Standard AmigaPL ~~~~~~~ Elementy polskiego ôrodowiska operacyjnego dla komputera Amiga prezentowane na dyskietce zostaîy opracowane na podstawie kilkuletnich doôwiadczeï w pracy z podobnym systemem, stosujâcym jednak inny - choê zbliûony - standard polskich znaków, rozpowszechniony wôród uûytkowników Amigi w Polsce jako "standard ks. Jana Pikula" (JP). Poniewaû Konferencja z udziaîem twórców kilku znanych w Polsce standardów polskich znaków, jaka odbyîa sië z inicjatywy redakcji miesiëcznika "Magazyn AMIGA" 11 listopada 1992 r. w Warszawie, wybraîa ostatecznie jako jedyny standard polskich znaków dla Amigi zestaw kodów proponowany przez prof. Wojciecha Bruszewskiego uzupeîniony o znak "¤" (zî), zaszîa potrzeba stworzenia elementów systemu operacyjnego dostosowanych do tego standardu, nazwanego "PL". Wydaje sië, ûe zaproponowane w tym standardzie kody polskich znaków narodowych sâ wybrane optymalnie, tak, by oszczëdziê wszystkie podstawowe znaki ASCII, znaki specjalne i czëôciej uûywane w korespondencji miëdzynarodowej znaki innych narodów. Oto kody polskich znaków w proponowanym standardzie "PL" (litera, kod szesnastkowy, kod dziesiëtny) Â C2 194 â E2 226 Ê CA 202 ê EA 234 Ë CB 203 ë EB 235 Î CE 206 î EE 238 Ï CF 207 ï EF 239 Ó D3 211 ó F3 243 Ô D4 212 ô F4 244 Ú DA 218 ú FA 250 Û DB 219 û FB 251 ¤ (zî) A4 164 Programy konwersji plików tekstowych Aby umoûliwiê îatwâ konwersjë plików tekstowych miëdzy róûnymi standardami, a tym samym uîatwiê rozpowszechnienie jednego standardu "PL", opracowano kilka prostych programów dokonujâcych takiej konwersji. Poniewaû w praktyce nie wszystkie kierunki konwersji bëdâ wykorzystywane, kilka krótkich programów wydaje sië byê rozwiâzaniem bardziej praktycznym, niû jeden rozbudowany program uniwersalny. Programy sâ obecne w katalogu "C" i sâ pomyôlane jako rozkazy CLI/Shell'u (brak moûliwoôci wywoîania ikonâ, brak gadgetów itp.). Ich zaletâ sâ maîe rozmiary i szybkoôê dziaîania. Prezentowane programy nie sâ dostosowane do pracy rezydentnej w multitaskingu, dlatego uûycie ich jako rezydentnych (rozkaz "Resident") wymaga ostroûnoôci (nie wywoîywaê wielokrotnie w jednym czasie). Sâ to nastëpujâce programy: JPtoPL - konwersja ze standardu JP na PL PLtoJP - konwersja ze standardu PL na JP PLtoMZV - konwersja ze standardu PL na standard Mazovia PLtoLAT2 - konwersja ze standardu PL na standard Latin-2 MZVtoPL - konwersja ze standardu IBM-Mazovia na PL Sposób uûycia wszystkich programów jest identyczny: naleûy wpisaê w CLI/Shell nazwë programu konwersji i dwa argumenty oddzielone spacjami: nazwë pliku úródîowego i nazwë pliku docelowego (ew. podaê ôcieûkë dostëpu). Oto przykîady wywoîaï: JPtoPL tekstJP tekstPL JPtoPL df1:teksty/tekstJP ram:tekstPL Majâc tylko jednâ stacjë dysków elastycznych naleûy unikaê wywoîaï, przy których pliki leûâ na dwóch róûnych dyskietkach (koniecznoôê kilkakrotnej zmiany dysków w wypadku dîuûszych plików). Naleûy raczej