MUSIC CORNER SCHEMATY HARMONICZNE Kaţdy styl muzyki charakteryzuje się odrębnymi kanonami i schematami, które w zasadzie decydujć o przynaleţnoőci danego utworu do jakiegoő stylu. W tym artykule zajmę się dwoma gatunkami, które sć mi szczególnie bliskie, bo uprawiam je na co dzień. JAZZ Jazz jest z zaîoţenia muzykć improwizowanć, co oznacza w praktyce tyle, ţe muzycy podzieleni na dwie grupy (solistów i instrumenty harmoniczne) realizujć utwór następujćcy sposób: -instrumenty harmoniczne (perkusja, bas, bango, gitara, fortepian itp.) tworzć podkîad i wytyczajć linię harmonicznć utworu. Naleţy zaznaczyç, ţe przebieg takiego akompaniamentu jest doőç zróţnicowany i ograniczony tylko umiejętnoőciami muzyków. Do podstawowych akordów, za pomocć alteracji lub dodawania nowych skîadników wprowadza się tzw. voicing, czyli równoczesny akompaniament i prowadzenie melodii. Szersze omówienie tego zagadnienia wykracza zdecydowanie poza ramy tematyczne tego artykuîu. -soliőci (kornety, trćbki, puzony, od czasu wprowadzenia elektroniki takţe gitary) tworzć caîkowicie improwizowane przebiegi solowe. Niekiedy swoje partie odgrywajć z nut, lub częőciej z pamięci, co nazywa się wtedy graniem standardów. Jazz wymaga jak widaç duţej muzykalnoőci i dobrego gustu zarówno od muzyków jak i od odbiorców. Zapewne to wîaőnie jest przyczynć sîabej znajomoőci tego gatunku i niezbyt pochlebnych o nim opinii. Co nie oznacza, ţe jest to muzyka îatwa, lekka i przyjemna, a przynajmniej nie dla kaţdego. Jeőli jednak ktoő sîyszaî kiedyő nowoorleański big-band swingujćcy "When all the saints go marching in" na murzyńskim pogrzebie, z pewnoőcić nie zapomni tego do końca ţycia. Ale wracajćc do teorii samej muzyki. W jazzie nie ma őcisîych zasad wykonywania danego utworu, bo byîo by to obrazć dla kaţdego jazzmana. Najczęőciej zapis utworu wyglćda w ten sposów: t=108,Be-bop rock feeling 4/4 C | Ab | Bb | - | -- | -- | G | Gb | F | A zatem mamy okreőlone tempo utoru (108 çwierçnut na min.), OPISANE SÎOWAMI wykonanie (czyli muzyk chcćcy to zagraç musi "czuç" i be-bop, i rocka), wreszcie metrum (cztery çwierçnuty w takcie). Dalej następuje zapis trzech taktów, w których mamy akordy C, Ab i Bb. Nuta pod kreskć oznacza gîos basowy akordu. Do muzyka naleţy teraz: "wczucie" się w tempo i klimat utworu, dobranie alteracji, przewrotów, ozdobników, jeőli gra solówki, to takţe skali (lub skal) w których zrealizuje swojć partię. Najczęőciej spotykane w jazzie skale to: durowa, lidyjska, bluesowa, pentatoniki durowa i molowa, dorycka, eolska, lokrycka, melodyczna i jeszcze parę innych.Jeőli graç będzie akompaniament musi pamiętaç, ţe kaţdy akord durowy moţe zastćpiç w dowolnym momencie akordem z septymć maîć leţćcym o kwartę czystć wyţej, co moţe byç uţyte do zagrania akcentów lub urozmaicenia pochodów akordowych. Warto teţ zdaç sobie sprawę ze wspóîbrzmień akordu durowego i molowego leţćcego o tercję maîć wyţej (i na odwrót). Najczęőciej stosowane tematy ogrywajć sekwencje akordów: sekunda wielka, akord molowy - kwinta czysta, akord septymowy - pryma, akord durowy. Jest to podstawowa sekwencja, tzw. II-V-I. BLUES Blues doőç wczeőnie wydzieliî się z jazzu, nie obowićzujć w nim tak őcisîych kanonów wykonawczych jak w nowoczesnym jazzie. Blues pozwala na takć samć inwencję w partiach solowych przy znacznym uproszczeniu akompaniamentu. Standartowy chorus bluesa skîada się z trzech fraz po cztery takty. Chorus jest to, w zaleţnoőci od interpretacji, okres, fraza lub temat, a najczęőciej fragment utworu. Takie dwunastotaktowe okresy powtarzajć się w róţnych tempach i ukîadach. Stosowana jest często zasada powtórzenia caîej frazy w szybszym tempie. Akompaniament bluesa stanowić z reguîy triady (wspominaîem juţ o nich, przypomnę tylko ţe sć to : pryma (tonika), kwarta czysta (subdominanta) i kwinta czysta (dominanta), wszystkie w trybie durowym lub molowym). Najczęstszy schemat okresu bluesa: tonika (I fraza), subdominanta-tonika (II fraza), dominanta septymowa-tonika (III fraza). W partiach solowych bluesów króluje nieőmiertelna pentatonika molowa, czasem durowa lub skala bluesowa, będćca poîćczeniem durowej i molowej. I to juţ wszystko na temat schematów tych dwu gatunków. Pamiętaç trzeba, ţe jak od wszystkiego (prawie) na tym őwiecie sć wyjćtki, np. utwór moţe nie mieç 12 taktowej budowy, a mimo to będzie bluesem. Na zakończenie dodam, ţe osobiőcie uwaţam pisanie jazzu (a więc i bluesów) na Amigę nie tyle za bezsensowne, co zwyczajnie sztuczne, przynajmniej przy realizowaniu kompletnych utworów. Sekwencery, a więc takţe Amiga, nadajć się co najwyţej do tworzenia podkîadów pod improwizujćcy instrumen solowy, a i to w bardzo ograniczonym zakresie. Birdy of Obsession.