CYGANIE

Tak  się  jakoő  zîoţyîo,  ţe  moje  miasto  w  którym od maîego
mieszkam,  zamieszkiwane  jest  przez duţć liczbę cyganów. Naród
ten  jest  niezbyt  lubiany  przez  mieszkańców mojego miasta, a
dzieje   się   to   najprawdopodobniej   dlatego,   ţe   nigdzie
niepracujćcy  osobnicy  stawiajć sobie paîace, jeţdzć Merolami i
sć  obwieszeni  zîotem.  Jeţeli czasami jedziesz trasć Warszawa-
Poznań,  to  zdejmij  nogę  z  gazu  przy  miasteczku  Kîodawa i
podziwiaj wspaniaîe budowle.

Ja  sam  jeszcze  się  nie ustosunkowaîem co do cyganów. Ani ich
nienawidzę, ani lubię. Jednak przez lata mojego ţycia, chcćc czy
niechcćc,  musiaîem z nimi obcowaç. Dzięki temu zapoznaîem się z
tym ciekawym narodem. Podam moţe tu kilka ciekawostek.

Ţona  cygana  nie ma prawa usićőç przy stole razem z męţem, jego
kolegami,  lub  nastoletnim  synem.  Posiîki je zawsze na boku z
córkami,  gdy  męţczyűni  w  najlepsze  siedzć  sobie  przy syto
zastawionym  stole. Takţe podczas większych przyjęç sć oddzielne
miejsca dla męţczyzn i kobiet.

U  cyganów  nie  ma  zwyczaju chodzenia na randki itp. Cygan lub
cyganka  na  "wydaniu" nosi dîugi zîoty îańcuch ze zîotym rublem
lub dolarem w oprawce. To znak, ţe chce się ţeniç. Cygan kradnie
z  domu  cygankę,  a dzień pózniej odbywa się przyjęcie weselne.
Przed  kradzieţć  muszć  jednak najpierw zgodziç się obie strony
rodziców.  Cyganie ţenić się bardzo wczeőnie, w wieku 13-18 lat.
Jest to spowodowane tym, ţe szybciej dojrzewajć.

Gdy  chodziîem  przez  8 lat do podstawówki, to rekordem cyganów
byîo  zaliczenie  6  klasy. Maîo kto z cyganów kończy pięç klas.
Choç  za  czasów  mojego ojca, byî przypadek, ţe cygan i cyganka
skończyli  8  klas.  Co ciekawe, to to, ţe wzięli oni w 7 klasie
őlub i przez dwa lata siedzieli razem w îawce jako maîţenstwo.

Cyganie  trzynajć  się razem i wspólnie sobie pomagajć. Mimo, ţe
na pozór mogć byç między sobć skîóceni, to w trudnych sytuacjach
na  pewno  będć trzymaç się razem. Takiej cechy niestety brakuje
Polakom,  gdyţ  jeden zazdroőci drugiemu. Bardzo dobrze obrazuje
to  humor,  gdzie dwóch Polaków ma po jednym ţyczeniu i pierwszy
mówi,  ţe  chce  mieç paîac, to drugi ma ţyczenie, aby ten paîac
zburzyç.

Ciekawć   rzecz  jest  teţ  to,  ţe  cyganie  nie  lubić  maîych
pomieszczeń.  Gdy  budujć  ogromny  paîac, to jest tam tylko 4-6
pomieszczeń. Na przykîad, jeden cygan ma pokój 15m na 10m. Po co
mu takie wielki pomieszczenie to nie mam pojęcia.

Ostatnić  rzeczć jaka denerwuje to ich mowa. Rozmawiajć sobie, a
ty  ni  w  zćb nie kapujesz o czym. Mi samemu udalo się uchwyciç
kilka powiedzeń. I tak zaczne od pojedyńczych sîów:

wurden - wóz
rota - koîo
sopa - szopa
ramni - kapusta
basiady - harmonia
frowineî - ptak
kaő - drzewo
jak - ogień
ciury - ubranie
weő - las
ciawo - dziecko
roma - cygan
gadzio - Polak
jaf - chodű
graj - koń
ciaj - dziewczyna
helciow - spierdalaj

A  tak  cyganie liczć do dziesięciu: jek, duj, tryn, őtar, pańç,
siow, efta, ohta, enja, deő(10)

Niektóre  imiona  cygańskie: Lala, Cytryna, Ruda, Gawol, Bukano,
Karpio,   Motyl,  Maja,  Milano,  Toni,  Weszo,  Raszaj,  Mucha,
Salwador,  Aladyn  etc.  Wiele imion zapoţyczonych jest z takich
języków jak wîoski, hiszpański, rumuński itp.

Na koniec kilka odzywek cygańskich:

kamo tu pieî - piç mi się chce
graj haî kas - koń je siano
baő pry îawka - usićç na îawce
san de maîo - jesteő gîupi
helciu daryk - uciekaj stćd
kame dramoj - chcesz w morde
jafta sklepo - choç do sklepu
jafta chaî - choç jeőç


I to tyle z ciekawostek z ţycia cyganów.

Na podstawie wîasnych obserwacji, wcedziî:

                        Franckey of Soldiers And Flowers