Wat u moet weten over harddisks """"""""""""""""""""""""""""""" Als u denkt over de aanschaf van een Harddisk op uw Amiga, en zeer velen doen dat heden tendage, dan wordt u (zeker als A2000 bezitter) gek van de mogelijkheden en termen die bij dergelijke apparaten gebruikt worden. Wij krijgen dan ook regelmatig verzoeken van mensen die wel een HD willen aanschaffen, maar die niet weten waarop ze moeten letten. Daarom hieronder een uitleg van veel bij Harddisks gebruikte termen. Wat een harddisk is hoeven we denk ik niet meer uit te leggen, iedereen heeft inmiddels bij een andere Amiga hobbyist zo'n apparaat gezien. Wat echter vaak vergeten wordt is dat een harddisk alleen niet werkt, in veel gevallen hoort daar een aparte voeding en een controller bij die de communicatie tussen Amiga en Harddisk verzorgt. Wanneer men een Amiga 500 bezit is de keuze eigenlijk simpel. Op dit moment is de meest logische keuze in dat geval de A590 van Commodore, kost ergens rond de Fl. 800,=, is 20 Mbyte groot, kan direkt op de expansiebus van de A500 worden aangesloten en heeft de mogelijkheid extra geheugen in de behuizing te prikken waardoor u uw 500 kunt 'opkrikken' tot 3 Mbyte. In een eerder nummer van ons diskmagazine hebben we deze machine uitvoerig getest en onze bevindingen op 'papier' gezet. Voor de Amiga 2000 is er een veel grotere keuze aan harddisks, niet alleen qua mogelijk heden en prestatie, maar ook in prijs en vooral qua merken. Dat laatste komt o.a doordat b.v een firma als US Action tegenwoordig ook al HD's importeert uit Engeland vandaan, dat er in Duitsland steeds meer firma's zijn die dergelijke apparaten vervaardigen en last but not least omdat bepaalde firma's, zoals Versalia uit Duitsland een 'nieuw' merk creeeren. Die merken zijn opzich niet een zo interessant, het is niet meer dan een naam die op de 'verpakking' van een harddisk staat. Veel interessanter is het om te weten uit welke componenten een harddisk is opgebouwd. Er zijn b.v honderdduizend merken videorecorders, maar in de meeste gevallen is het frame dat zich in de kast bevind geproduceerd bij JVC. Doodgewoon omdat die de beste videoframes maakt. Hoe groot is een Harddisk? """""""""""""""""""""""""" De hoeveelheid gegevens die men op een Harddisk kan opslaan varieert van 20 Mbyte tot meer dan 300 Mbyte. Naarmate een Harddisk 'groter' wordt wordt hij ook duurder. Het heeft zin om u vooraf af te vragen voor welke doeleinden u een Harddisk wilt aanschaffen. Een 20 Mbyte zou bij toepassingen in de grafische of muziek hoek redelijk snel vol kunnen lopen en dan is Leiden in last. U bezit een te kleine HD, een grotere is weer een flinke investering en de oude is slecht te verkopen. Daar komt bij dat naarmate een harddisk meer informatie kan bevatten de aanschafprijs per megabyte flink omlaag gaat. Een Harddisk van 20 Mbyte kost ergens rond de fl. 900,=, maar een 40 Mbyte (het dubbele) kost vaak niet meer dan een fl. 250,= extra. Kan ik een 2e hands Harddisk kopen? """"""""""""""""""""""""""""""""""""" Natuurlijk kan u dat, maar..........we raden u dat eigenlijk af. In de meeste gevallen zal de eigenaar (die nog in de dure tijd kocht) een prijs vragen die niet eens zoveel verschilt van de huidige nieuwprijs. En waarom doet hij het apparaat weg? In de meeste gevallen omdat de HD te klein is geworden, maar is dat ook de echte reden? Of mankeert er misschien iets aan? Aan de buitenkant kunt u dat niet zien. Als u toch een 2e handsje koopt mag u gerust eisen dat het apparaat aangesloten wordt en aan u gedemonstreerd wordt. Wil men dat niet dan lijkt me de boodschap wel duidelijk. Koop NOOIT een 2e hands op een beurs, beurzen zijn wat dat aangaat levensgevaarlijk!!! In een aantal gevallen is het zelfs link