jeden z plików umieôciê tymczasowo w RAM-Dysku. Programy konwersji zmieniajâ tylko polskie znaki narodowe (w wypadku standardu Mazovia takûe znaki koïca linii i koïca pliku), inne znaki kopiujâ bez zmian. Nie naleûy dokonywaê konwersji plików, które nie sâ czystymi plikami tekstowymi (np. tzw. "dokumentów" zapisanych przez procesory tekstu). Mapy klawiatury Sâ one umieszczone w katalogu devs/keymaps. Opracowano nastëpujâce mapy: "usa-pl" - dla komputerów z klawiaturâ USA. Polskie znaki sâ dostëpne pod alt + odpowiedni klawisz, duûe pod alt + shift + klawisz. Znak "ú" jest pod klawiszem "x", znak "û" pod klawiszem "z", znak "¤" (zî) pod alt + backslash. "d-pl" - dla komputerów z niemieckâ klawiaturâ. Polskie znaki - jak wyûej. "d-pl1" - dla komputerów z niemieckâ klawiaturâ. Mapa opracowana dla tych, którzy przyzwyczaili sië do ukîadu klawiatury stosowanego w standardzie JP. Polskie znaki sâ rozmieszczone podobnie, jednak znak "ú" jest pod alt + "z", "û" pod alt + backslash, "¤" (zî) pod alt + klawisz z akcentami (na lewo od backslash). Ten ostatni klawisz bez alt zachowuje swój charakter zmieniacza. Ze wzglëdu na wykorzystanie kombinacji alt + klawisz dla polskich znaków niektóre znaki, które byîy pierwotnie podîoûone pod te kombinacje, muszâ byê dostëpne inaczej, niû na standardowych klawiaturach. I tak: znak "æ" jest pod alt + "," (duûy z shiftem) znak "ç" jest pod alt + "." (duûy z shiftem) znak "©" jest pod alt + shift + "v" znak "£" jest pod alt + shift + "b" znak "­" jest pod alt + "/" (usa-pl) lub alt + "-" (d-pl i d-pl1) znak "¯" jest pod alt + shift + "/" (usa-pl) lub alt + shift + "-" (d-pl i d-pl1) znak "ø" jest pod alt + ";" (klawiatura usa-pl) lub alt + "ö" (klawiatura d-pl i d-pl1). Znak duûy - z shiftem. znak "ß" jest na klawiaturze usa-pl pod alt + "-" znak "§" jest na klawiaturze usa-pl pod alt + shift + "-" lub alt + shift + "3" znak "×" (pierwotnie alt + "x") jest pod alt + "'" (klawiatura usa-pol) lub alt + "#" (klawiatura d-pl i jako dodatkowa moûliwoôê d-pl1) znak "÷" jest pod alt + shift + "'" (klawiatura usa-pol) lub alt + shift + "#" (klawiatura d-pl i d-pl1) znak "±" jest na wszystkich klawiaturach pod alt + "y" znak "¥" jest na wszystkich klawiaturach pod alt + shift + "y" znak "¬" jest na wszystkich klawiaturach pod alt + "`" (na lewo od "1") Na klawiaturze numerycznej nie ma zmian. Dziaîajâ wszystkie klawisze bloku numerycznego. Odpowiedniâ mapë klawiatury naleûy podstawiê, jak zwykle, poleceniem "SetMap". Najlepiej wywoîanie "SetMap" umieôciê w "startup-sequence". Fonty ekranowe Fonty ekranowe "topaz 8" i "topaz 9e" majâ na dysku swoje polskie odpowiedniki o nazwie "topazpl". Moûna je podstawiê poleceniem "PLFonts", które nie wymaga parametrów. Wystarczy wywoîaê w CLI/Shell'u lub lepiej umieôciê w osobnej linii w "startup-sequence" nazwë polecenia: PLFonts Zaletâ polecenia PLFonts jest jego maîy rozmiar i skutecznoôê dziaîania: polecenie sprawia, ûe