Het artikel dat hieronder staat werd geschreven door Ruud Dingemans van Amiga Magazine. Het zal in enigzins gewijzigde vorm verschijnen in het Januari nummer van dit blad. BBS De Saen ontwikkelt Nederland's eerste CDTV-titel """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" VAN GOUDEN PLAAT NAAR ZILVERLINGEN "In juli zette Henk Ras van Commodore ons voor het blok door openlijk te verklaren dat BBS De Saen een Nederlandse CDTV-titel zou ontwikkelen. Niemand verwachtte dat ons dat zou lukken. Maar we wilden per se bewijzen dat we het aankonden en ondertussen zijn we wel zover." Guus Hildesheim (37), sysop van bulletin board "De Saen" en uitgever van de gelijknamige diskettereeks, gelooft heilig in het succes van 'zijn' CDTV-plaat. Hij is ervan overtuigd dat Commodore's paradepaardje op het gebied van multimedia volgend jaar een forse doorbraak te wachten staat. "Als je ziet wat grote concerns achter de schermen allemaal al voor de CDTV in gedachten hebben... Daar beginnen ze niet aan als dat ding over twee maanden weer van de markt verdwijnt. En wij hebben nu de ervaring voor het produceren van zo'n Compact Disc. Misschien moeten we over twee jaar wel smakelijk lachen om dat eerste plaatje, maar we zijn in Nederland wel de eersten geweest en dat maakt het van nu af aan makkelijker om verder te gaan." Op het moment van dit interview staat het resultaat van alle inspanningen die de 'Saen-groep' heeft geleverd op twee CD's. Twee prototypes, "Gold Discs" genaamd, die de grondsteen vormen voor Nederland's eerste CDTV-experiment. Driehonderdtachtig Megabyte data in totaal, 'slechts' 21 Mb aan code, de rest aan muziek en graphics. Hildesheim heeft met zijn team (van in totaal twaalf vaste medewerkers) op zeker gespeeld door zich in eerste instantie te richten op de grote spelmarkt. Gokspelletjes, om precies te zijn. Op de CD staan er drie. Fruitmania, Full House en Roulette volgen qua opzet de traditie van de 'Saendisks' (waar ze ook vandaan komen): kleurig, eenvoudig en netjes afgewerkt. Wie veel grafische hoogstandjes van deze eerste disk verwacht, komt bedrogen uit. Het gebodene haalt duidelijk niet alles uit de CDTV-hardware wat erin zit. Daar staat tegenover dat de bediening bijzonder eenvoudig is en ook de begeleidende muziekstukken staan zonder enige twijfel op hoog niveau. De auteurs hebben als extraatje een 'jukebox' op de plaat gezet, waarmee de gebruiker zijn favoriete nummers apart af kan spelen (uiteraard in zestien-bits CD-kwaliteit). Tijdens het spelen blijven de geluidseffekten overigens beperkt tot bijvoorbeeld het omslaan van een kaart of het ratelen van de fruitmachine. Volgens Hildesheim zou een permanent achtergrondmuziekje de concentratie van de gebruiker teveel verstoren. "Dat leidt maar af, en op den duur word je er knettergek van", meent hij. "Maar niettemin is het wel de beste muziek die ik ooit op een CD gehoord heb. En dan te bedenken dat het samenstellen ervan voornamelijk op vrijwilligerswerk neerkwam. Zo kregen we op een gegeven moment een demo-tape in handen van een band uit Kudelstaart. Die beviel me goed, dus ben ik naar ze toe gestapt met de mededeling 'ik wil jullie werk graag op onze CD gebruiken - maar ik heb geen dubbeltje om een gepast salaris te betalen.' Toch deden ze mee. En zo heb ik van verschillende kanten medewerking gekregen." SLAPELOOS """"""""" Aan motivatie heeft het projekt blijkbaar geen gebrek gehad. Wellicht hebben de