IBM - THE BEST! Amiga vs PC (Vector) Temat ten byî juţ poruszany wiele razy, a jednak zawsze jest coő do dodania. W przeciwieństwie do maniaków gier, którzy majć Amigę 500, 500+ czy 600, nie będć to wywody typu: "bo oni majć Dooma i masę oprogramowania" (z czego 70% jest do dupy). Pisze potem taki jeden z drugim do magów gîoszćc hasîo "Amiga Rulez", a w duchu pragnie mieç 3.000 zî w kieszeni i kupiç sobie PC, bo tam sć fajne gry. Nie jestem zwolennikiem PC-tów, ale chętnie siadam za Windowsem, po to by poznaç WROGA. Będćc szczery i skromny stwierdzam, iţ wiem więcej na temat PC-ta niţ większoőç moich znajomych posiadajćcych ten sprzęt. Ţeby byîo őmieszniej moje kontakty z Niebieskim sć sporadyczne, ale obfite we "wraţenia", zwîaszcza kiedy Windows czy Corel sypnie jakimő fajnym komunikatem typu "Nastćpiî bîćd dostępu do pamięci taki, a taki - skontaktuj się z serwisem". Na co dzień jestem szarym uţytkownikiem A500+, 2MB Chip, a do tego zapalonym DTP'owcem, co nie idzie w parze ze sprzętem. No cóţ, to by byîo na tyle, wypadaîoby zaczćç. Historia. Tę to maîo kto zna, a tym bardziej ţaden grzybiarz. Wiele osób zastanawia się pewnie dlaczego IBM jest tak popularny (standard), a Amiga mimo swych moţliwoőci NIE. Mam nadzieję, ţe ta częőç artykuîu pomoţe zrozumieç Wam ten fakt i wycićgnćç odpowiednie wnioski. Pierwszy model IBM'a ujrzaî őwiatîo dzienne w 1981r., a Amigi 1984r. My musimy jednak sięgnćç nieco dalej. W 1978r. Intel rozpoczćî produkcję ukîadu scalonego 8086. Byî to 16-bitowy mikroprocesor o architekturze zbliţonej do wczeőniejszego modelu Intela, a mianowicie 8080. Scalak posiadaî 16-bitowć jednostkę ALU, 16-bitowć szynę danych i 20-bitowć szynę adresowć, dzięki której mógî zaadresowaç 1 MB pamięci. Ze względu na brak duţej iloőci 16-bitowych ukîadów wspóîpracujćcych z procesorem, firma zdecydowaîa się wprowadziç na rynek 8088. Byî to 8086 z tym, ţe szynę danych wymieniono na 8-bitowć. Tenţe produkt IBM postanowiî wybraç jako "serce" do swoich komputerów. Nie byîa to najlepsza decyzja, która zawaţyîa na dalszym rozwoju firmy. W 1980r. pojawiî się nowy, rewelacyjny mikroprocesor oznaczony symbolem MC68000, czyli Motorola. Jednak IBM nie zmieniî swojej decyzji, gdyţ prace nad nowym modelem byîy juţ dalece zaawansowane, a ţe MC 68000 jest tak rewelacyjny, maîo kto jeszcze wiedziaî. Drugim powodem takiej polityki firmy byî fakt, ţe firma troszczćc się o swoje nowe, nienarodzone jeszcze dziecko zapewniîa mu juţ oprogramowanie. Sćdzono równieţ, ţe nie powinno byç problemów z przeniesieniem oprogramowania z 8080, czyli komputerów juţ pracujćcych, a byîa to juţ pokaűna biblioteka. Jedno jest pewne - Intel zrobiî znakomity interes i gdyby nie to, prawdopodobnie byîby tylko wzmiankć w historii. Natomiast kierownictwo IBM'a miaîo őrednie powody do radoőci. Chodzi tu o segmentację pamięci na bloki po 64 KB, co byîo zwićzane ze zbliţeniem architektury 8088 do 8080, a zmierzaîo do pozyskania istniejćcego juţ oprogramowania. Okazaîo się to powaţnym bîędem. Problem ten rozwićzano w inny sposób niţ zaplanowano, gdyţ jak się okazaîo tworzenie nowego oprogramowania nie byîo