fonty ekranowe sâ zmieniane globalnie i odtâd kaûde odwoîanie do fontu "topaz.font" w rzeczywistoôci dotyczy fontu polskiego. Zmiana rozmiaru fontu (8/9e) jest moûliwa w kaûdej chwili (przy uûyciu "Preferences"). Polecenie dziaîa równieû w systemie OS 2.0. Warunkiem dziaîania polecenia jest obecnoôê fontów "topazpl/8" i "topazpl/9e" w katalogu "FONTS:" i "diskfont.library" w katalogu "LIBS:". Uwaga!!! Polecenie PLFonts nie dziaîa po "FF" ("FastFonts") - w wypadku stosowania "FF" PLFonts powinno byê uûyte wczeôniej! Polecenie "PLFonts" jest obecne na prezentowanym dysku w katalogu "C". W wypadku stosowania Workbencha 1.3 zmiany fontów ekranowych moûna dokonaê równieû poleceniem "FF" ("FastFonts") obecnym standardowo na dyskietce Workbench1.3, wywoîujâc: FF topazpl.font Polecenie to moûna równieû umieôciê w "startup-sequence". "FF" przyspiesza wyprowadzanie znaków na ekran i jest uûyte w standardowej sekwencji startowej dyskietki Workbench1.3. Fonty dyskowe Wszystkie fonty obecne na standardowej dyskietce Workbench1.3 majâ swoje polskie odpowiedniki na prezentowanym dysku. Nazwy fontów - ze wzglëdu na kompatybilnoôê niektórych programów - nie zostaîy zmienione. Sterowniki drukarek Przyczynâ szybkiego rozpowszechnienia standardu JP byîy opracowane dla tego standardu sterowniki drukarek, umoûliwiajâce polski druk tekstowy zarówno na drukarkach wyposaûonych w polski zestaw znaków, jak i na wielu modelach drukarek bez polskiego EPROM'u. Na dyskietce znajdujâ sië podobne sterowniki dla standardu PL. Sâ to w kilku wypadkach nowe, udoskonalone opracowania. W obecnej chwili zestaw obejmuje nastëpujâce sterowniki (obecne w katalogu devs/printers): PL_EpsonX-Mzv Jest to sterownik dla 9-igîowych drukarek standardu EPSON, analogiczny do "EpsonX". Pozwala uzyskaê polski druk na drukarkach wyposaûonych w polski generator znaków w standardzie "Mazovii". Takie polskie "EPROM'y" sâ îatwo dostëpne w handlu dla wiëkszoôci drukarek. Takûe polskie drukarki D-100MPC i D-161 (z zestawem znaków PC-POL) mogâ pracowaê z tym sterownikiem (starszy model D-100M wymaga innego sterownika). PL_EpsonQ-Mzv Sterownik dla drukarek 24-igîowych standardu EPSON, analogiczny do "EpsonQ". Przeznaczony dla drukarek wyposaûonych w polski generator znaków w standardzie Mazovii. Obydwa wymienione wyûej sterowniki wymagajâ trybu pracy drukarki "EPSON" ("standard"), jednak z dostëpem do tablicy znaków IBM. Oto wymagana konfiguracja dla kilku popularnych drukarek: Star LC-10 i Star LC24-10: 1-6 ON, 1-7 OFF, 1-8 ON Star LC-20: 1-1 ON, 1-3 ON, 2-1 ON Star LC-200 i Star LC24-200: A-1 ON, D-1 ON Epson LX-400: 1-1 OFF, 1-5 OFF, 1-3 ON, 2-4 OFF D-161: K1-4 ON, K1-5 ON, K1-6 ON, K1-7 ON, K1-8 ON, K3-1 OFF PL_EpsonX-Latin2 Sterownik dla drukarek 9-igîowych standardu EPSON, wyposaûonych w polski generator znaków w standardzie "Latin 2". Drukarkë naleûy skonfigurowaê w trybie EPSON, jednak z dostëpem do tabeli znaków Latin 