Trochë historii....GREG - Trochë historii - Chciaîbym przybliûyê Wam co nieco historii zagranicznej i polskiej piîki noûnej. Gra w piîkë od dawna towarzyszy ludziom. Juû 4 tysiâce lat temu grano w Japonii i Chinach skórzanâ kulâ. Staroûytni Rzymianie i Grecy grali przy pomocy râk i nóg. W ôredniowieczu pojawiaîa sië gra, która byîa po trochu piîkâ, rugby i zapasami wolnymi (na boisku pozostawaîo tylko kilku graczy - reszta pewnie byîa znoszona, gdyû nie byîo kar ani kartek). Dopiero w dziewiëtnastym wieku pojawiî sië futbol, wyraúnie oddzielony juû od rugby. Gra w szybkim tempie rozprzestrzeniîa sië na naszym kontynencie. Pierwszy klub piîkarski powstaî w angielskim Sheffield. Na poczâtku mecze odbywaîy sië na iôcie fantastycznych boiskach o rozmiarach dochodzâcych do 182 metrów dîugoôci i 92 metrów szerokoôci. Bramka byîa dwoma sîupkami z zawieszonym na wysokoôci 5,5 metra (!) sznurkiem sîuûâcym za poprzeczkë. Szerokoôê bramki - 5,49 metra. Wymiar tejûe bramki zostaî znormalizowany w 1875 roku. Na boisku jedenastu zawodników przebywaîo od 1899 roku. Zmiana za kontuzjowanego zawodnika moûliwa byîa dopiero w 1958 roku! Statut arbitra zostaî wydany w roku 1890, a swój obowiâzkowy strój sëdzia zakîadaî od 1919 roku. Rzut wolny zostaî uznany w 1873 roku, a karny w 1899 roku. Zasada pozycji spalonej byîa modyfikowana juû osiem razy! W 1938 roku FIFA przedstawiîa 17 podstawowych reguî futbolu. Od tego czasu w piîce nie zachodzâ istotne zmiany oprócz stylu gry, ustawieï czy zmian regulaminowych. Taktyka W poczâtkowych latach futbol byî wyîâcznie ofensywnâ grâ. Pierwszy angielski klub graî w 1855 roku siedmioma napastnikami, póúniej taktyka rozwijaîa sië równolegle z zasadami gry. W 1875 roku kluby amatorskie graîy ustawieniem 1-2-2-6, zaô w 1883 roku Aston Villa graîa juû tylko piëcioma napastnikami. Pomaîu myôlano o defensywie, lecz w praktyce gry obronnej nie stosowaî nikt. Przez nastëpne lata taktyka wîaôciwie sië nie zmieniîa, dopiero na poczâtku lat trzydziestych naszego wieku pojawiîa sië taktyka WM stosowana przez Arsenal Londyn, a swâ nazwë zawdziëczajâca rozstawieniu zawodników w ksztaîcie liter WM. Taktyka ta charakteryzowaîa sië grâ indywidualnâ. System ten staî sië bardzo popularny i stosowany byî aû do 1958 roku. Graî nim austriacki Wunderteam, druûyna Wëgier, niepokonana od 1950 do 1954 roku, mistrz ôwiata - Niemcy (1954) oraz prowadzona przez sîawnych futbolistów Kopë i Fontaine'a druûyna Francji, która równieû stosujâc të taktykë graîa na mistrzostwach w 1958 roku w Szwecji. W czasie tegoû pucharu ôwiata zostaîa takûe zastosowana inna taktyka, a mianowicie 4-2-4, którâ to stosowaîa druûyna Brazylii. W druûynie Canarinhos debiutowaî Pele. Brazylia zdobyîa wtedy mistrzostwo pokonujâc gospodarzy 5:2, a Pele zdobyî dwie bramki. W tym samym czasie, aby udowodniê sîaboôê tej taktyki wîoski trener Heleno Herrera wymyôliî system gry, który polegaî na wzmocnieniu obrony poprzez wprowadzenie na boisko pozycji libero. Zawodnik ten miaî za zadanie ubezpieczaê swoich czterech kolegów z obrony. System ten pozwoliî na zdobycie Pucharu Europy druûynie trenera Herrery (Inter Mediolan) w latach 1964 i 1965. W roku 1978 w Pucharze Ôwiata apogeum przeûyîa taktyka 4-3-3, która byîa modyfikacjâ taktyki poprzednio opisanej. Linia obrony to czterech zawodników, z których jeden to libero grajâcy przed obroïcami. Zaczëto sië wtedy kierowaê ku wiëkszej wszechstronnoôci kaûdego zawodnika, czyli graniu i w defensywie i w ataku. Taktyki wspóîczesne Dzisiejsze taktyki to czysty wymysî