zbyt trudne i w krótkim czasie powstaîa bogata biblioteka programów przewyţszajćca to, co zostaîo dotychczas osićgnięte w tej dziedzinie. Milowym krokiem byîo podpisanie umowy z Microsoftem na produkcję oprogramowania, co nie zmienia faktu, ţe procesor pozostaî tu najsîabszć stronć. Narodziny nastćpiîy w 1981r. Peîna nazwa cudeńka opartego o 8088, to IBM PC (XT). Konfiguracja byîa następujćca: 64 KB RAM, magnetofon kasetowy lub, dla zamoţnych, dwie jednostronne stacje dysków po 160 KB, monitor mono pracujćcy w trybie tekstowym. Peîny zestaw + drukarka mozaikowa kosztowaî w USA ok. 5000 USD. A co do Amigi, to wszystko zaczęîo się nieco póűniej, a mianowicie w 1982r. Wtedy to doszîo na Florydzie do spotkania trzech mîodych, postrzelonych, ambitnych ludzi, z których kaţdy miaî tytuî doktora i nieco szmalu, który chciaî spoţytkowaç na rozwinięcie wîasnego biznesu. Rozwaţali dwie moţliwoőci: jedna to rozwinięcie sieci sklepów zabawkarskich, a druga to zaîoţenie firmy produkcyjnej, w której będć powstawaîy nowoczesne zabawki w oparciu o najnowszć technikę komputerowć. Wybrali tę drugć. Miaîy to byç urzćdzenia na wzór dzisiejszych konsoli do gier ze szczególnym uwzględnieniem symulacji lotniczych. Jako, ţe gustowali oni w meksykańskich sîówkach, to ustalono wdzięcznć nazwę Amiga (wedîug innych űródeî Amiga dlatego, ţe w kolejnoőci sortowania alfabetycznego jest przed ATARI, ale to juţ wynik odwiecznej wojny). Powoîano do ţycia Amiga Computers Corporation i utworzono dwa zespoîy ludzi. Pierwszy miaî za zadanie speînienie marzeń trzech marzycieli, a drugi zajćî się dziaîalnoőcić handlowć. W branţy zabawkarskiej nowopowstaîa firma odniosîa duţe sukcesy. Przez ich sklepy przewinęîy się najrozmaitsze urzćdzenia, w tym Joy-Bord. Byîa to specjalnie skonstruowana mata naszpikowana czujnikami elektronicznymi rejestrujćcymi kaţdy ruch osoby znajdujćcej się na niej. Joy-Bord wykorzystywany byî do symulacji jazdy na nartach i modnych wówczas çwiczeń wywodzćcych się z Yogi lub Zen. Wspomnienie tamtych czasów przywoîuje nam napis Guru Meditation wszystkim nam dobrze znany. Naleţy to odbieraç jako dowcip ze strony konstruktorów, którzy zdajćc sobie sprawę z zawodnoőci systemu w momencie największego zdenerwowania chcć ci powiedzieç: "spokojnie stary, teraz mistrz medytuje". Na marginesie. System Amigi ukończono na cztery dni przed prezentacjć na targach Consumer Electronic Show w styczniu 1984r. Grupa programistów i koderów pracowaîa przez 4 dni po 20 godzin sîuchajćc ostrej, metalowej muzyki, aby nikt nie zasnćî. Przy ţyciu utrzymywaîy ich cukierki kofeinowe, kawa i papierosy. Obok byî pokój, który miaî sîuţyç do relaksu. Znajdowaî się w nim nowy Joy-Bord. Teraz dokîadnie wiecie skćd wzięîo się GURU. Prototyp Amigi 1000 (taki wówczas zaprezentowano) znajdowaî się na pięciu pîytach wielkoőci mniej więcej pîyty gîównej A1200, z czego sam Agnus, a raczej jego prototyp, zajmowaî caîć takć pîytę i byî zbudowany w oparciu o dostępne wówczas ukîady scalone. Sercem byîa oczywiőcie Motorola 68000 taktowana zegarem 7.19 MHz. To, co pokazali jej twórcy przedstawiaîo ţaîosny widok. Przedsięwzięcie