VERKLARENDE WOORDENLIJST DATACOMMUNICATIE TERMEN. """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Een modem behoort tegenwoordig bijna tot de basisuitrusting van een Amiga bezitter. Het bellen met een bbs lukt over het algemeen ook heel aardig. Zelfs downloaden geeft meestal niet echt problemen. We worden in de telecommunicatie opeens weer geconfronteerd met weer een ander computer jargon, daarom hier onder een lijst van veel voorkomende termen in dat wereldje. ACK: """"" Acknowledge character (bevestigingsteken). Het teken ACK is een besturingsteken dat door het ontvangende station wordt verzonden naar het zendend station, ten teken dat een bericht goed is overgekomen. Het wordt ook verzonden door een station ten teken dat dit bereid en gereed is een bericht te ontvangen. ADAPTER """"""" Een adapter, gebruikt in een datatransmissie netwerk, is een apparaat dat als voornaamste functie heeft het in serie omzetten van parallel aangeboden bits of, omgekeerd, het parallel plaatsen van seriegewijs aangeboden bits. ACOUSTIC COUPLER """""""""""""""" Een apparaat dat elektrische signalen omzet in hoorbare signalen zodat gegevens via de in de telefoon ingebouwde microfoon kunnen worden overgeseind. Hetzelfde apparaat zet via de luidspreker in de telefoon ontvangen tonen om in electrische signalen. ACU """ Automatic calling Unit (Automatische oproepeenheid). Een apparaat dat zonder menselijke tussenkomst voor de computer een verbinding kan kiezen op het telefoonnet. ADC """ Analoog/Digitaal Converter. Een eenheid die analoge gegevens omzet in digitale vorm zodat ze door een computersysteem kunnen worden verwerkt. ADU """ Automatic Dailing Unit (Automatische kieseenheid). Zie ACU ANSI """" American National Standards Institute. Een organisatie die zich te doel stelt vrijwillige industriele standaards vast te stellen. ANSWER BACK """""""""""" (Antwoord signaal). Het signaal waarmee een terminal reageert op een kontrolesignaal van een station dat zich elders bevindt. ANSWERING """"""""" (Beantwoorden) Een procedure volgens welke een opgeroepene een verbinding tot stand brengt.(bij gekozen lijnen). ASCII """"" American Standard Code for Information Interchange. ARQ """ Automatic ReQuest for repetition, (Automatisch verzoek om herhaling) Een transmissie systeem waarbij gebruik wordt gemaakt van een code voor het opsporen van fouten en dat zo is ingericht dat het, zodra een foutcode voorkomt, automatisch verzoekt om de gegevens opnieuw te verzenden. ASYNCHRONE TRANSMISSIE """""""""""""""""""""" Bij Asynchrone transmissie is het toegestaan dat er een pauze is tussen de transmissie van twee tekens. Het is zelfs toegestaan dat de pauzes tussen de tekens van ongelijke duur zijn. Deze transmissiewijze maakt het mogelijk rechtstreeks vanuit het toetsenbord te verzenden, dus zonder tussenkomst van een buffer. Het is een transmissiewijze waarbij elk informatieteken afzonderlijk wordt gesynchroniseerd. ASYNCHRONOUS CLOCK """"""""""""""""""" Een mechanisme, ingebouwd in een asynchrone adapter, dat gestart wordt doorhet eerste bit (startbit) van een passerende code en daarna met gelijke tussenpozen signalen afgeeft totdat een stopbit passeert. De nauwkeurigheid is van dien aard dat de twee klokken die door hetzelfde startbit aan het lopen gebracht zijn, tenminste gedurende de passage van een tiental bitsgelijk blijven lopen. AUTO ANSWER """"""""""" (Automatische antwoord inrichting) Een voorziening met behulp waarvan een transmissie besturings eenheid of een station automatisch antwoord kan geven op een oproep via een gekozen lijn. AUTO CALL """"""""" (Automatische oproepinrichting) Een voorziening met behulp waarvan een transmissie besturings eenheid of een station automatisch een