“ROK 1968 - czėōź III Na rozwój wypadków w tym etapie walki, miėdzy innymi bardzo duūy wpīyw miaīa sytuacja, która zaistniaīa w Czechosīowacji. Otóū w tym kraju doszedī do wīadzy i zostaī I-szym sekretarzem Komunistycznej Partii Czechosīowacji Aleksander Dubczek. Zapowiedziaī on caīā seriė reform, których to realizacja miaīa doprowadziź do wprowadzenia w ūycie hasīa "socjalizm z ludzkā twarzā" W Czechosīowacji zlikwidowano cenzurė, rehabilitowano ofiary systemu, reorganizowano policjė, wprowadzono swobodė wyjazdów zagranicznych i zapowiedziano szerokie reformy gospodarcze. Nie kwestionowano natomiast "przyjaśni" z ZSRR i udziaīu CSRS (Czechosīowackiej Republiki Socjalistycznej) w Pakcie Warszawskim. Taka postawa czechosīowackiego I-go sekretarza wzbudziīa niepokój u radzieckich zwierzchników, mimo tego nie interweniowano. Aleksander Dubczek zaproponowaī Gomuīce wspóīpracė nad budowaniem nowego socjalizmu - "z ludzkā twarzā" Jednak Gomuīka uznaī caīy plan za bardzo ryzykowny i awanturniczy i nie zgodziī siė na propozycjė. Polska inteligencja bardzo ūywo reagowaīa na przemiany w CSRS, a inicjator zmian tam zachodzācych cieszyī siė w Polsce duūā popularnoōciā. W Polsce natomiast okres ten charakteryzowaī siė ponownā walkā o wīadzė w PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza). Tym razem o zwierzchnictwo walczyīy nastėpujāce grupy ideologiczne: poststalinowcy i gomuīkowcy - stanowili pokolenie broniāce siė przed naporem mīodych zetempowców, zniecierpliwionych przedīuūajācym siė okresem czekania na awans. Dojrzewaī takūe konflikt miedzy partyjnymi nieukami z zawodowego aparatu PZPR, a mīodymi i bardziej wyksztaīconymi czīonkami z niūszych szczebli. Oprócz tego PZPR dbajāc o odpowiedniā propagandė wprowadza nowe programy nauczania, w których obniūa poziom nauczania przez zmianė kadr nauczycielskich, ten plan szczególnie wyodrėbnia siė na Wyūszych Uczelniach, gdzie wprowadzony zostaje przedmiot "podstawy nauk politycznych". Wīadze uciekaīy siė takūe, co jest oczywiste, do represji wymierzonych w opozycyjnā inteligencjė. W ogóle to w omawianym czasie daje siė wyczuź antyinteligencki stosunek elity rzādzācej do spoīeczeļstwa. Odrėbnā sprawā jest zapoczātkowana w 1956 roku akcja przeciw Ūydom zamieszkujācym i najczėōciej zajmujācych wysokie stanowiska partyjne w Polsce. Otóū za wszelkā cenė starano siė zrzuciź na Ūydów odpowiedzialnoōź za niepowodzenia i przestėpstwa okresu stalinowskiego. Sytuacja wzmogīa siė w chwili agresji Izraela na Egipt. Wywoīaīo to caīā seriė akcji wymierzonych w tā mniejszoōź w Polsce. W usuniėciu Ūydów ze stanowisk partyjnych w PRL widzieli swojā ūyciowā szansė dziaīacze niskich partyjnych szczebli. Omawiajāc kwestiė ūydowskā naleūy wspomnieź o panu Moczarskim, który widziaī w czystce antysemickiej szansė do umocnienia swojej pozycji i dalszej moūliwoōci wcielania w ūycie planów dotyczācych sprawowania wīadzy. Pierwszym incydentem, rozpoczynajācym tak jakby zasadniczy etap walki byīy zakaz wystawiania "Dziadów". Przyczynā tego nakazu byīo zachowanie siė widzów podczas przedstawieļ, mianowicie publicznoōź nagradzaīa brawami wātki antyrosyjskie zawarte w tym przedstawieniu. 