to pochîonęîo masę pieniędzy, co doprowadziîo firmę do ruiny finansowej. Gdyby nie to, twórcy Amigi nie odwaţyliby się zaprezentowaç publicznie prototypu Amigi. Chodziîo jednak o pozyskanie funduszy na dokończenie prac nad nowym typem komputera. Pertraktacje z wielkimi firmami jak Sony, HP, Apple, Philips zakończyîy się fiaskiem. Wtedy do negocjacji przystćpiî Jack Tramiel, który odszedî wîaőnie z Commodore, a rozstanie to nie byîo dla niego przyjemne. Oferta Amigi byîa dla niego niezwykle atrakcyjna. Tramiel poniósî jednak klęskę, gdyţ w ostatniej chwili w drzwiach stanćî szef Commodore Irvin Gould, który przebiî ofertę Tramiela i sfinalizowaî umowę z Amiga Computers Corporation. Jednak pokonany Tramiel szybko ukoiî swoje rany przejmujćc firmę na skraju bankructwa, którć byîa firma ATARI. Atari pod dowództwem nowego szefa w cićgu póî roku podbiîa rynek udanym modelem Atari ST (zdziwieni? - wyjaőnienie na końcu). Wróçmy jednak do Amigi. Jako, ţe sercem komputera byîa Motorola 68000 nie przesćdzaîo to sprawy, ţe Amiga byîa lepsza od PC. Faktem jest, ţe Intel 8086 nie mógî się równaç z Motorolć. Co do pierwszego modelu Amigi oznaczonego symbolem 1000, sami konstruktorzy twierdzili, ţe byî on nieco przestarzaîy. Mimo to zachwycaî swoimi moţliwoőciami graficznymi i dűwiękowymi, którymi nie mógî się wówczas poszczyciç ţaden komputer. Kilka szczegóîów technicznych: CPU MC68000 7.14 MHz, dodatkowe procesory odpowiedzialne za grafikę i animację. Ukîad wizji umoţliwiaî pracę w następujćcych trybach graficznych: 320*256, 320*512, 640*512 przy palecie od 2 do 4096 kolorów. Ukîad dűwiękowy: 4 programowalne kanaîy umoţliwiajćce uzyskanie dűwięku stereo (26,6 KHz koniec trzeciej oktawy, czyli więcej niţ magnetofon kasetowy, a mniej niţ CD). Pamięç: 256kB standard, moţliwoőç rozszerzenia do 2,3MB Chip i 8MB Fast. Wbudowana stacja dysków, dyskietki 3,5' 880kB (standard). Pierwszy model Amigi konstruowany w poőpiechu przy cićgîym niedoborze gotówki posiadaî wiele niedoskonaîych rozwićzań, które byîy konsekwentnie przenoszone na dalsze modele. Do niedawna największć popularnoőcić cieszyîa się A500, która niewiele się róţni od A1000 (standardowć konfigurację A500 chyba wszyscy znajć). Pierwotnym zaîoţeniem twórców Amigi byîo stworzenie rewelacyjnej maszynki do gier, czegoő poőredniego między konsolć, a komputerem. Efektem ich pracy jest komputer dysponujćcy bajeranckimi moţliwoőciami. Amiga wkraczajćc na rynek, znokautowaîa potencjalnych rywali. Grafika, a przede wszystkim dűwięk, okazaîy się rewelacyjne - krótko mówićc rynek gier zostaî zdominowany przez Amigę. Do najbardziej znanych firm software'owych, które od razu postawiîy na Amigę i tworzyîy gry z myőlć o niej, naleţć Psygnosis i Bullfrog. Gorzej byîo z uţytkami, ale jak ogólnie wiadomo nasza przyjacióîka nigdy nie trafiîa do biur. Inaczej sprawa potoczyîa się z IBM. Byî on od poczćtku utoţsamiany jako w peîni profesjonalny komputer i trafiaî wszędzie tam, gdzie mógî wpîynćç na wydajnoőç i efektywnoőç pracy we wszelkich gaîęziach przemysîowych i biurach (miejmy panie Zosie w opiece jak MS-DOS walnie im jakimő komunikatem). W