A1000 again........KAOS - A1000 again - Commodore Buisness Machine (CBM) produkowaî komputery od roku 1977. Commodore PET byî jednym z pierwszych konkurentów Apple'a. Na przeîomie lat 1970/80 popularnoôê zdobyîy komputery biurowe serii 8000 i 4000. Przez wiele lat sprzedawany byî VIC-20, bezpoôredni rywal pierwszych modeli Sinclaira (Spectrum). Najwiëkszym szlagierem firmy byî niewâtpliwie model C64, w wielu krajach ogîoszony komputerem domowym lat 1983/84. Duûe, jak na komputer domowy, moûliwoôci sprzëtu, niska cena i bogate oprogramowanie byîy magnesem dla wielu nabywców. Nastëpne modele Commodore - - Plus4, C16, C116, C264 nie znalazîy zbyt wielu nabywców, gîownie z powodu ich niezgodnoôci z C64. Dopiero w 1985 roku rozpoczëto sprzedaû C128, bëdâcego kontynuacjâ linii C64. Commodore nie ograniczaî sië do produkcji komputerów domowych. Od 1984 roku firma przyîâczyîa sië do producentów IBM PC. Commodore PC10 (20, 30) odpowiadaîy PC/XT i byîy znacznie taïsze od oryginaîu. Po odejôciu energicznego dyrektora, Jacka Tramiela, firma popadîa w kîopoty finansowe, które jednak nie przeszkodziîy jej w wykupieniu przedsiëbiorstwa Amiga Comp. i jej produktu - nowego modelu komputera. Od 1985 roku sprzedawany byî komputer osobisty wyznaczajâcy nowy puîap dla sprzëtu tej klasy - Amiga 1000. W artykule tym nie bëdziemy zajmowaê sië C64, z przyczyn kaûdemu znanych, ale zajrzymy do wnëtrza Amigi 1000, opiszë tu takûe parë procków Motoroli. Konstrukcja Amigi 1000 stanowiîa skok jakoôciowy w stosunku do ówczeônie produkowanych komputerów. åa1000 Amiga 1000 zostaîa uznana przez fachowe pisma za komputer roku 1986, o moûliwoôciach (szczególnie graficznych) dostëpnych tylko w systemach wielokrotnie droûszych. Byîa (jest) 16-bitowym komputerem wielozadaniowym, w którym wykorzystano nowe techniki komunikacji z uûytkownikiem. W doôê pîaskiej obudowie umieszczono, oprócz pîyty gîównej, takûe zasilacz i stacjë dysków. Obudowa spoczywaîa na nóûkach, dziëki czemu doîâczonâ klawiaturë moûna podczas przerw umieôciê pod niâ. Zîâcza urzâdzeï zewnëtrznych umieszczono na tylnej i bocznej ôciance, szyny komputera i podstawowe sygnaîy sterujâce wyprowadzono na zîâcze znajdujâce sië z przodu obudowy. Klawiatura jest doîâczana do odpowiedniego gniazda z tyîu komputera. Dziewiëêdziesiât doôê niskich klawiszy pogrupowano, wyróûniajâc dziesiëê klawiszy funkcyjnych, klawisze numeryczne i sterujâce kursorem. Zastosowane rozwiâzania techniczne wykorzystywaîy najnowoczeôniejsze koncepcje i technologie. Myôlâ przewodniâ konstruktorów byîo odciâûenie procesora gîównego z wszelkich prac zwiâzanych z obsîugâ ekranu, pamiëci i innych urzâdzeï zewnëtrznych. Zastosowano szybki (jak na owe czasy) procesor Motoroli MC68000. Przetwarzaniem i sterowaniem przepîywem danych zajmowaîy sië dodatkowe, specjalizowane ukîady, zrealizowane w technologii VLSI, nazwane Daphne, Agnus i Portia. Aby przyôpieszyê komunikacjë miëdzy elementami systemu a pamiëciâ, przesîanie danych byîo realizowane gîównie przez 16-bitowe