COMPUTERS IN DE MEDIA """"""""""""""""""""" Computers zie je tegenwordig niet alleen in de speciale hobbybladen en boeken, maar ook gewoon in de krant, op de radio en op de TV. En dan bedoel ik niet Tineke Verburg's kettinkje met daaraan het Atari-logo (hoeveel zou ze daar nu voor vangen?) Nee, iedereen kent wel de zogenaamde leaders die elke omroep wel heeft; korte stukjes film waarin de naam van de omroep door het beeld vliegt met daarbij wat voorwerpen en muziek op de achtergrond. Bekend voorbeeld is natuurlijk het Journaal met zijn draaiende wereldbol. Bijna al deze leaders worden tegenwoordig met computers gemaakt. Speciale computers wel te verstaan, aangezien er bijzonder veel tijd nodig is om zelfs maar 1 plaatje van zo'n film uit te rekenen. En dan moeten al die door de computer uitgerekende gegevens ook nog eens op een monitor zichtbaar gemaakt worden. Dat gebeurt met speciale video processoren, geen apparatuur die je op je zolderkamer hebt staan. Hoewel, dat zeg ik nu wel, maar producenten van TV programma's grijpen de laatste tijd steeds meer terug op goedkopere middelen. Tegenwoordig zie je een heleboel spelletjes programma's waar een huis tuin en keukencomputer zoals de Amiga bij gebruikt wordt. En dan denk ik aan Boggle, Per Seconde Wijzer, Lingo en Labyrinth. Maar nu ga ik het hebben over tv programma's waarin de computer zelf centraal staat. COMPUTERS OP TV """"""""""""""" In Nederland zijn (of waren) er een aantal programma's op TV die over computers gaan. allereerst is er QWERTY (op Ned.3). De naam is afgeleid van het type toetsenbord dat er in Nederland en omstreken gebruikt wordt. QWERTY is zeker niet voor de techneuten bedoeld, zodat ook de mensen die 'per ongeluk' op Ned.3 hebben afgestemd het kunnen volgen. Verder maakt Chriet Titulaer nogal wat programma's waarin computers kunnen voorkomen, zoals Toekomst in Telematica en Wondere Wereld bij de TROS. Ook voor de niet ingewijden kunnen deze programma's heel educatief zijn. Computerclub daarentegen, dat een keer per maand zondags wordt uitgezonden op Duitsland 3 (WDR) gaat veel dieper in op de onderwerpen. Het programma dat gemaakt wordt door proffesionele mensen, volgt recente ontwikkelingen op de voet. Zo waren er b.v reportages over paralelle computers en neurale netwerken, en over straling, veroorzaakt door monitoren. Terwijl het verschijnsel BBS nog relatief onbekend was, hadden ze al een eigen 'Communcations Computer' (ComCom). Maar er is ook even tijd om wat interessante Public Domain software te laten zien, meestal voor MSdos. Men heeft de nieuwste apparatuur staan en soms heeft men zelfs een stukje hardware ontwikkeld, waarvan je dan de bouwtekening bij hun kunt opvragen. Wat grappig is dat er tijdens het programma ook software uitgezonden wordt. Hoe dat kan, leg ik verderop uit. Op Duitsland 1 wordt Computerzeit uitgezonden. Dit is meer gericht op een jonger publiek, veel aandacht voor spelletjes dus. Verder zijn er natuur- lijk de programma's van Teleac/RVU en de Open Universiteit (ook op de BBC), die je ook zonder cursusmateriaal of vooropleiding meestal goed kunt volgen. De BBC heeft nog een speciaal programma over mens en computer: Electric Avenue. Dit programma wordt meestal vrij laat uitgezonden (rond half een s'nachts), maar wordt smiddags herhaald. Om even een indicatie te geven van de onderwerpen; er was een aflevering over expertsystemen, vooral waar die verantwoordelijke beslissingen nemen, zoals in kruisraketten, of in de trein ter vervanging van de machinist. RADIO """"" Verder met de radio. Allereerst is er Zondags van 19.00 uur tot 20.00 uur Archie. Dit is een programma voor de jeugd, waarbij gebruik gemaakt wordt van een computer om net als bij een BBS berichten te versturen. Het wordt gemaakt door de VPRO en wie denkt dat de VPRO en computers niet samen gaan, moet zeker eens luisteren. Vrijdags van 20.00 uur tot 21.00 uur is er Bulletin, van de NCRV. Daarin veel interviews, zo had men er laatst Bill gates weten te strikken, de maker van het besturings-systeem MSdos en inmiddels multi miljonair. wat zeker waard is te vermelden is dat Bulletin speciale aandacht besteedt aan hoe gehandicapten gebruik kunnen maken van de nieuwe technologie. er is een (blinde) redacteur die zich daarmee bezighoudt. BASICODE """""""" Woensdags worden er twee programma's uitgezonden op de radio die met computers te maken hebben. Op Radio 1 is er van 19.00 uur tot 19.30 uur Scoop, het voormalige Hobbyscoop van de NOS. Door Hobbyscoop wordt vaak basicode2 software uitgezonden via de radio, misschien heb je de ratelende 'cirkelzaag' geluiden wel eens gehoord. Basicode2 is een van Basic afgeleide programmeertaal, die door bijna elke computer te gebruiken is (dat wil zeggen, als er een vertaalprogramma voorhanden is). Dat komt omdat er twee dingen zijn afgesproken: Ten eerste de programmeer taal zelf. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van computercommando's die bijna elk basic dialekt wel heeft, en voor gevallen waar het echt niet anders kan wordt er via een GOSUB aanroep even gesprongen naar een van de vele subroutines van Basicode. Deze subroutine heeft voor elke computer het zelfde effekt (b.v het scherm wissen). De tweede afspraak is de manier waarop de programma's op een cassette bandje worden opgeslagen. Het geratel dat door Hobbyscoop uitgezonden wordt, neem je dus op met een cassette recorder, die sluit je dan aan op je computer en met het juiste vertaal programma voor deze computer kun je de opgenomen programma's uiteindelijk gebruiken. Nou is het zo, dat computers steeds minder vaak met cassette- recorders uitgerust worden, gewoon omdat ze zo traag zijn en omdat je zo moelijk programma's die erop staan kunt opzoeken. Het is dus maar de vraag hoelang Hobbyscoop nog door zal blijven gaan met het uitzenden van deze gratis software. De NOS heeft al op het punt gestaan om te stoppen met Hobbyscoop. Gelukkig is dat niet doorgegaan, want ik weet zeker dat er mensen zijn die veel hebben aan b.v de jaarlijks uitgezonden programma's die je kunt gebuiken bij het invullen van het belastingformulier. Nog voor Scoop worden van 18.10 tot 18.20 uur op radio 5 door de Tros Basicode3 programma's uitgezonden. Basicode 3 is een uitbreiding van basicode 2, dat o.a grafische en geluidsmogelijkheden mist. Gevolg van deze uitbreiding is wel dat er vaak geen vertaalprogramma is voor de wat oudere computer. TELETEKST SOFTWARE """""""""""""""""" Ook via de televisie wordt er software uitgezonden. B.v via Teletekst. Je zou het misschien niet verwachten, maar teletekst en computers hebben veel met elkaar te maken. Het zit namelijk zo: een televisiebeeld is opgebouwd uit horizontale lijnen waarvan een aantal lijnen helemaal bovenin het scherm niet zichtbaar zijn (behalve als het beeld door een storing o.i.d gaat 'lopen'). Ze worden wel uitgezonden en het zou zonde zijn om ze niet te gebruiken. Dat worden ze gelukkig wel, namelijk door Teletekst. Televisie's met Teletekst hebben namelijk een decoder die uit die onzichtbare beeldlijnen de Teletekst informatie kan halen. En deze informatie wordt dan door de decoder op het TV scherm grafisch afgebeeld. Tegenwoordig worden ook vaak losse Teletekst decoders voor diverse home-computers aangeboden. Deze doen in feite het zelfde werk als de decoders in de TV toestellen, maar nu wordt de Teletekst informatie aan de computer doorgegeven, die, afhankelijk van het programma dat er op draait, er mee kan doen wat hij wil. Zoals afbeelden op een monitor, maar ook opslaan op diskette, of uitprinten. Er zijn zelfs programma's die de informatie van de beurspagina's volautomatisch kunnen analyseren! Natuurlijk zijn er weer veel mogelijkheden te bedenken, afhankelijk van welke Teletekst pagina's die je er in stopt, b.v het weer, of de kijk- cijfers, de waterstanden, of de prijzen van pluimvee of visserij, de voetbaluitslagen, Lotto, paardekoersen en noem maar op. Maar om dit alles te analyseren moet je natuurlijk wel een programma hebben dat dit doet, want wat de decoder doet is alleen er voor zorgen dat je niet hoeft in te tikken wat er op de Teletekst pagina staat. Zo staan op pagina 420 van NOS Teletekst altijd de ( ter controle van de per radio uitgezonden) programmalistings van Hobbyscoop. Je zou dus ook op deze manier software via Teletekst kunnen binnenhalen. In Italie (RAI UNO) gebeurt dit op grotere schaal, voornamelijk voor educatieve doeleinden (zie pagina 750 van de Italiaanse Teletekst). Het gaat dan om MSdos software, b.v cursussen Basic, Pascal, Prolog, programma's over Italiaanse literatuur muziekleer en grammatica oefening. Maar er wordt ook speciaal voor visueel gehandicapten een electronisch dag en weekblad uitgezonden. Deze kunnen dan door de computer uitgesproken worden ( met behulp van een speciale spraakchip) of via een electronisch werkende braille regel weergegeven worden. Een kant en klaar pakket voor MSdos computers wordt door de Italiaanse fabrikant Seleco geleverd (meer info zie Teletekst). De makers van het programma Computerclub (WDR III) hebben nog een ander systeem bedacht om software via de televisie uit te zenden. Het principe is bijna het zelfde als dat van Teletekst, maar het verschil is dat niet de Teletekst beeldlijnen gebruikt worden, maar een plekje linksboven op het scherm. Je ziet daar dan een zwarte rechthoek waar wat witte lijntjes knipperen. Het grote voordeel ervan is dat je veel sneller software kunt binnenhalen als bij Teletekst. Nadeel is wel dat je speciale decoder moet hebben en dat er voorlopig alleen tijdens 'Computerclub' software uitgezonden wordt. Jacco de Leeuw Amiga Disk Magazine BBS de SAEN