2. PL_EpsonQ-Latin2 Sterownik dla drukarek 24-igîowych standardu EPSON, wyposaûonych w polski generator znaków w standardzie "Latin 2". Drukarkë naleûy skonfigurowaê w trybie EPSON, jednak z dostëpem do tabeli znaków Latin 2. PL_EpsonStylus800-L2 rewizja 2 Sterownik dla drukarek atramentowych Epson Stylus 800 i 800+ wyposaûonych w polskie znaki w standardzie Latin2 (tabela PC 852). W rewizji 2 wykorzystano do druku znaków nieobecnych w tabeli PC 852 tabelë PC 850, dziëki czemu wszystkie znaki osiâgalne na ekranie sâ dostëpne takûe na drukarce. Sterownik umoûliwia druk grafiki w nastëpujâcych rozdzielczoôciach: Gëstoôê w preferencjach Rozdzielczoôê Druk sâsiednich punktów 1 120x180 dpi tak 2 180x180 dpi tak 3 360x180 dpi nie 4 180x360 dpi tak 5 360x360 dpi nie 6 360x360 dpi tak 7 j.w. j.w. Sekwencje ANSI przewidziane do wyboru znaków miëdzynarodowych sâ wykorzystane do wyboru czcionki nastëpujâco (ESC to Escape): Nazwa Sekwencja Dziaîanie aFNT0 ESC(B Roman aFNT1 ESC(R Sans Serif aFNT2 ESC(K Courier aFNT3 ESC(A Prestige aFNT4 ESC(E Script aFNT5 ESC(H Roman konturowy aFNT6 ESC(Y Roman cieniowany aFNT7 ESC(Z Roman konturowy cieniowany aFNT8 ESC(J Sans Serif konturowy aFNT9 ESC(6 Sans Serif cieniowany aFNT10 ESC(C Sans Serif konturowy cieniowany Uwaga! Powyûsza tabela jest zmieniona w stosunku do rewizji 0 sterownika! Fonty moûna skutecznie zmieniaê tylko w trybie LQ (Letter)! Sekwencja ANSI aEXTEND o postaci ESC[n;m1;m2"x moûe byê wykorzystana poczâwszy od rewizji 1 sterownika do nastëpujâcych celów (ESC to Escape, n, m1, m2 oznaczajâ parametry sekwencji w postaci liczb 0-255 w normalnym zapisie dziesiëtnym): Gdy n=0 (dalsze parametry i ôredniki sâ zbëdne, jednak nie wolno opuôciê cydzysîowu i litery x) sekwencja powoduje cofniëcie gîowicy o jeden znak i moûe sîuûyê do nakîadania na siebie dwóch znaków. Gdy n=1 sekwencja sîuûy do wyboru fontu i stylu. Parametr m1 oznacza numer fontu: m1 = 0 Roman m1 = 1 Sans Serif m1 = 2 Courier m1 = 3 Prestige m1 = 4 Script m1 = 10 Roman T (niedostëpny z tabelâ PC 852 !!!) m1 = 11 Sans Serif H (niedostëpny z tabelâ PC 852 !!!) natomiast parametr m2 oznacza styl: m2 = 0 styl normalny m2 = 1 styl konturowy m2 = 2 styl cieniowany m2 = 3 styl konturowy cieniowany Ta wersja sekwencji pozwala osiâgnâê wszystkie kombinacje fontów i stylów dostëpne na drukarce. Proszë jednak pamiëtaê, ûe fonty Roman T i Sans Serif H sâ niedostëpne z tabelâ Latin2, z którâ pracuje sterownik, oraz ûe fonty moûna skutecznie zmieniaê tylko w trybie LQ (Letter)! Gdy n=2 sekwencja sîuûy do skalowania fontów. Odpowiada wtedy poleceniu 'ESC X nn' z instrukcji drukarki. Parametr m1 decyduje o gëstoôci: m1 = 0 gëstoôê bez zmian m1 = 1 gëstoôê proporcjonalna (radzë stosowaê të wartoôê m1) m1 = 18,21,24,30,36,42,48,60,72 - gëstoôê 360/m1 znaków na cal Parametr m2 sekwencji ANSI decyduje o rozmiarze czcionki w jednostkach 0.5 punktu: m2 = 0 rozmiar bez zmian (dla wszystkich czcionek) dopuszczalne