kanaîy DMA (byîo ich aû 25!). Ukîad Daphne zajmowaî sië obrazem (OCS). Steruje jego kolorem, animacjâ obiektów zdefiniowanych na ekranie, sprite'ami (8 sztuk) oraz trybami pracy wewnëtrznego ukîadu wyôwietlajâcego. Ukîad Agnus ma za zadanie szybkie przesyîanie bitów miëdzy obszarami pamiëci i ich modyfikacjâ (przetwarza okoîo 1 mln bitów/s). Ukîad taki (bit-blitter) umoûliwiaî niezwykle szybkie przetwarzanie obrazu, np.jego modyfikowanie, zmiany zawartoôci okien, kreôlenie figur i linii itd. Agnus steruje równieû przesyîaniem danych z buforów pamiëci zewnëtrznych, moûe teû nadzorowaê pracë pióra ôwietlnego. Z kolei ukîad Portia to przede wszystkim niezwykîej jakoôci generator dúwiëku - pierwszy seryjnie montowany w komputerach osobistych syntezator stereo. Dúwiëk jest tworzony na 4 niezaleûnych kanaîach (pasmo 200...7000 Hz). Portia zawiera teû ukîad sterowania przerwaniami. Wspomniane czynnoôci sâ wykonywane przy minimalnej ingerencji procesora gîównego, co pozwalaîo na równoczesnâ realizacjë wielu programów uûytkowych oraz szybkâ pracë komputera. Np. przy pracy w jëzyku Basic szybkoôê byîa na poziomie IBM AT (podczas gdy IBM byî 3-krotnie droûszy od Amigi). Amiga 1000 standardowo wyposaûona byîa w 256 KB pamiëci RAM. Nawet jak na tamte czasy byîo to za maîo. Moûliwe byîo rozszerzenie pamiëci do 512 KB, co jednak nadal wydawaîo sië za maîo do zapewnienia pracy wielozadaniowej. Wykorzystujâc dodatkowe ukîady moûna byîo znacznie zwiëkszyê pamiëê do 2 MB, ale byîo to rozwiâzanie bardzo kosztowne. A1000 nie jest w zasadzie wyposaûona w pamiëê staîâ. System operacyjny nie zostaî w peîni przetestowany i dlatego jego podstawowe procedury îadowane byîy z dysku po wîâczeniu zasilania do dodatkowego obszaru pamiëci RAM o wielkoôci 256 KB. Pamiëê ta jednak byîa zastrzeûona i programy nie mogîy wpisywaê do niej ûadnych informacji. Jeôli chodzi o pamiëci masowe A1000 posiadaîa stacjë dysków elastycznych 3 1/2 cala o pojemnoôci 800 KB. Dodatkowo moûna byîo podîâczyê 3 napëdy, w tym takûe 5 1/4-calowe, twardziela o (magicznej) pojemnoôci 20 MB. O moûliwoôciach tworzenia grafiki i dúwiëku w tym systemie moûna napisaê oddzielny artykuî. Poprzestaïmy na informacjach o moûliwoôci generowania kolorowego obrazu (16 kolorów z palety 4096) przy rozdzielczoôci 640*400. Specjalny tryb pracy ukîadu Daphne (hold & modify) pozwala na równoczesne wyôwietlenie na ekranie wszystkich moûliwych kolorów. Przewidziano takûe moûliwoôci zarejestrowania w pamiëci i przetwarzanie obrazu TV. Animacja sprite'ów i innych obiektów uîatwiaîa tworzenie gier. Amiga ta nie byîa przystosowana do wspóîpracy z urzâdzeniami muzycznymi (brak zîâcza MIDI), ale jej wîasne ukîady tworzyîy dúwiek nie gorszy od nich. Charakterystyka najpopularniejszych procesorów Motoroli: 68000 W 1979 roku firma Motorola wprowadziîa na rynek najlepszy ukîad 16-bitowy - MC68000. Procesor ten zostaî najpierw zastosowany w kilku modelach komputerów wyûszej klasy, np. Macintosh, Apple Lisa. Stosowany takûe w takich maszynkach jak Atari 160 ST, Sinclair QL, Atari Jaguar. 