zwićzku z takim kursem powstaîa masa specjalistycznego oprogramowania, bez którego sprzęt byîby tylko kupć zîomu. Spotęgowanie tego nastćpiîo po nieprawdopodobnej decyzji kierownictwa IBM. Otóţ firma zdecydowaîa się na pokerowć zagrywkę. Wraz z wejőciem pierwszego modelu IBM PC XT w 1981r. opublikowano jego caîć dokumentację w przeciwieństwie do takich firm jak Apple, Amiga, Atari, Sinclair, Commodore, które zazdroőnie strzegîy swoich zdobyczy. Jak to wyglćdaîo? Otóţ kaţda firma mogîa produkowaç swój komputer zgodny z PC (czyli kompatybilny), ale taki model nie nosiî by juţ nazwy IBM, tylko musiaî byç oznaczony przynaleţnym mu symbolem, czyli PC XT lub AT. IBM nie zobowićzywaî do uiszczania ţadnej licencyjnej opîaty, jak to ma zwykle miejsce. O co biega? Otóţ IBM'owi chodziîo o wprowadzenie standardu, który przyjćîby się na caîym őwiecie. Potencjalni konkurenci, którzy juţ się czaili mieli spore trudnoőci z opanowaniem rynku. Ale co z IBM, który pozbywa się przecieţ zysków? Tutaj sprawa wyglćda inaczej. IBM wykupiî spory pakiet akcji Intela, a kaţdy produkujćcy komputer zgodny z PC musiaî zaopatrzyç się w "serce", czyli procesor Intela. Dzięki takiej polityce IBM zapewniî sobie udziaî w zyskach. Poza tym komputery wychodzćce z IBM'a mimo wyţszej ceny niţ podróbki i tak miaîy zapewniony zbyt ze względu na najwyţszć jakoőç (co markowy zîom, to markowy zîom). Posunięcia firmy przyniosîy oczekiwany efekt. W 1985r. zostaî wprowadzony na rynek nowy model AT (Advanced Technology - technologia zaawansowana, rozwinięta czy coő w tym rodzaju). Istotny wpîyw na rozwój komputerów wywarîy gry. Pojawienie się kart graficznych, szybszych procesorów zrobiîo swoje, ale nie będę o tym pisaî, gdyţ jest to dzień dzisiejszy i wszyscy dokîadnie wiemy jak to wyglćda. Teraz niebieskim standardem jest 486DX2/66 MHz. Więc jak to jest, ţe A500 trzyma się nadal w wielu domostwach, a i telewizjach? Jak wyraűnie widaç poczciwa 11-letnia pięçsetka miaîa zapas technologiczny na 10 lat, czego nie moţna powiedzieç o IBM PC XT ani nawet o AT 286/25 MHz. Teraz mamy A1200, której zadaniem jest wyparcie modeli od A500 do A600 i ustalenie nowego standardu oprogramowania czyli AGA lub EGS dla modeli od A2000 w górę (od A2000 dlatego, ţe moţna w nić pakowaç karty graf. standardu EGS). Większoőç uţytkowników komputerów posiada Amigę lub PC. Tak jest przynajmniej u nas i w większoőci państw na őwiecie, za wyjćtkiem USA, tam prawie wszędzie majć Ogryzki. W mniejszoőci pozostajć posiadacze Atari lub Mac'a, ale i te maszyny majć swoje miejsce. Wystarczy się przejőç po redakcjach, wydawnictwach czy studiach muzycznych. Dalsze porównywanie nie ma sensu. Amiga, a PC to dwa inne komputery z czego nasza przyjacióîka pod względem technologiczno-konstrukcyjnym będzie zawsze lepsza. Artykuî ten powstaî w oparciu o artykuî "Amiga kontra PC" zamieszczony w Professional Computer Studio nr. 1/93, gdzie odsyîam wszystkich zainteresowanych. To, co przeczytaliőcie jest częőciowo zmienione, skrócone, uaktualnione i uzupeînione. Chcćcych poznaç szczegóîy techniczne pîyt Amigi i PC, zapraszam do Amigowca nr. 10/1994 do