JEAN MICHEL JARRE - artykuī dla fanów LEW Z LYONU Jean Michel Jarre urodziī siė 24 sierpnia 1948 roku pod znakiem Panny, twierdzi jednak, ūe ma raczej cechy Lwa. Pochodzi z Lyonu, który wyglāda jego zdaniem jak wielki dworzec autobusowy, z plātaninā ulic i dróg rozcho- dzācych siė we wszystkie strony ōwiata. Z okien domu, w którym dorastaī, widziaī labirynt ōcian i murów. Na pytanie, z jakim innym miastem na ōwiecie kojarzy mu siė Lyon, odpowiada, ūe z Berlinem. Jest synem Maurice'a Jarre'a, jednego z najwybitniejszych kompozytorów muzyki filmowej na ōwiecie. Z ojcem nie utrzymuje jednak ūadnych kontaktów. Nie wybaczyī mu nigdy ucieczki z domu w ōwiat, do Hollywood. Od najmīodszych lat pobieraī lekcje gry na fortepianie, byī m.in. uczestnikiem kursów organizowanych przez wykīadowców Konserwatorium Paryskiego dla dzieci wykazujācych duūe uzdolnienia muzyczne. Jak wielu mīodych ludzi marzyī o karierze gwiazdy rocka. Pod koniec lat 60-tych - podjāī wówczas studia ekonomiczne - prowadziī nawet zespóī, dla którego pisaī piosenki w stylu The Beatles i The Kinks. Jego ūycie odmieniī udziaī w pracach utwo- rzonej przez Pierre'a Schaefera, kompozytora awangardowego, Groupe de Recherches Musicales. Po raz pierwszy zetknāī siė wtedy z muzykā elektronicznā Poznaī nowy dla siebie ōwiat dświėkowy. Awangardowe techniki kompozytorskie oraz brzmienie instrumentów elektronicznych, przede wszystkim syntezatorów, postanowiī wykorzystaź w muzyce, która miaīaby szanse podbiź serca bardzo wielu sīuchaczy. Dīugo przygotowywaī siė do debiutu pīytowego. W pierwszej poīowie lat 70-tych komponowaī gīównie i nagrywaī muzykė dla domów towarowych. Paryskiej publicz- noōci przedstawiī teū trzy suity baletowe - niezbyt chyba udane skoro nikt nie pokusiī siė o ich wydanie na pīytach. Gromadziī doōwiadczenia i pomysīy. Kiedy jesieniā 1976 roku zamknāī siė w domowym studiu, by przystāpiź do nagrania pierwszego w swym dorobku albumu, mógī ograniczyź siė do wybrania spoōród rejestrowanych od lat impresji dświėkowych tych najlepszych, najbar- dziej udanych, a nastėpnie ponownie je opracowaź i poīāczyź w caīoōź. Umieōciī na pīycie przede wszystkim kompozycje odznaczajāce siė lekkoōciā i wdziėkiem, o melodiach przebojowych, īatwo wpadajācych w ucho. Postāpiī wiėc inaczej niū znani twórcy rocka elektronicznego, ktorzy skīaniali siė wówczas ku twórczoōci utrzymanej w nastroju podniosīym, wymagajācym od sīuchacza skupienia i uwagi. Pīyta ukazaīa siė latem 1977 roku. Zawieraīa szeōź urokliwych, frapujācych pod wzglėdem kolorystycznym obrazków dświėkowych poīāczonych w cykl o tytule "Oxygene". Wyróūniona zostaīa prestiūowā nagrodā Grand Prix de l'Academie Charles Cros, odniosīa teū sukces jakiego Jarre nie spodziewaī siė w najbardziej ōmiaīych marzeniach. Zapewniīa mu caīkowitā swobodė artystycznā oraz nieograniczony kredyt zaufania u wielomilionowej publicz- noōci. Albumy kolejne, "Equinoxe" ze stycznia 1979 roku oraz "Les Chants Magneti- ques" z maja 1981 roku, zawieraīy muzykė bardzo podobnā. Ugruntowaīy sukces francuskiego kompozytora, spotkaīy siė teū jednak z zarzutem powie- lania pomysīów z "Oxygene". Poczātkowo