30-go stycznia 1968 roku wszedī w ūycie ten zakaz, publicznoōź uczestniczāca w ostatnim przedstawieniu po jego zakoļczeniu tīumnie ruszyīa okazaź swe niezadowolenie z decyzji wīadz. MO nie interweniowaīo od razu, lecz po upīywie pewnego czasu aresztowano wybranych uczestników demonstracji. Sam fakt zdjėcia "Dziadów" wywoīaī wzburzenie spoīeczne, wyraūaīo siė one w zbieraniu podpisów pod petycjā dotyczācā zakazu wystawiania "Dziadów". Na skutek dziaīania wīadz bezpieczeļstwa z Uniwersytetu Warszawskiego usuniėto studentów, którzy brali udziaī w zajōciach z dnia 30-tego stycznia 1968 roku. Spowodowaīo to protesty spoīeczeļstwa studenckiego. 8-go marca 1968 roku dochodzi na dziedziļcu UW do wiecu studentów, na którym zaūādano uniewaūnienia decyzji o usuniėciu kolegów z uczelni. Uczestnicy wiecu zostali otoczeni przez cywilnych funkcjonariuszy milicji tzw. aktyw robotniczy z warszawskich zakīadów pracy. Doszīo do zamieszek, podczas których "aktyw" staraī siė aresztowaź wybranych studentów. Z tego zamieszanie wynikīa maīa bitwa, lecz czėōź studentów zostaīo pochwyconych i wywieziono ich autokarami. Nastėpnie doszīo do interwencji milicji, rozpėdziīa ona uczestników wiecu. Prasa, a co za tym idzie caīy aparat propagandy ūywo zareagowaī na powyūsze wydarzenie. Oczywiōcie prawie caīā winė zrzucono na mīodzieū pochodzenia ūydowskiego, rozpėtano caīā bataliė propagandowā, w której przede wszystkim gīoszono hasīa: "precz z syjonizmem", oraz "studenci do nauki, literaci do pióra". Poza tym w warszawskich zakīadach pracy organizowano masówki "aktywu" na których robotnicy wypowiadali siė krytycznie na temat zajōź z uczestnictwem studentów. 11-go marca 1968 roku doszīo do dalszych starź mīodzieūy studenckiej z milicjā. Tego samego dnia Koīo "Znak" wystosowaīo do wīadz interpelacjė zapytujāc co rzād ma zamiar zrobiź, aby powstrzymaź brutalnoōź organów bezpieczeļstwa. Zamieszki w Warszawie staīy siė sygnaīem do rozpoczėcia podobnych akcji w innych miastach Polski. Takūe 11-go marca 1968 roku w Krakowie odbyī siė wiec na którym tamtejsi studenci zaūādali od wīadz: przestrzegania swobód konstytucyjnych, ukarania winnych brutalnych akcji milicji i zwolnienia aresztowanych. Podobne wiece zorganizowano w Poznaniu, Lublinie, Īodzi. We Wrocīawiu studenci Politechniki i Uniwersytetu wyrazili solidarnoōź z uczelniami warszawskimi. W Gdaļsku studenci poparli ūādania innych uczelni oraz zaūādali swobód demokratycznych, ograniczenia cenzury i zaprzestania represji. Dnia 13-go marca 1968 roku studenci poznaļscy wystosowali kolejne ūādania: zaūādano zniesienia cenzury, wyjaōnienia przyczyn zajōź w Warszawie. Wyraūono równieū solidarnoōź ze studentami czechosīowackimi. Równieū tegoū dnia milicja brutalnie rozpėdziīa wiec studencki w Krakowie i wdarīa siė na teren Uniwersytetu Jagielloļskiego. 