy przeprowadzaniu wybuchów podwodnych. 1887 Amerykanin Emil Berlinger opatentowaî gramofon i pîytë gramofonowâ, która juû piëê lat póúniej, jako produkt masowy mogîa byê dostarczana na rynek. W przeciwieïstwie do wynalazku Edisona, gramofon Berlinger nadawaî sië tylko i wyîâcznie do odtwarzania zapisanych na krâûku dúwiëków. Heinrich Rudolf Hertz udowadnia, istnienie fal elektromagnetycnych. Amerykanin George Pullman buduje pierwszy luksusowy pociâg, który ma w swoim skîadzie salon, sypialnië, jadalnië oraz palarnië. 1897 Niemiecki inûynier Rudolf Diesel zbudowaî silnik splinowy, który okazaî sië dwukrotnie bardziej wydajny od pierwszego silnika Otta. Silnik Diesla mógî spalaê taïszy ciëûki olej, miaî mniej czëôci i byî bardziej niezawodny. Polski wynalazca Jan Szczepanik zgîasza do opatentowania telektroskop - urzâdzenie do przesyîania obrazów. Jego urzâdzienie jest jednym z etapów rozwoju telewizji. Szczepanik zakîadaî poîâczenie kablem urzâdzenia nadawczego i odbiorczego. Rok póúniej ideë telewizji bezprzewodowej ogîosiî polski fizyk Mieczysîaw Wolfke. Powstaje pierwszy tani materiaî syntetyczny - sztuczny róg otrzymywany z chudego mleka. Tworzywo szybko znalazîo zastosowanie przy produkcji guzików, grzebieni, uchytów, naczyï itp. We Francji po raz pierwszy wykorzystano odpîyw i przypîyw morza do wytwarzania energii elektrycznej. W Nowym Jorku powstaî 30- piëtrowy "drapacz chmur" wzniesiony metodâ budowy stalowego szkieletu. Dziëki temu czas budowy jest bardzo krótki. 1907 Pierwsze próby lotów ômigîowców. Niezaleûnie od siebie dwaj Francuzi zbudowali maszyny, którym udaîo sië oderwaê od ziemi. Loty nie trwaîy dîugo i zakoïczyîy sië niepowodzeniem. Bracia Louis i Jean Lumiere (twórcy pierwszego filmu) prezentujâ zebranym fotografie barwne, których noônikiem sâ pîyty szklane. Ich metoda cieszy sië przejôciowym zainteresowaniem. W Stanch Zjednoczonych uruchomiono pierwszâ wysoko wydajnâ maszynë do produkcji butelek. Maszyna odmierzaîa potrzebnâ iloôê ciekîego szkîa, umieszczaîa jâ w formie i wydmuchiwaîa. W ciâgu doby potrafiîa wyprodukowaê okoîo 25 tysiëcy butelek póîlitrowych. 1917 Zakoïczyî sië wieloletni spór, czy ôwiatîo jest czâstkâ, czy teû falâ. Albert Einstein wykazaî, iû jest tym i tym. W Stanch Zjednoczonych wyôwietlono pierwszy film na kolorowej taômie. Wyprodukowano go metodâ technikoloru. 1927 Amerykaïski biolog dowiódî, iû naôwietlanie promieniami Roentgena jest zjawiskiem szkodliwym, gdyû wywoîuje mutacje genów. W Niemczech powstaî syntetyczny kauczuk. Nazwano go "Buma" od pierwszych liter dwóch gîownych skîadników: butanum i natrium (butan i sód). W Stanach Zjednoczonych uruchomiono 51-kilometrowy odcinek kolejowy, na którym wszystkie zwrotnice i semafory byîy zdalnie sterowane. Nowy projekt wirnika wiatrowego powstaî we Francji. Jest on niezawodny, niezaleûnie od kierunku wiatru, taïszy w budowie od tradycyjnych i rózni sië tym, iû îopaty poruszajâ sië wokóî pionowej osi ruchu. Wynalazcë - G. M. Darrieusa natchnëîy majâce tysiâc lat projekty perskich wiatraków. Rozpoczëîa sië eksploatacja najwiëkszych na ôwiecie zîóû ropy naftowej w okolicach Zatoki Perskiej. 1937 Amerykanin Chester Carlson opatentowaî proces kopiowania Xerox. Pozwalaî on na otrzymywanie kopii na czystym papierze. Heinrich Fock zbudowaî helikopter wyposaûony w dwa obracajâce sië w przeciwnych kierunkach ômigîa. Byîa to pierwsza tego typu maszyna na ôwiecie. Jej najdîuûszy lot wyniósî 93 minuty. Zbudowano pierwszy radioteleskop ôwiata. Miaî on pomóc w wyjaônieniu zagadki fal elektromagnetycznych dochodzâcych z centrum Drogi Mlecznej. Eksplozja sterowca "Hindenburg", który przewoziî pasaûerów prze Atlantyk, poîoûyîa kres istnieniu tego typu pojazdów powietrznych. "Hindenburg" byî spoôród nich najwiëkszym - miaî 245 metrów dîugoôci, 46 metra ôrednicy w najgrubszym miejscu oraz pokîad, na którym mieôciîo sië 75 pasaûerów i 25 czîonków zaîogi. 