Jarre nie przejmowaī siė zarzutami krytyków. W koļcu zaczāī jednak szukaź sposobu na odōwieūenie wīasnej formuīy twórczej. Wtedy postanowiī udaź siė w dalekā podróū. PAMIĀTKA Z CHIN Jean Michel koncertuje bardzo rzadko. Dba zarazem, by kaūdy jego wystėp byī dla sīuchaczy niezwykīym przeūyciem. Zadebiutowaī przed publicznoōciā 14 lipca 1979 roku, w dniu francuskiego ōwiėta narodowego. Tīem dla spek- taklu, w programie którego znalazīy siė utwory z pīyt "Oxygene" i "Equinoxe" uczyniī wspaniale oōwietlony paryski Plac Zgody. W koncercie uczestniczyīo blisko milion mieszkaļców stolicy Francji, a za poōrednictwem telwizji satelitarnej sto milionów sīuchaczy i widzów na caīym ōwiecie. Od tamtej pory Jarre wystāpiī w ojczyśnie tylko raz, 5 paśdziernika 1986 roku w Lyonie. Powitaī swā muzykā przybyīego do miasta papieūa Jana Pawīa II oraz tysiāce pielgrzymów z najbardziej odlegīych zakātków kraju i Europy. Daī teū kilka koncertów poza granicami Francji w tym jako pierwszy artysta z Europy wystāpiī w Chinach. W wyprawie do Pekinu i Szanghaju towarzyszyīa mu ūona, francuska aktorka Charlotte Rampling. Ich pobyt w Chinach udokumentowany zostaī filmem, nagrania zarejestrowane podczas koncertów wypeīniīy zaō dwupīytowy album "Les Concerts en Chine". Ten wīaōnie album wielu wielbicieli Jarre'a uwaūa za jego najwiėksze osiāgniėcie. Oprócz ūywych, ekspresyjnych utworów znanych z pīyt wczeōniejszych w zestawie znalazīy siė teū kompozycje nowe, bardzo udane, zazwyczaj o orientalnym klimacie, takie jak "Night in Shang- hai" czy przebojowa "Souvenir Of China". Zaproszona do udziaīu w koncercie orkiestra Konserwatorium Pekiļskiego wykonaīa bardzo starā, ludowā melodiė "Poīów ryb o zachodzie sīoļca", uzupeīnionā przez Jarre'a o wīasne inter- ludia na instrumenty elektroniczne. Kolejna pīyta Jarre'a, "Music for Supermarkets", ukazaīa siė latem 1983 roku, sympatykom znana jest z jednej czy dwóch prezentacji radiowych. Kompozytor zdecydowaī siė bowiem na posuniėcie, którego motywy do dziō pozostajā niejasne. Album ukazaī siė w jednym egzemplarzu! Wystawiony na licytacjė, trafiī w rėce kolekcjonera maniaka. Jarre twierdziī, ūe chce zaprotestowaź przeciwko komercjalizacji muzyki pop. Z komentarzy prasy francuskiej wynikaīo jednak, ūe niewielu uwierzyīo w jego intencje. Uwaūano raczej, ūe akcja ma charakter reklamowy. Pīyta nastėpna, "Zoolook" z listopada 1984 roku, zawieraīa repertuar ambitniejszy niū poprzednie krāūki. Cieszyīa siė równieū mniejszym powo- dzeniem, ale zapewniīa Jarre'owi miejsce wōród najbardziej oryginalnych eksperymentujācych twórców muzyki pop. Zawieraīa m.in. fascynujāce utwory "Ethnicolor" i "Diva", w warstwie dświėkowej oparte na brzmieniach sīów wybranych z kilkudziesiėciu mniej lub bardziej egzotycznych jėzyków ōwiata oraz jėzyka wymyōlonego przez zaproszonā do wspóīpracy kompozytorkė amery- kaļskā Laurie Anderson. Album "Rendez-Vous" z 1986 roku zawieraī znowu muzykė bliūszā "Oxygene" i "Equinoxe", niczego nowego do portretu Jarre'a nie wniosīa teū póśniejsza o rok pīyta "In Concert", dokumentujāca spektakularne wystėpy w Houston i Lyonie. REWOLUCJONISTA "Les Champs