artykuîu "Amiga vs PC" 5 Atari - 1wyjaőnienie. W czasie kiedy PC'ty byîy na etapie karty EGA lub CGA, Atari dysponowaîo wysokć jakoőcić obrazu (odchylanie pionowe 70 Hz, 640*400). Faktem jest, ţe tylko w dwóch kolorach; znalazîo to jednak szybko profesjonalne zastosowanie gîównie w DTP, CAD, MIDI. W tamtych czasach maîo który komputer mógî się poszczyciç tak rewelacyjnymi parametrami za tak niskć cenę (ok. 1000 - 1500 USD). Udokumentowaniem tego moţe byç fakt, ţe w Wielkiej Brytanii w 1985r. Atari zostaîo ogîoszone komputerem roku (po czym Tramiel usiadî na laurach i obudziî się jak usîyszaî o A1200)! FALCON jest pod względem technologicznym 2 szczeble wyţej nad A1200, jednak uwaţam, ţe nie zostaî dopracowany. Mogîa byç z niego super maszynka. Niestety, nie moţna konstruowaç jednoczeőnie komputera i konsoli do gier, przy czym JAGUAR 2 z dodatkowym procesorem do przeliczania wektorów i przy kopycie 100 MIPS'ów jest bardziej atrakcyjnć konsolć do gier niţ P5 90MHz. ST'ek doczekaî się równieţ wersji przemysîowej. Trafiî takţe do automatów drukujćcych wizytówki w Niemczech i jeszcze do paru innych miejsc (takich metamorfoz nasza przyjacióîka się nie doczekaîa - zawodnoőç systemu). Atari byîo więc (i nadal jest) atrakcyjne w porównaniu do Macintosha Classic, a i nie ustępuje mu PRO oprogramowaniem (sztandarowe programy to Calamus, Cubase). W tym momencie moţna powiedzieç, ţe kaţdy uţytkownik Atari chwali się Calamusem, bo ma czym. Program ten na STeku chodzi szybciej niţ PageStream 3.0 na dopalonej A1200. Jednak jest to temat na oddzielny artykuî. Teraz trochę wîasnych refleksji na temat IBM. Zastanawiajćce jest opublikowanie dokumentacji. W dobie kiedy byîy juţ lepsze komputery (te z Motorolć w őrodku i nie tylko). Intel nie istniaîby gdyby nie IBM, a IBM nie istniaîby gdyby..., wîaőnie ta niby pokerowa rozgrywka. Niebiescy mieli nóţ na gardle, kilka firm juţ miaîo przygotowane strategie ataku, więc albo standard, albo koniec popytu na dziurkarki do kart. Moţliwe, ţe byîa to teţ obawa przed Motorolć, czyli strach przed komputerami, które będć wyposaţane w ten procesor. Jeţeli ktoő jest zdziwiony, to wyjaőniam, ţe IBM (International Bussines Machine) produkowaî róţnego rodzaju akcesoria biurowe, w tym dziurkarki do kart. Co do produkcji komputerów, to historia wyglćda następujćco. Byîy pierwszy szef, zaîoţyciel IBM nie chciaî nic sîyszeç o komputerach, uwaţaî ţe to jest be, czy coő w tym rodzaju. Dopiero po dîuţszych namowach synalka (który potem przejćî stery) zezwoliî i daî mu wolnć rękę na prowadzenie prac zwićzanych z komputerami. Ciekawostki. Przedstawię teraz pewien artykulik, który zostaî opublikowany w miesięczniku "ATARI Magazyn" 5/94. Oczy wam z orbit wylezć, a zwîaszcza Niebieskim. 