wartoôci skalowania dla czcionki Roman, Sans Serif, Roman T, Sans Serif H: m2 = 16,21,24,28,32,36,40,44,48,52,56,60 dopuszczalne wartoôci skalowania dla pozostaîych czcionek: m2 = 21,42 Skalowanie fontów nie zmienia automatycznie odstëpu linii. Aby zapewniê wîaôciwy odstëp miëdzyliniowy, naleûy wykorzystaê sekwencjë aEXTEND z pierwszym parametrem równym 3 (zob. niûej). Gdy n=3 sekwencja sîuûy do wyboru odstëpu miëdzyliniowego. Parametr m1 definiuje wielkoôê odstëpu jako m1/180 cala. Parametr m2 i ôrednik przed nim jest zbëdny. Gdy n=4 sekwencja powoduje wysuw papieru o m1/180 cala. Parametr m2 i ôrednik przed nim jest zbëdny. Gdy n=5 (dodane w rewizji 2 sterownika), sekwencja sîuûy do wîâczenia lub wyîâczenia trybu podkreôlania. Parametr m1 oznacza poîoûenie linii: m1 = 1 podkreôlanie m1 = 2 przekreôlanie m1 = 3 nadkreôlanie Parametr m2 sîuûy do wyboru rodzaju linii: m2 = 0 brak linii (kasowanie danego trybu) m2 = 1 pojedyncza linia ciâgîa m2 = 2 podwójna linia ciâgîa m2 = 5 pojedyncza linia przerywana m2 = 6 podwójna linia przerywana Uwaga! Podkreôlanie, przekreôlanie i nadkreôlanie sâ wîâczane niezaleûnie od siebie, moûna stosowaê kombinacje tych trybów. Aby je wyîâczyê, naleûy uûyê dla kaûdego wîâczonego trybu osobnej sekwencji z parametrem m1 odpowiadajâcym wîâczonemu trybowi i m2 równym 0. Sekwencja ANSI aSGR24 o postaci ESC[24m nie wyîâcza podkreôlenia wybranego opisywanâ tu sekwencjâ - kasuje jedynie podkreôlenie wîâczone sekwencjâ aSGR4 o postaci ESC[4m !!! Uwaga!!! Parametrami sekwencji aEXTEND sâ liczby w zapisie dziesiëtnym, chociaû odpowiadajâce im parametry sekwencji jëzyka ESC/P2 (opisane w instrukcji drukarki) majâ wartoôci binarne !!! Sekwencje ANSI moûna wykorzystywaê przy druku z okna Shell'u i w niektórych edytorach tekstu (np. CED). Sterownik ma moûliwoôê druku barwnego dla ewentualnego wykorzystania go z drukarkâ kolorowâ. PL_EpsonLQ100-L2 rewizja 1 Sterownik dla drukarek 24-igîowych standardu ESC/P2 wyposaûonych w polskie znaki w standardzie Latin2 (tabela kodowa PC 852). W rewizji 1 wykorzystano do druku znaków nieobecnych w tabeli PC 852 tabelë PC 850, dziëki czemu wszystkie znaki osiâgalne na ekranie sâ dostëpne takûe na drukarce. Sterownik ten róûni sië od sterownika PL_EpsonQ-Latin2 wykorzystaniem przy druku graficznym specjalnego trybu graficznego drukarki (tzw. grafiki rastrowej), co umoûliwia druk graficzny z rozdzielczoôciâ 360x360 dpi. Sterownik umoûliwia druk grafiki w nastëpujâcych rozdzielczoôciach: Gëstoôê w preferencjach Rozdzielczoôê 1 180x180 dpi 2 360x180 dpi 3 360x360 dpi 4 j.w. 5 j.w. 6 j.w. 7 j.w. Sekwencje ANSI sâ w rewizji 1 sterownika wykorzystane tak, jak w rewizji 2 sterownika PL_EpsonStylus800-L2 (zobacz wyûej), umoûliwiajâc m.in. zmianë fontów i stylów oraz skalowanie fontów, wybór odstëpu miëdzyliniowego i trybu podkreôlenia. PL_D100M_4 Sterownik dla polskiej drukarki D-100M z zestawem znaków Mazovii (zestaw nr 