organisatietalenten van Hildesheim - in een vorig leven 'resocialisatietherapeut' in een Jellinek-kliniek voor alcoholverslaafden - daarbij uiteindelijk de doorslag gegeven. Hij kreeg zijn team in ieder geval wel zo ver om zich drie weken op te sluiten teneinde de CD op tijd klaar te krijgen. "Daarbij hadden we een bepaalde regel: maandag, woensdag en vrijdag wordt er geslapen, verder niet. Dat leverde dus van die chaotische programmeersessies op met de geijkte zakken chips als voer, koffie om drie uur 's nachts enzovoort. We wilden onszelf bewijzen en respekt afdwingen door die deadline te halen." Dat lukte uiteindelijk, zij het niet zonder moeilijkheden. Bij het zogeheten 'pre-mastering' (voorbereiding) van de CD in het Brabantse Liempde struikelden de werkers nog over "een klein lullig schoonheidsfoutje". Een enkel verkeerd kommando blokkeerde de eerste poging om een goed funktionerend geheel te krijgen. Hildesheim: "Dat kwam doordat we al die enorm grote programma's niet meer voldoende op onze eigen computers hadden kunnen uittesten. (De CDTV is immers opgebouwd rond een 1 Megabyte-Amiga, -red.) Bovendien woonden de ontwikkelaars verspreid door het hele land en soms levert dat uiteraard vertraging en misverstanden op." Daar kwam bij dat er in Nederland nog weinig technische expertise is op het gebied van CDTV "en die handboekjes van Commodore, dat is dus lachen geblazen he? Volgens mij waren ze er zelf nog niet helemaal uit." In die zin heeft Hildesheim zijn status als 'developer' voor het bedrijf waarschijnlijk meer dan waar gemaakt. De kosten voor het ontwikkelen van de CD - naar verwachting rond de f 25.000 - draagt het team echter zelf. Uiteindelijk moeten er zo'n vierhonderd plaatjes tegen een prijs van f 89,95 over de toonbank gaan om quitte te spelen. De auteurs hopen uiteraard op meer, "want de produktiekosten Onder de vijfhonderd stuks zijn in verhouding vier keer zo hoog. Aan het eind van de rit krijgen wij ongeveer dertig procent, en daar moeten onze kosten nog van af. Momenteel weet nog niemand van ons wat-ie eraan overhoudt." Pas rond de kerstdagen, als de CD in de winkels ligt, komt daar verandering in. TOEKOMSTVERWACHTING """""""""""""""""""" Hildesheim verwacht dat multimedia-toepassingen zoals de CDTV in de nabije toekomst een hoge vlucht gaan nemen. Hij stelt dat ze over enkele jaren net zo normaal zullen zijn als de televisie, "terwijl ik in 1983 met m'n VIC 20 computer nog als een soort Space Invader werd beschouwd." Volgens de Zaandammer is Commodore in staat om nog dit jaar de beloofde A690 CD-ROM drive voor de Amiga op de markt te introduceren. Dat zou voor veel software-fabrikanten een sterke stimulans betekenen om CDTV-disks uit te gaan brengen. "Ik kan natuurlijk geen konkrete voorspellingen doen, maar het aantal titels vermeerdert nu al behoorlijk snel. De zakenwereld toont eveneens interesse. Renault en Scandinavian Airlines hebben het ding bijvoorbeeld al in gebruik. En in Japan tekenen grote consortiums al contracten voor het gebruik van CDTV." Het enige waar Hildesheim volgens eigen zeggen "echt huiverig" voor is, is de mogelijkheid dat Commodore de aansluiting bij een wereldwijde standaard voor interaktieve CD-ROM zou missen. "Dan krijg je eenzelfde situatie waar Philips met zijn VCC videorecorder in verzeild raakte." Dat bedrijf verloor destijds de slag met het technisch inferieure VHS-systeem. Momenteel lijkt de CD-Interactive (CD-I) van