5 MOS contra INTEL, czyli "life is brutal" 4 Konrad Kokoszkiewicz 1 Tyleţ niedawno, co niespodziewanie, staîem się posiadaczem komputerka klasy IBM PC/XT. Maszynka wyposaţona jest w 128kB pamięci, za przeproszeniem SRAM i mikroprocesor INTEL 8088. Caîoőç popędzana zegarkiem 5MHz zwie się Atari Portfolio. Komputery sć po to, by je programowaç. Jest to oczywiste dla kaţdego rasowego maniaka mikroinformatyki. Dlatego nie minęîo wiele czasu, a wyposaţywszy się w niezbędne po temu instrumentarium mogîem popeîniç swój pierwszy program w assemblerze 8086/88. Oczywiőcie nie powstaîo nic powaţnego. Zgubna ciekawoőç podszepnęîa mi po prostu, by sprawdziç, czy "ikőciak" jest szybszy od "maîego" Atari. Innymi sîowy postanowiîem porównaç moc obliczeniowć procesorów MOS 6502 (1,78MHz, osiem bitów) i INTEL 8088 (5MHz, a bitów szesnaőcie). Przyjęta przeze mnie metoda jest bajecznie prosta. Program musi "przekręciç" 24-bitowy licznik, innymi sîowy, odliczyç sobie kolejno od zera do 16777216. Rolę licznika peînić rejestry wewnętrzne procesora. Test taki jest moim zdaniem dosyç wiarygodny, gdyţ operacje na rejestrach naleţć do najprostszych. A miarć sprawnoőci procesora w wykonywaniu rozkazów zîoţonych jest szybkoőç wcielania w czyn rozkazów prostych. Listing pierwszy to assembler procesora 6502, drugi - 8086/88. Umieszczone w komentarzach wielocyfrowe liczby to suma taktów zegarowych wszystkich rozkazów wykonywanych w trakcie testu. Juţ po tym widaç, ţe 6502 jest okoîo trzy i póî raza sprawniejszy. Proszę przy tym zauwaţyç, ţe INTEL ma wyraűne fory; do odliczenia uţywa się jednego 16-bitowego rejestru AX i jednego 8-bitowego rejestru BL. W procesorze 6502 jedyny rejestr 16-bitowy to PC (licznik programu), toteţ odliczanie przeprowadzone jest na trzech rejestrach 8-bitowych: A, X i Y. Sprawia to, ţe w programie dla 6502 pętla jest dîuţsza (zawiera więcej rozkazów). Program dla Atari XL/XE zostaî skompilowany przy uţyciu assemblera MAC/65, a na Portfolio "zapuőciîem" assembler A-86. Pomiar czasu wykonania pętli wykazaî co następuje: 5 ------------------------------ Komputer CPU MHz Sek. ------------------------------ XL/XE MOS 6502 1,79 71 ------------------------------ Portfolio INTEL 8088 5,00 75 ------------------------------ 1 Nagie fakty mówić za siebie. INTEL 8088 bardziej zaawansowany technologicznie, przegraî rywalizację z najlepszym procesorem starszej generacji. Zbyt maîa efektywnoőç zrównowaţyîa, w tym przypadku, z nawićzkć 16-bitowć strukturę i szybszy zegar. Przyjemnoőç wycićgnięcia daleko idćcych wniosków pozwolę sobie pozostawiç Czytelnikom. 5 Post Scriptum 1 Znajdujćcy się na pokîadzie XL/XE videoprocesor ANTIC zabiera do 30% czasu procesora, "dzięki" czemu komputer pracuje jakby miaî zegar 1.2 MHz. Po zablokowaniu ANTIC'a "atarynka" rusza z peînć prędkoőcić i wykonuje test w 52 sekundy. Ale to juţ na tak na marginesie. 3 ;Listing dla 6502/65C02/6510 ;84.215.000 ; 1 *=$0600 ; LDA #$00 TAX TAY CLC CYKL INX BNE CYKL INY BNE CYKL ADC #$01 BNE CYKL RTS ; 3;Listing dla 8086/8088 ;301.994.736 ; 1 MOV AX,00H MOV BL,00H CYKL: INC AX JNZ CYKL JNC BL JNZ CYKL MOV AH,04CH INT 021H ; Mam nadzieję, ţe autor powyţszego artykuîu się nie obrazi o to, ţe zamieőciîem go w Silesii. W przygotowaniu co nieco o graficznych systemach operacyjnych. Dlaczego Amiga, Apple, Atari majć graficzne systemy operacyjne, a IBM NIE? Jeőli Was to interesuje, to odpowiedű znajdziecie w następnym numerze Silesii. 5 P.S. Szukajcie równie szokujćcego tytuîu. 3 Motorola RULEZ! 4Vector1