om op 'aanbiedingen' op beurzen in te gaan. Een HD kopen bij een Brits of Duits stalletje kan wel een korting opleveren van fl. 100,= of meer, maar na de beurs is de leverancier zoek en waar gaat u dan bij mankementen e.d naar toe? Het slimste is om een dergelijk rechtstreeks bij een bonafide winkel te kopen die naast garantie ook nog service verleent. Dan bent u wel wat duurder uit, maar hebt ook een aantal zekerheden. Zaken als Dixon of V&D hebben op dat gebied een goede naam en zijn in elke grotere plaats aanwezig. Wat is het verschil tussen een hardcard en een harddisk? """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Over het algemeen zal een hardcard iets duurder zijn dan een gewone harddisk. Een hardcard is een harddisk die gemonteerd zit op een kaart welke men in een van de vrije sloten van de Amiga kan steken. Kiest men voor een gewone harddisk, dan krijgt men een apparaat dat er ongeveer net zo uitziet als een diskdrive en die dan ook op de plek van de diskdrive gemonteerd dient te worden. U hebt dan niet meer de mogelijkheid om extra drives in te bouwen en drive DF1: zal in een aantal gevallen niet meer bestaan. Bij een gewone harddisk raakt u evengoed een vrij slot kwijt, want bij dergelijke apparaten hoort weer een controller die in dat slot gezet moet worden. Die controller is ook nodig bij een hardcard, maar op die kaart zijn zowel HD als controller aanwezig. Wat is het verschil tussen een SCSI en ST-506 controller """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Er zijn vele soorten controller voor harddisks, maar voor de Amiga zijn inderdaad de SCSI en ST-506 controller de meest gehanteerde. Zonder al te technisch te worden kunt u er vanuit gaan dat men op een ST-506 controller maximaal 2 harddisks kan aansluiten terwijl een SCSI controller maximaal 7 apparaten kan aansturen. Dat hoeven zeker geen harddisks te zijn, maar b.v ook een CD-ROM, een apparaat dat lang- zaam maar zeker populairder begint te worden. Als u bij de aanschaf de keuze hebt dan raden we u eigenlijk een SCSI aan. O ja, en dan is er natuurlijk ook nog de A2090A controller van Commodore zelf. Geen nood, die controller kan beide soorten harddisks aansturen. Door zijn 'inteligentere' controler is de SCSI drive over het algemeen wat duurder dan de ST-506, maar kan daarentegen ook meer. Wat wel duidelijk moet zijn: HD en controller moeten van het zelfde soort zijn! Wat is DMA? """"""""""""" Ook zo'n vraag die regelmatig gesteld wordt. DMA is de afkorting van Direct Memory Acces (direkte toegang tot het geheugen). Dergelijke HD's doen de verzending van data direkt van HD naar geheugen zonder de processor te belasten. Daardoor zal in een aantal gevallen de transmissie wat sneller verlopen. Wat is een goed merk Harddisk? """""""""""""""""""""""""""""" Er zijn veel fabrikanten die Harddisks fabriceren. Koop bij voorkeur een harddisk van 'een merk'. Bekende merken zijn o.a Seagate, Micropolis, Western Digital. GVP en Quantum. Deze laatste gaat in brede lagen van gebruikers door voor de beste. Is bij een 'grotere' harddisk aan te bevelen om een 5 1/4 HD te kopen? """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Nee, dat maakt voor zover we weten helemaal niets uit. U bent inmiddels toch ook aan het gebruik van 3 1/2 inch diskettes gewend? Qua prestatie is een 3 1/2 inch HD niets beter of slechter dan een 5 1/4 HD. Maakt het wat uit of ik WB 1.2 of 1.3 heb? """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Ja, dat kan wat uitmaken. Als u b.v een A590 koopt en u bent in het bezit van een 1.2 dan zult u de harddisk moeten opstarten vanaf een startdiskette Bezit u echter een 1.3 dan is de HD autobootend. D.w.z dat op het moment dat u de stroom inschakeld de