68000 ma 32-bitowe rejestry, operuje na 32-bitowych sîowach, ma jednak 16-bitowâ organizacjë wewnëtrznâ i szynë danych, a 32-bitowe rozkazy sâ wykonywane w dwóch ratach (okreôla sië go jako 16/32 bity). Oto jego gîówne cechy: - 61 instrukcji (jest ich ponad 1000, jeôli uwzglëdniê argumenty i tryby adresowania) - 6 trybów adresowania - moûliwoôci adresowania znacznie wiëksze niû w konkurencyjnym 8086 - osiem 32-bitowych rejestrów danych, dziesiëê 32-bitowych rejestrów adresowych - bardzo wygodne instrukcje przesîaï oraz arytmetyczne (w tym mnoûenie i dzielenie 32-bitowych sîów) - moûliwoôê wykonywania instrukcji na dowolnych danych - bajtach, sîowach dwu i czterobajtowych - przestrzeï adresowa 16 MB (szyna adresowa ma 24 bity, jednak wewnâtrz procesora moûna operowaê na 32-bitowych adresach) - czëstotliwoôê zegara 8 MHz; produkowano sië takûe szybsze wersje, nawet 25 MHz Jako ciekawostkë moûna podaê, ûe procesor ten skîada sië z ponad 68000 tranzystorów i zawiera 3 artmometry, które pracujâ równolegle. MC68000 jest takûe pierwszym procesorem o napiëciu +5V. 68008 Wzorem firmy Intel opracowano wersjë procesora 68000 z 8-bitowâ szynâ danych - MC 68008. Jednak ze wzglëdu na brak kolejki instrukcji oczekujâcych wykonania dziaîa znacznie wolniej niû 68000. Zostaî on jednak wykorzystany w komputerze Sonclair QL. 68010 MC 68010 wykonuje wszystkie rozkazy procesora 68000. Ma dodatkowo moûliwoôci gospodarowania pamiëciâ wirtualnâ o wielkoôci 16 MB (zastëpuje 68000 a takûe ukîad zarzâdzania pamiëciâ MC68451). W procesorze tym usprawniono instrukcje pëtli, ma on takûe kolejkë instrukcji oczekujâcych wykonania. Ukîad ten ze wzglëdu na cenë zostaî wykorzystany jedynie w droûszych komputerach np. SUN-2. 68020 MC 68020 jest 32-bitowym ukîadem, moûe jednak wykonywaê wszystkie rozkazy innych procesorów z rodziny 68000. Zbiór rejestrów zostaî rozszerzony o grupë rejestrów systemowych. 68020 ma kolejkë instrukcji do wykonania o dîugoôci 256 bajtów, zorganizowanâ jako cache. Machanizm obsîugi tej pamiëci jest bardzo sprawny. Powoduje to przyôpieszenie jego pracy. MC68020 ma programowanâ szerokoôê szyny danych (moûe ona mieê 8, 16 lub 32-bity). RISC Wspóîczesne procesory wykonujâ coraz bardziej zîoûone rozkazy. Cenâ, jakâ przychodzi za to zapîaciê, jest bardzo skomplikowany ukîad sterowania oraz dîugi czas wykonywania rozkazów. W procesorach typu RISC rozkazów jest mniej i sâ one bardzo proste. Kod rozkazu jest zapisywany w pojedyïczym sîowie, niekiedy jedno sîowo zawiera kod kilku rozkazów. Rozkazy sâ zazwyczaj wykonywane w jednym cyklu pracy procesora, nastëpny rozkaz zaô jest pobierany z pamiëci w czasie wykonywania poprzedniego. W efekcie procesory te majâ prostszâ konstrukcjë, pracujâ jednak bardzo szybko. Na przykîad, prosty ukîad ARM firmy Acorn zbudowany jest z tylko 25000 tranzystorów ma moc obliczeniowâ porównywalnâ z bardzo skomplikowanym procesorem 68020 zawierajâcym 200000 tranzystorów. Kaos/Deputy+Elite Illusion 2k