14-go do protestujācych przyīāczyīo siė ōrodowisko akademickie miasta Torunia. Propaganda nasilaīa nagonkė przeciwko studentom, nazywano ich syjonistami i wichrzycielami. Artykuīy szykanujāce dziaīalnoōź studentów znajdowaīy siė najczėōciej w organach prasowych KC (Komitet Centralny). Ze stanowisk usuniėto pierwsze osoby, których dzieci znalazīy siė wōród przywódców buntu studenckiego. Gomuīka, który wróciī z Sofii w dniu 8-ym marca, zaczāī powoli opanowywaź sytuacjė. Postaraī siė zatrzymaź akcje zwolenników Moczarskiego. Mimo tego nie udaīo siė wīadzā w peīni zapanowaź nad sytuacjā w kraju. Nastāpiīa nowe fala zamieszek. 15-go i 16-go marca 1968 roku doszīo ponownie do akcji protestacyjnych mīodzieūy i robotników, w Katowicach. Zostaīy one brutalnie rozpėdzone przez milicjė, która uūyīa armatek wodnych i psów. W Krakowie i Wrocīawiu trwaī strajk studentów, byli oni popierani przez robotników tamtejszych zakīadów pracy. Strajkowali takūe studenci w Krakowie, Gdaļsku i Īodzi, manifestowali robotnicy Nowej Huty. W odpowiedzi na te akcje wīadze rozwiāzaīy dwa wydziaīy Politechniki Wrocīawskiej Sytuacja w kraju staīa siė przyczynā zwoīania w dniu 19-tym marca 1968 roku zebrania aktywu robotniczego stolicy. Na którym to podkreōlono fakt antyradzieckich prowokacji podczas przedstawieļ "Dziadów". Ponadto Gomuīka zaakcentowaī ūydowskie pochodzenie rzekomych inicjatorów zajōź na Uniwersytecie Warszawskim. Przemówienie Gomuīki wywoīaīo oburzenie studentów, którzy 21-go marca rozpoczėli na Politechnice i Uniwersytecie Warszawskim strajk okupacyjny. Domagali siė respektowania praw obywatelskich, zniesienia cenzury prewencyjnej i monopolu informacyjnego wīadz. Zaprotestowano teū przeciw dyskryminacji rasowej, wyznaniowej i religijnej. W odwecie za takā postawė wīadze stwierdziīy, ūe jeūeli w ciāgu trzech dni strajki nie zostanā zakoļczone to rozwiāzaniu ulegnā uczelnie i rozpocznā siė nowe zapisy. Strajki zakoļczono! W wyniku marcowych zajōź z uczelnich pozwalniano kilku profesorów, z list skreōlono wielu studentów, zamkniėto kilkanaōcie kierunków studiów. Tysiāce studentów skierowano do sīuūby wojskowej. Wīadze po rozgromieniu marcowych zamieszek, uczyniīy sobie z nich pretekst do nagonki antysemickiej i antyinteligenckiej. Do koļca marca 1968 roku z PZPR wyrzucono 8.3 tys czīonków, a 80-ciu funkcjonariuszy straciīo swoje stanowiska. Rozbudzony i legalny antysemityzm pozwoliī na zmuszenie do wyjazdu z Polski wielu obywateli pochodzenia ūydowskiego. PODSUMOWANIE Marzec 1968 roku byī momentem przeīomowym dla wielu ludzi wierzācych w narodowā frakcjė PZPR. Odeszli oni od niej wiedzāc, ūe skupia oni zwolenników siīowego rozwiāzywania problemów. Poza tym rozbudzony antysemityzm zaszkodziī dobremu imieniu Polski na ōwiecie. Jeūeli chodzi o inteligencjė to wydarzenia marcowe dostarczyīy jej doōwiadczenia, które zostaīo wykorzystane w przyszīoōci. Otóū doōwiadczono, ūe na czele dāūeļ narodowych i demokratycznych moūe kryź siė prowokacja. Pokazaī równieū rolė propagandy, która moūe powodowaź skīócenie miėdzy ludśmi walczācymi z zaīoūenia o takā samā sprawė. W tym okresie naleūy takūe zwróciź uwagė na zachowanie siė grup spoīecznych - robotnicy studenci, widaź, ūe dopiero tworzy siė wiėś miėdzy nimi. Na poczātku grupy te dziaīajā we wīasnym gronie, dochodzi nawet do wystāpieļ przeciwko sobie - co ma wpīyw na niepowodzenie walk z rego okresu.  dr Goebbels/LEGION