4). Kody sterujâce i procedury druku graficznego sâ dostosowane do moûliwoôci tej drukarki, która nie dysponuje peînym standardem EPSON. PL_D100M_6 Sterownik dla polskiej drukarki D-100M z zestawem znaków Latin 2 (zestaw nr 6). Kody sterujâce i procedury druku graficznego sâ dostosowane do moûliwoôci drukarki, która nie dysponuje peînym standardem EPSON. PL_IBM-Mzv Sterownik dla drukarek kompatybilnych z IBM Proprinter II, wyposaûonych w polski generator znaków w standardzie Mazovii. Jeôli drukarka emuluje dwa standardy: IBM i Epson, lepiej pracowaê w standardzie Epson ze sterownikiem "PL_EpsonX-Mzv". PL_HPLJ4_PCL5_ISOL1L2 Sterownik dla drukarki HP_LaserJet_4 nowego typu (rozdzielczoôê 600 dpi), pracujâcej w jëzyku PCL-5, wyposaûonej w tabelë kodowâ ISO_Latin_1 (jest w kaûdej drukarce) i ISO_Latin_2 (dodatkowy moduî SIMM). Drukarka musi byê wyposaûona w ten moduî. Sterownik pracuje z tabelâ ISO_Latin_1, przeîâczajâc sië przy polskich znakach na ISO_Latin_2. Jest to spolszczona wersja systemowego sterownika HP_LaserJet, oferowanego przez firmë Commodore z Amigâ 1200. Polska wersja ma charakter prototypowy i w miarë zdobywania doôwiadczeï sterownik bëdzie udoskonalany. Na dyskietce znajduje sië wersja z dnia 24.12.1993. Autorem wersji jest ks. Pikul. PL_HPDeskJet-Latin2 Sterownik dla drukarki HPDeskJet wyposaûonej w jëzyk PCL i zestaw polskich znaków w standardzie Latin2. PL_StarNL10Eps Sterownik dla drukarki Star NL-10 z interfejsem "EPSON" (moûe byê stosowany takûe z interfejsem "IBM" pod warunkiem niestosowania kursywy). Umoûliwia szybki druk polskich tekstów na drukarkach bez polskiego generatora znaków (wykorzystuje automatycznie znaki "download"). Druk znaków specjalnych (np. teksty programów) i miëdzynarodowych (np. teksty niemieckie) jest zwolniony. Konfiguracja drukarki: 1-1 OFF, 1-3 ON. PL_StarNL10Eps1 Jak wyûej, jednak umoûliwia szybki druk znaków specjalnych i miëdzynarodowych, kosztem zwolnionego druku polskich znaków. Polecany do druku tekstów programów i tekstów obcojëzycznych poîâczonych z krótkimi tekstami w jëzyku polskim. PL_StarNX15 Sterownik dla drukarki Star NX-15 i podobnych modeli bez polskiego generatora znaków. Stosuje automatycznie znaki "download". Konfiguracja drukarki NX-15: 1-8 ON, 2-1 OFF, 2-5 ON. PL_StarLC10 Sterownik dla drukarki Star LC-10 i podobnych modeli (Star LC-20, Star NX-1000) bez polskiego generatora znaków. Stosuje automatycznie znaki "download". Nie naleûy uûywaê pisma "NLQ-elite-proportional", "Orator", "Sanserif". Konfiguracja drukarki: Star LC-10 i Star NX-1000: 1-6 ON, 1-8 ON, 2-1 OFF Star LC-20: 1-1 ON, 1-2 OFF, 1-3 ON PL_StarLC200 Sterownik dla drukarki Star LC-200 bez polskiego generatora znaków. Stosuje automatycznie znaki "download". Brak "NLQ-elite" i "NLQ-sub/superscript" (w tych wypadkach pojawia sië chwilowo draft). W NLQ tylko krój "Courier". Konfiguracja drukarki: A-1 ON, A-2 OFF. PL_SeikoshaSP1900 Sterownik dla drukarek