1947 Samolot myôliwski Bell X-1 osiâga prëdkoôê ponaddúwiëkowâ. Maszyna ta nie umiaîa samodzielnie startowaê. Byîa wznoszona na odpowiedniâ wysokoôê pod skrzydîami bombowca i tam odczepiana. Napëdzaî jâ silnik rakietowy. Amerykanin Frank Libby rozwinâî metodë oznaczania wieku przy pomocy wëgla C-14. Stosunek radioaktywnego wëgla C-14 do obojëtnego C-12 pozwala okreôliê wiek materiaîu organicznego aû do 70 tysiëcy lat. Margines bîedu wynosiî zaledwie 100 lat. Herbert Land ze Stanów Zjednoczonych rowinâî polaroidowâ metodë fotografii, która pozwala otrzymaê zdjëcie w ciâgu kilku minut. 1957 Rosjanie wystrzelili w kosmos pierwszego satelitë - "Sputnik-1". Miaî on 56cm ôrednicy i waûyî zaledwie 86 kilogramów. Ziemië zaczâî okrâûaê na wysokoôci 230 kilometrów i obiegaî jâ w ciâgu 96minut. Przez 21 dni nadawaî sygnaî dúwiëkowy. Rakieta, która wyniosîa gp na orbitë - Wostok - byîa wzorowana na niemieckiej V-2, gdyû do poczâtku lat piëêdziesiâtych w ZSRR pracowali niemieccy specjaliôci rakietowi. Miesiâc po wystrzeleniu Sputnika-1 na orbitë wszedî Sputnik-2 z psem Îajkâ na pokîadzie. System pokîadowy zapewnial mu wodë, jedzenie oraz tlen. Przez 7 dni czujniki rejestrowaîy zdrowie psa, temperaturë, promieniowanie itp. Powstaî pierwszy statek o napëdzie atomowym - lodoîamacz "Lenin". Henri le France uruchomiî system telewizji kolorowej SECAM, na którym pracowaîa nasza telewizja do czasu przejôcia przed kilkoma laty na system PAL. Firma Hamilton wyprodukowaîa pierwszy elektroniczny zegarek na rëkë. 1967 Opracowano nowâ definicjë sekundy wiâûâc jâ z liczbâ drgaï atomu cezu. Dotychczas sekundâ byîa 86.400 czëôê dnia sîonecznego. Od tej pory definicjë të zamieniono na "9.192.631.770-krotnoôê okresu promieniowania odpowiadajâcego przejôciu pomiëdzy dwoma poziomami struktury nadsubtelnej podstawowego stanu atomu cezu" (powiedz to szybko :)). W Stanach Zjednoczonych wyprodukowano szkîo okularowe, które dopasowuje absorpcjë ôwiatîa do warunków oôwietlenia. Powstaîa "Anita Mark 8" - pierwsza elektroniczna biurkowa maszyna liczâca. Potrafiîa ona jedynie dodawaê, odejmowaê, mnoûyê i dzieliê. 1977 Urodziî sië Cetep wspaniaîy, twórca potëgi Imperium Indyjskiego siedemnastej dynastii. (od Belosa: Hmm ja teû urodziîem sië w tym roku, ale niestety nie mogë pochwaliê sië takâ wîadzâ jak Cetep, czyûbym znowu byî gorszy, hlip, hlip) Skonstruowano bombë neutronowâ. Podczas wybuchu powstaje sîaba fala uderzeniowa i niewielka iloôc ciepîa. Energia eksplozji emitowana jest w postaci twardego promieniowania niszczâcego wszelkie ûywe organizmy. Bomba ta miaîa sîuûyê odparciu inwazji radzieckien na Niemcy, nie niszczâc jednoczeônie infrastruktury. Satelity Palapa-1 oraz Palapa-2 poîâczyîy sieciâ komunikacyjnâ leûâcâ na ponad trzech tysiâcach wysp Indonezjë. Kaûdy z nich moûe jednoczeônie przekazywaê 5 tysiëcy rozmów telefonicznych lub 12 kanaîów telewizyjnych. W tym roku satelity komunikacyjne wystrzeliîy takûe Stany Zjednoczone, Wîochy, Japonia i aû 8 sztuk - ZSRR. 1987 Niemieckie przedsiëbiorstwo chemiczne Hoechst AG zainstalowaîo wielkâ kadú fermentacyjnâ, w której zmienione genetycznie bakterie escherichoa coli wytwarzaê bëdâ insulinë. Technika genetyczna zaczyna wiëc wchodziê dyûymi krokami do produkcji przemysîowej. Dziëki zmienionym genetycznie organizmom powstawaê bëdâ substancje, których nie potrafiliômy produkowaê, m.in. szczepionki, hormony, antybiotyki i przeciwciaîa. Firma Kruppa uruchomiîa plazmowy piec odlewniczy. Stal upîynniana jest w îuku elektrycznym. Tego typu piec jest bardziej wydajny i oszczëdny od obecnych. 1997 W tym roku jeszcze nic nie wymyôlono, a przynajmiej jest zbyt wczeônie na to, by opinia publiczna mogîa sië o tym przekonaê. Wiemy co prawda, ûe na rynek wejdzie odtwarzacz pîyt kompaktowych w systemie DVD, który pozwoli w domu na nich zapisywaê, a same pîyty pomieszczâ o wiele wiëcej informacji, niû dotychczas. Jednak nad tym systemem zapisu cyfrowego potëûne firmy pîytowe i fonograficzne pracowaîy od wielu lat. A co wymyôlono przed narodzinami maîej Francuzki? Na pewno ogieï, îuk, broï palnâ, czcionkë i maszynë do pisania, telegraf, lunetë i mikroskop, dynamit, maszynë parowâ, telefon i ûarówkë. Wszystko pozostaîe - juû po narodzinach. Dodatkowo ulpeszano juû istniejâce wynalazki. Takûe ogieï... przy pomocy "Kroniki Techniki" - Ctp/Mawi^link124