trenerów. Wiadomo, ûe kaûdy trener ma odmiennâ koncepcjë gry i moûe postawiê na wzmocnienie pozycji, której sobie zaûyczy, a póúniejszy efekt zaleûy od wypeînienia swoich boiskowych zadaï przez zawodników, ich wyszkolenia i paru innych czynników. Zgadzam sië z powszechnymi dziô opiniami, ûe futbol dâûy do coraz bardziej efektownej gry ofensywnej. Typowâ taktykâ obronnâ jest po prostu ustawienie w druûynie czterech obroïców, a do tego czësto jeszcze defensywnego pomocnika. Zaô w ataku gra sië nieraz trzema napastnikami oraz np. dwoma pomocnikami ofensywnymi. W dzisiejszej piîce bardzo duûo znaczy wszechstronnoôê piîkarza, czyli np. rozgrywanie piîki przez obroïcë po jej przejëciu, czy próby odebrania jej po stracie przez napastników. Piîka w Polsce - reprezentacja Swój pierwszy mecz miëdzypaïstwowy nasza reprezentacja rozegraîa prawie 80 lat temu. Odbyî sië on 18 grudnia 1921 roku, a naszym rywalem byîa druûyna Wëgier bëdâca wtedy jednâ z czoîowych druûyn Europy. W meczu rozegranym w Budapeszcie nasza reprezentacja ulegîa 0:1, ale zebraîa wiele bardzo pochlebnych recenzji. Przed drugâ wojnâ ôwiatowâ jedynym znaczâcym sukcesem byî awans do mistrzostw ôwiata w 1938 roku, które odbywaîy sië we Francji, a na których Polacy rozegrali ôwietny mecz z Brazyliâ w Strasbourgu. W regulaminowym czasie gry byî wynik 4:4, a wszystkie bramki strzeliî Ernest Wilmowski. Niestety Polacy przegrali po dogrywce 5:6. Ostatni mecz przed wojnâ nasza reprezentacja rozegraîa 27 sierpnia 1939 roku wygrywajâc z Wëgrami 4:2. Mecz odbyî sië na stadionie Legii w Warszawie, a jego bohaterem byî znów Ernest Wilmowski, który popisaî sië hat-trickiem. Pierwszym powojennym rywalem naszych piîkarzy byîa Norwegia, z którâ przegraliômy 1:3, a mecz odbyî sië w Oslo. Póúniej bardzo dîugo nie mogliômy przebiê sië do elity zaô zwyciëstwa byîy przeplatane poraûkami. Jednym z waûniejszych meczów byîa zwyciëska potyczka z ZSRR na stadionie w Chorzowie. Polacy dopingowani przez 100 tysiëcy kibiców wygrali 2:1, a bohaterem meczu zostaî Gerard Cieôlik, który strzeliî dwie bramki. Mecz odbyî sië 1957 roku w paúdzierniku. Na sukcesy nasi czekali do poczâtku lat 70-tych. W 1972 roku na igrzyskach w Monachium reprezentacja Polski zostaîa rewelacjâ turnieju wygrywajâc 6 meczy, a tylko jeden remisujâc. Polscy piîkarze pod wodzâ Kazimierza Górskiego wygrali w finale z Wëgrami i po raz pierwszy zostali mistrzami olimpijskimi. Kolejny rok to awans do mistrzostw ôwiata po pamiëtnym remisie 1:1 z Angliâ na Wembley. Narodziîa sië wtedy wielka druûyna. Szansa nie zostaîa zaprzepaszczona i Polacy powrócili z brâzowymi medalami. W walce o finaî reprezentacja przegraîa po dramatycznym meczu z druûynâ RFN. W meczu o trzecie miejsce nasz team pokonaî 1:0 Brazylië. Królem strzelców zostaî Grzegorz Lato, zdobywca siedmiu bramek. Dwa lata póúniej reprezentacja zdobyîa srebrny medal na olimpiadzie. Przed kolejnymi mistrzostwami byîy równieû dobre nastroje. Niestety Polacy odpadli w drugiej rundzie zajmujâc miejsca 5-6. W kolejnym mundialu, który odbywaî sië w Hiszpanii Polacy pod wodzâ Antoniego Piechniczka zajëli trzecie miejsce. W walce o finaî ulegli 0:2 Wîochom. W meczu o brâz pokonaliômy Francjë 3:2. Piechniczek prowadziî nasz zespóî równieû na mistrzostwach 4 lata póúniej, ale w Meksyku odpadliômy tuû po wyjôciu z grupy - w êwierêfinale. Polska reprezentacja nie graîa w trzech kolejnych mundialach. Dopiero teraz, w 2001 roku udaîo sië jej wywalczyê awans do MÔ w Japonii i Korei. Polacy niestety jeszcze nigdy nie grali w mistrzostwach Europy - moûe za trzy lata w koïcu sië zakwalifikujemy? Piîka ligowa oraz europejskie puchary Pierszym mistrzem Polski byîa Cracovia w 1921 roku. Ostatni przedwojenny tytuî wywalczyî Ruch Chorzów w 1938 roku. Po wojnie pierwszym mistrzem zostaîa druûyna Polonii Warszawa. Do tej pory najwiëcej tytuîów mistrzowskich (po 14) posiadajâ druûyny Górnika Zabrze oraz Ruchu Chorzów. Siedem tytuîów posiada tegoroczny zwyciëzca Wisîa Kraków. To wîaônie Wisîa Kraków byîa pierwszym zwyciëzcâ Pucharu Polski, a miaîo to miejsce w 1926 roku. Puchar wznowiono dopiero w 1951 roku i wtedy to wygraî go Ruch Chorzów. Najwiëcej sukcesów w tym pucharze do tej pory odniosîa druûyna Legii Warszawa wygrywajâc go 9-krotnie. Mimo, ûe teraz nasze druûyny grajâ sîabo w europejskich pucharach to kiedyô odnosiliômy znaczâce sukcesy. Najwiëkszy sukces to awans Górnika Zabrze, aû do finaîu nie istniejâcego juû Pucharu Zdobywców Pucharów. Górnik pokonaî Olimpiakos Pireus, a nastëpnie Glasgow Rangers. W kolejnej rundzie klub ten pokonaî Lewskiego Sofia. I tu nastâpiî dramatyczny póîfinaî, w którym dopiero rzut monetâ zadecydowaî o tym, ûe piîkarze z Zabrza zagrali w finale. Rzut ten nastâpiî po meczu na neutralnym terenie w Strasbourgu. Przeciwnikiem byîa druûyna Romy. W finale piîkarze Górnika nie sprostali Manchesterowi City przegrywajâc 1:2. Dziaîo sië to w sezonie 1969-70. Takûe w tym samym sezonie duûy sukces osiâgnëîa Legia Warszawa, lecz w pucharze waûniejszym, bo w Pucharze Europy. Po pokonaniu UT Arad, St. Etienne, oraz Galatasaray Stambuî przegrali dopiero z Feyenordem Rotterdam. W latach 1982-83 Widzew Îódú zdoîaî awansowaê takûe do póîfinaîu tego pucharu. Po wyeliminowaniu Hiberniansu La Valetta, Rapidu Wiedeï oraz Liverpoolu w walce o finaî Îodzianie musieli uznaê wyûszoôê Juventusu Turyn. Z dobrej strony w europejskich pucharach pokazaîy sië teû: Ruch Chorzów, dwukrotny êwierêfinalista pucharów i druûyny Wisîy Kraków, Stali Mielec oraz Ôlâska Wrocîaw, które po razie znalazîy sië w gronie oômiu najlepszych druûyn. Przyszîoôê piîki w Polsce Ten art miaî byê stricte o historii futbolu, ale chciaîbym dodaê coô od siebie na temat jego przyszîoôci w Polsce. Przyszîoôê naszej reprezentacji zaleûy w duûej mierze od chëci do gry samych zawodników. A iloôê bramek od formy Olisadebe... Tak to prawda, ûe polscy napastnicy nie za bardzo kwapiâ sië do pokonywania bramkarzy. Czasami coô uda sië np. Kryszaîowiczowi albo braciâ Ûewîakow, ale ogólnie nie jest najlepiej. Uwaûam, ûe trener powinien pomyôleê nad kandydatami do reprezentacji z ligi np. nad Ûurawskim, Moskaîâ, który ma niesamowite przyspieszenie i Rasiakiem, który teû wcale nie gra úle. Wydaje mi sië, ûe reprezentacja mogîaby graê jeszcze lepiej, gdyby miaîa naprawdë dobrego rozgrywajâcego, bo ci którzy grajâ teraz majâ wyraúne skoki formy. Nie jestem jednak pesymistâ. W polskim teamie narodowym i wokóî niego panuje tak dobra atmosfera, ûe nie moûe i nie powinno byê úle. Ale trochë krytyki nigdy przecieû nie zaszkodzi. A liga? Jej przyszîoôê nie maluje sië róûowo. Jeûeli ktoô nie zrobi z niâ porzâdku to bëdziemy znali jej koïcowâ tabelë przed rozpoczëciem sezonu. Dopóki nie pozbëdziemy sië machlojek, sprzedawczyków i ludzi za to odpowiedzialnych to nie bëdzie ona dobra i nie przyda sië reprezentacji. Poza tym naleûy zaczâê porzâdnie i od podstaw szkoliê mîodzieû. Uczyê jâ walki na boisku i powaûnego podejôcia do futbolu, bo czësto go brakuje. Grzegorz "GREG" Banaô Wiadomoôci historyczne podaîem w oparciu o ksiâûkë Michela Deshors'a pt. "Piîka Noûna".