Seikosha SP-1900 i Seikosha SP-2000 bez polskiego generatora znaków. Stosuje automatycznie znaki "download" (draft i interpolowane NLQ - sans serif). Dysponuje pismem pica i fast elite (polskie znaki w kursywie sâ zdefiniowane tylko jako pica). Drukarkë naleûy skonfigurowaê do pracy w trybie EPSON. PL_EpsonLX400 Sterownik dla drukarek Epson LX-400 i Epson LX-800 bez polskiego EPROM'u. Stosuje automatycznie znaki "download", w NLQ ma pismo Sans Serif. Konfiguracja drukarki Epson LX-400: 1-1 OFF, 1-5 OFF, 2-4 OFF. PL_Citizen120D Sterownik dla drukarek Citizen 120-D bez polskiego EPROM'u. Stosuje znaki "download". Konfiguracja drukarki: 2, 3, 4, 7, 8 OFF. Nie naleûy uûywaê pisma proporcjonalnego w trybie NLQ. Sterownik wykorzystuje "nielegalnâ" (przemilczanâ w instrukcji drukarki) moûliwoôê definiowania wîasnych znaków NLQ. Nie dziaîa z drukarkâ Citizen 120-D plus. PL_Citizen120Dplus Sterownik dla drukarek Citizen 120-D+ bez polskiego EPROM'u. W draft stosuje znaki "download" obniûone o 1 pixel w stosunku do definicji dla Citizen 120-D. W NLQ ta drukarka nie pozwala na definiowanie wîasnych znaków ani na uûycie sterownika PL_EpsonXgraf (brak moûliwoôci mikroprzesuwu waîka do tyîu), dlatego polskie znaki sâ uzyskiwane przez naîoûenie dwóch znaków. PL_EpsonXgraf Sterownik dla drukarek 9-igîowych standardu Epson, które nie pozwalajâ na definiowanie wîasnych znaków NLQ. W draft zastosowane sâ znaki definiowalne. W NLQ polskie znaki sâ drukowane graficznie (mimo tego, ûe druk odbywa sië w trybie tekstowym). Jest to graficzna symulacja czcionki NLQ-Courier. Znaki NLQ mogâ byê uûyte takûe w kursywie i jako podkreôlone, jednak tylko jako pismo 10 cpi o normalnej wysokoôci. W kaûdym innym przypadku jest wîâczane automatycznie chwilowo pismo draft. Sterownik wymaga, by drukarka miaîa mikroprzesuw waîka w przód i w tyî. PL_StarLC90-L2 Sterownik dla drukarki LC-90 firmy Star, wyposaûonej w tabelë kodowâ PC 852 (Latin 2). Drukarka ta wymaga programowej konfiguracji (konfiguracja przy pomocy mikroprzeîâczników lub z panelu nie jest moûliwa), przy czym firma Star nie podaje w instrukcji kodów konfigurujâcych, a do drukarki doîâcza program konfigurujâcy dziaîajâcy jedynie na komputerach typu IBM PC. Prezentowany sterownik dokonuje automatycznie konfiguracji drukarki do pracy z polskimi znakami, poza tym jest identyczny ze sterownikiem PL_EpsonX-Latin2. PL_GenericOver Sterownik dla wszystkich drukarek, króre majâ podstawowy zestaw znaków ASCII i mogâ cofaê gîowicë. Polskie znaki sâ tworzone przez naîoûenie dwóch znaków z podstawowego zestawu ASCII. Brak moûliwoôci programowego sterowania drukarkâ (w tym celu moûna uûywaê panelu drukarki). Brak druku graficznego. Estetyka tak drukowanych znaków pozostawia wiele do ûyczenia, sterownik moûna wiëc wykorzystywaê w tych wypadkach, gdy polski druk nie jest osiâgalny na innej drodze. Druk graficzny Jest moûliwy ze wszystkimi sterownikami z wyjâtkiem "PL_GenericOver". Poszczególne gëstoôci druku graficznego dla drukarek 9 igîowych sâ analogiczne jak w standardowym sterowniku "EpsonX". Sterownik "PL_EpsonQ-Mzv" ma procedury druku graficznego identyczne, jak standardowy sterownik dla drukarek 24-igîowych "EpsonQ". Sterowniki z wyjâtkiem PL_D100M_6 i PL_IBM-Mzv majâ moûliwoôê druku kolorowego - o ile oczywiôcie drukarka jest wielobarwna. W wypadku zastosowania sterowników korzystajâcych ze znaków definiowalnych (download) nie naleûy zmianiaê krojów pisma na panelu drukarki (a jedynie sterujâc drukarkâ z komputera). Przy niektórych zmianach dokonanych z panelu sterownik bëdzie zdezorientowany i przeôle bîëdne definicje znaków. Przy konfiguracji drukarki naleûy przestrzegaê nastëpujâcych zasad ogólnych: Funkcja Auto LF i Auto CR powinna byê wyîâczona. Przeîâczniki wybierajâce zestaw znaków narodowych powinny byê ustawione w pozycji odpowiadajâcej standardowemu zestawowi znaków USA. Jeôli drukarka ma moûliwoôê wstëpnego ustawienia kroju pisma, naleûy wybraê draft-pica. Korzystajâc ze sterowników wyposaûonych w znaki definiowalne naleûy przeîâcznik "Bufer/Download" ustawiê w pozycji "Download", a styl znaków NLQ naleûy dopasowaê do znaków zdefiniowanych w sterowniku (np. wybraê Courier w drukarkach Star). Drukarki emulujâce róûne tryby pracy powinny pracowaê w trybie EPSON (tylko ze sterownikiem "PL_IBM-Mzv" w trybie IBM). W drukarkach z polskim EPROM-em naleûy ustawiê wstëpnie tabelë znaków graficznych (przeîâcznik Italics/Graphics w pozycji Graphics). Wyposaûenie dyskietki "Workbench" w elementy polskiego ôrodowiska operacyjnego zapewnia - po starcie z takiej dyskietki - automatycznâ obecnoôê polskich znaków na klawiaturze, ekranie i drukarce w prawie wszystkich programach (we wszystkich, które w sposób standardowy korzystajâ z systemu operacyjnego Amigi). Programy, majâce wîasnâ, wewnëtrznâ mapë klawiatury, sâ na szczëôcie juû rzadkoôciâ. Liczne programy korzystajâ z wîasnych fontów. Odpowiednie edytory fontów (np. FED) pozwalajâ najczëôciej na samodzielne spolszczenie tych zestawów znaków. Niektóre, zwykle bardziej ambitne programy, korzystajâ z wîasnych sterowników drukarek. Czësto jednak instrukcja firmowa poucza, jak moûna zrobiê do nich wîasne sterowniki. Wtedy îatwo dopasowaê program do drukarek wyposaûonych w polski EPROM. Programy, których nie moûna dostosowaê do pracy w standardzie PL samodzielnie, bez naruszenia praw autorskich i ingerencji w kod programu, naleûâ wiëc do rzadkoôci. Naleûy ûywiê nadziejë, ûe producenci oprogramowania dostrzegâ polski rynek zbytu i opracujâ wersje swych programów dostosowane do potrzeb polskich uûytkowników - wîaônie w standardzie PL. ks. Jan Pikul Ewentualne zapytania do mnie proszë kierowaê pod adresem redakcji: Magazyn AMIGA Wydawnictwo LUPUS ul. Stëpiïska 22/30 00-739 WARSZAWA z dopiskiem "Dla ksiëdza Pikula" UWAGA: Listy bez koperty zwrotnej ze znaczkiem pozostanâ bez odpowiedzi!