Philips de voornaamste konkurrent voor de CDTV te vormen. "Maar dat systeem is voor de eindgebruiker nogal duur. De CDTV daarentegen kan eind volgend jaar best eens voor 1100 gulden in de winkels liggen als de markt het idee eenmaal heeft opgepikt." Hij geeft toe dat het apparaat in Nederland tot nu toe nog slechts mondjesmaat heeft verkocht, "maar dat is slechts een kwestie van tijd en plaats. In Italie, Duitsland en Engeland bijvoorbeeld loopt de verkoop vrij goed." Ook de 'gewone' Amiga zou ervan profiteren als Commodore's concept voor interaktieve Compact Disc vaste voet krijgt in de multimedia-wereld. Volgens Hildesheim is er dan bijvoorbeeld in het onderwijs (al dan niet in CDTV-inkarnatie) een rol voor de machine weggelegd. Via de kombinatie van Amiga en CD-ROM drive hoopt hij ooit nog eens tot de edukatieve markt door te dringen. Een computer met goede grafische kapaciteiten leent zich nu eenmaal prima voor het visualiseren van moeilijke onderwerpen. "Kinderen gaan bovendien heel makkelijk om met de afstandbediening van de CDTV, omdat die lijkt op hun eigen Game Boy spelcomputer. Ik denk dat de trend 'Amiga naast PC' - die je nu al ziet bij het NOB en andere instellingen - op den duur door zal zetten. Ook in het onderwijs. De regering heeft bij het Comenius-projekt de basisscholen weliswaar MS-DOS met Windows door de strot gedrukt, maar de Amiga is nog beslist niet kansloos." *) Noot van de redaktie We zijn het maar ten dele eens met het bovenstaande. Mijnheer Dingemans is journalist en ook iemand met een eigen mening. Daar heeft hij ook recht op. Toch vinden we het jammer dat hij meer ingegaan is op HOE de CD tot stand is gekomen dat over de inhoud. Hij maakt zich er makkelijk van af door te zeggen dat de games afkomstig zijn van de Saen diskettes. Daaruit blijkt dat hij die versies nooit eerder heeft gezien, want de CDTV versies zijn compleet opnieuw geschreven, getekend, uitgebreid met animaties en extra spelschermen. De huidige kwaliteit van de spellen ligt een enorm stuk hoger. Hij vergelijkt een beetje een Ford uit 1968 met het laatste topmodel van die fabrikant. Ronduit slordig vinden we het feit dat zelfs de produktnaam Casino Games niet in het voorlopige stuk dat hij ons toestuurde werd genoemd. Maar zoals een bekend Nederlander al eens zei;" Het maakt niet uit wat ze over je schrijven, zolang ze je naam maar goed spellen!". En dat is ook eigenlijk zo, wij zijn er namelijk van overtuigd dat de CDTV consument wel degelijk gecharmeerd zal zijn van ons produkt. En dat is toch uiteindelijk degene die beslist of iets wel of niet leuk is. Commodore zag de CD in ieder geval wel zitten en zal het produkt binnen afzienbare tijd in diverse landen op de markt brengen. Dat kan omdat we zowel een Nederlandse, een Duitse, Engelse, Franse en Spaanse versie van het programma hebben gemaakt. Een feit dat de heer Dingemans blijkbaar ook is ontgaan. Tevens is het een feit dat wij de eersten zijn die een dergelijke CD in zoveel talen hebben gemaakt. Dat de muziek van zeer grote kwaliteit is en we een juke-box funktie hebben ingebouwd die inmiddels al weer door anderen in geimiteerd. Het is jammer dat de heer Dingemans niet eerst eens door de overige voor CDTV beschikbare titels is heenge- wandeld. In dat geval zou zijn oordeel heel anders geweest zijn. Maar klagen doen we niet, we zijn van ons eigen produkt overtuigd en publiciteit is altijd meegenomen. Guus Hildesheim