harddisk zelf op zal starten. Onnodig te zeggen dat dat heel wat sneller gaat als vanaf diskette. Wel of geen Autopark? """"""""""""""""""""" Vergelijk een Harddisk met een platenspeler. Wanneer we de laatste niet gebruiken zetten we de arm weer in zijn ruststand om beschadigingen aan onze plaat te voorkomen. Met een harddisk is dat eigenlijk net zo. We moeten de harddisk 'parkeren' met het commando PARK of SHIPDISK. Een harddisk is een zeer kwetsbaar apparaat. De 'leeskop' zweeft op een luchtlaag boven de platen. Deze luchtlaag wordt veroorzaakt door de snelheid waarmee een harddisk ronddraait. Deze luchtlaag is zo dun dat wanneer we met onze duim de plaat aan zouden raken (dat kan gelukkig niet) er vet van onze duim achterblijft op de plaat. De kop zal te pletter slaan op deze vetberg. Wanneer we de HD echter niet gebruiken en de kop niet in ruststand is en we per ongeluk tegen de tafel aanlopen, dan zal de kop een flinke tik geven op de plaat waardoor er een forse beschadiging kan ontstaan die de HD zelfs onbruikbaar kan maken. Reparatie (als dat al mogelijk is) kost nogal wat. Het is dus zaak het parken meteen aan te wennen, of nog mooier, om een autparkin HD te kopen. Een dergelijke HD zal na het werk ZELF de kop in ruststand brengen zodat u zich daar nooit meer druk over hoeft te maken. Hoe moet ik dat Transferrate zien? """""""""""""""""""""""""""""""""" Voor de prestatie van een HD zijn naast de controller en de Software nog een paar zaken belangrijk. De toegangstijd en de transferrate. Dat is de snelheid waarmee data verplaatst kan worden. Deze snelheid is zeker van belang als u de HD vaak aanspreekt en er grote blokken data verplaatst moeten worden. Die snelheden varieeren tussen de 600 KB per seconde tot meer dan 4 MB per seconde. Hoe hoger de transferrate hoe duurder de HD in de meeste gevallen ook is. Vooral de Quantum HD's zijn bekend om hun hoge transferrate. Ik hoor altijd over Millisecondes, wat betekend dat? """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Millisecondes (Ms) geeft de toegangstijd tot de harddisk aan. Hoe kleiner het getal is dat vermeld word, b.v 19 Ms, des te sneller is de Harddisk. In de meeste gevallen kunnen we stellen dat hoe groter een HD is, des te sneller hij ook is. Een 20 Mbyte HD op de PC is meestal 65 Ms, terwijl er ook HD's zijn (b.v de 100 Mbyte van Quantum) die op 13 Ms draaien. Zeker als u een sneller processor in uw Amiga monteert is de toegangs tijd van de HD belangrijk. Een snellere Amiga verdient een snellere HD. Anders is een deel van het snelheids effekt al weer weg. Als laatste wensen we nog even te benadrukken dat een kopie van de data die u op de Harddisk hebt staan toch echt nodig is. Maak zo'n kopie regelmatig! Er zijn diverse PD programma's die dat heel goed kunnen, maar de meeste Hobbyisten werken met Quarteback, een programma dat in een eigen formaat wegschrijft en die eigenlijk 1 hele grote kopie maakt. U moet een eerste disk plaatsen, die wordt vol data gezet, waarna het programma om disk 2 zal vragen enz. Op die manier hebt u alle data op volgorde op diskette staan en kunt u bij RESTOREN (het terugplaatsen van data na b.v een HD crash) alles weer snel op de HD plaatsen. Maak een dergelijke back-up minstens 1X per week. U hebt er geen idee van wat er op zo'n HD in 1 week verandert, zeker als u uw computer regelmatig gebruikt. Denk niet 'Ach, ik ben toch voorzichtig, ik sla een weekje over' Want zoals ene meneer Murphy al eens beschreef; op het moment dat u de backup vergeet is dat het ideale moment voor een crash en bent u al uw tekeningen, teksten enz. zonder meer kwijt. Want terughalen is er echt niet bij. Als de disk de crash overleeft moet hij minstens opnieuw geformatteerd worden.