Magnetiques", tytuī trzeciej pīyty Jarre'a, zaczerpniėty zostaī z surrealistycznego poematu Andre Bretona i Philippe Soupalta - swobodnego zapisu snów, majaków, przywidzeļ i halucynacji. Ciekawe, ūe ūaden z autorów licznych recenzji albumu nie skojarzyī obydwu utworów. Podejmowano natomiast nieōmiaīe próby dopisania do "Les Chapmps Magnetiques" - a wczeōniej do "Oxygene" i "Equinoxe" - mniej lub bardziej konkretnych, domniemanych treōci. Odwoīujāc siė do utworu Bretona i Soupalta, twórca chciaī wszakūe podkreōliź, ūe jego kompozycje stanowiā ciāg abstrakcyjnych obrazów dświėkowych. Tak w kaūdym razie byīo do poczātku lat 80-tych. Nietrudno bowiem odczytaź przesīanie pīyt "Zoolook" czy "Rendez-Vous", chociaū Jarre pozostaī na nich dostarczycielem muzyki wyīācznie instrumentalnej. "Zoolook" to woīanie o równoōź i braterstwo ludzi wszystkich ras i jėzyków, zaō "Rendez-Vous" - hymn na czeōź zdobywców kosmosu. Īatwy do odczytania program ma teū muzyka Jarre'a z pīyty "Revolutions". Album otwiera dīuūsza kompozycja "Industrial Revolution", póśniej nastėpujā poīāczone w wymownā caīoōź utwory "London Kid", "Tokyo Kid", "Computer Week- end", "September" i "The Immigrant". Suita rozpoczyna siė fabrycznym zgieīkiem - szumem maszyn, rytmicznymi uderzeniami mīotów. Stopniowo przeradza siė zaō w opowieōź dświėkowā o czasach rewolucji przemysīowych i spoīecznych, niesīy- chanego postėpu technicznego, komputeryzacji; o triumfach czīowieka oraz problemach, których nie udaīo mu siė rozwiāzaź. Jarre planowaī prezentacjė cyklu w Moskwie, na miejsce premiery wybraī jednak Londyn. Zamiast jednego duūego koncertu musiaī zorganizowaź dwa mniejsze. Podobno wīadze miasta obawiaīy siė zamieszek. Czyūby przestraszyīy siė rewo- lucyjnego przesīania suity francuskiego kompozytora? 1988 - 1997 Kolejnā pīytā Jarre'a byīa "Waiting for Cousteau" wydana w 1990 roku. Muzyka zawarta na tym dedykowanym francuskiemu naukowcowi albumie znacznie róūni siė od "Revolutions", a takūe od wczeōniejszych pīyt. Znajdujā siė tu trzy utwory o wspólnej nazwie "Calypso", dynamiczne, a zarazem majestatyczne, oraz niesamowity, ponad 45-ciominutowy utwór tytuīowy. W roku 1992 ōwiatīo dzienne ujrzaīa pierwsza w karierze Jarre'a skīadanka "Images" z jego najlepszymi utworami i jednym premierowym - "Globetrotter". Rok póśniej ukazuje siė album "Chronologie", a w roku obecnym, czyli 1997, pojawia siė "Oxygene 7-13", wspaniaīa kontynuacja pīyty z 1977 roku. W ciāgu dwudziestu lat swej kariery Jean Michel Jarre sprzedaī ponad 55 milionów pīyt. Jego koncerty, mimo ūe nie sā zbyt czėste, naleūā do najbar- dziej spektakularnych widowisk muzycznych na ōwiecie. Wkīad Jarre'a w mu- zykė ōwiatowā jest ogromny - to on stworzyī tak dziō popularne ethno czy styl industrialny. Sukces jego muzyki otworzyī drzwi do kariery wielu innym kompozytorom. Czym zaskoczy nas w przyszīoōci? Tego nie wiem, ale na pewno warto poczekaź i siė przekonaź. Rozdziaīy: Lew z Lyonu, Pamiātka z Chin, Rewolucjonista pochodzā z tygodnika "Razem" (byīo kiedyō coō takiego), a ich autorem jest Wiesīaw Weiss. Rozdziaī 1988 - 1997 zostaī dopisany przez PopoCop'a/Ind.