oproep via een gekozen lijn kan zenden. BANDBREEDTE """"""""""" De bandbreedte is het verschil tussen de hoogste en de laagste frequentie die aan een kanaal is toegekend. De bandbreedte is een maat voor de capaciteit van een transmissieverbinding. De technische capaciteit drukt men uit in Hertz, de informatie-overdrachts capaciteit drukt men uit in bits perseconde. BAUD """" Een baud is de kleinste eenheid in de tijd gezien van een toestandsverandering op een data transmissielijn. Populair kan men stellen dat hetaantal baud het aantal malen aangeeft, dat per seconde van een lijn een monster wordt getrokken. Veelal bevat een monster een bit. In dat geval betekent 'x' baud 'x' bits per seconde. BAUDOT-CODE """"""""""" Een code, in gebruik bij transmissie via datatransmissielijnen en telegraaflijnen, bestaande uit een startbit, vijf informatiebits en een stopbit. De lengte van het stopbit is 1.42 maal de lengte van de overige bits. BCC """ Block Check Character (Blok kontrole teken) Bij blokkontrole en cyclische redundantie kontrole, een teken dat door de afzender wordt verstuurd na ieder informatieblok en dat wordt vergeleken meteen door de ontvanger berekend kontroleteken om te zien of het bericht goed is overgekomen. BPS """" Bits Per Seconde Wordt gebruikt als eenheid voor transmissie-overdracht van tekens die bit voor bit worden verzonden. BIT RATE """""""" Bit snelheid, zie BAUD BLOCK PARITY """""""""""" Zie LRC BYTE """" Een groep van 8 bits, welke samen een datakarakter vormen. CHARACTER PARITY """""""""""""""" Zie VRC CCITT """"" Comite Consultatif International Telegraphique et Telephonique. Een Europese organisatie welke onder meer de standaardisering in het datatransmissie verkeer tracht te bevorderen. CONTROLSTATION """"""""""""""" Een controlstation is een station dat de verantwoordelijkheid draagt voor het ordelijk verloop van het berichtenverkeer op een datatransmissielijn. Het voert daartoe onder andere de polling procedure uit. Het controlstation zal in de praktijk behalve controlstation tevens afwisselend masterstation en slavestation zijn. CRC """ Cyclic Redundancy Check. Een methode om de goede afloop van de transmissie van een message segment te kunnen kontroleren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een enkele of extra tekens die aan het eind van elke message segment door de afzender worden gegenereerd en meegezonden. De overtollige tekens zijn op wetmatige wijze ontstaan uit de voorgaande tekens van het message segment. De ontvanger kan deze extra tekens ook genereren en dan kontroleren of het message segment goed is overgekomen. Wordt hierin een fout ontdekt dan wordt er een foutmelding naar de afzender gestuurd, waarop deze het message segment kan herhalen net zolang tot het wel goed is overgekomen. DAC """ Digitaal/Analoog Converter. Een eenheid die digitale gegevens omzet in analoge. DATA COLLECTION """"""""""""""" Gegevens verzameling. Een methode waarbij gegevens van verschillende plaatsen op een plaats worden verzameld. (in een wachtrij of een bestand) alvorens te worden verwerkt. Ook genoemd Data Gathering DCE """ Data Communication Equipment. Een door het CCITT geintroduceerde benaming voor het modem dat staat opgesteld bij de ingang van een openbaar netwerk. (b.v een telefoonlijn) DECRYPTION """"""""""" Een in geheimtaal overgezonden bericht vertalen in zijn oorspronkelijke vorm. Zie ENCRYPTION DEMODULATOR """""""""""" Dat deel van het modem dat van de telefoonlijn binnenkomende wisselstroom signalen omzet in gelijkstroom signalen. DLE """ Data Link Escape. Een besturingskarakter dat het mechanisme, dat besturingstekens kan ontdekken, activeert. DTE """ Date Terminal Equipment Een door het CCITT geintroduceerde benaming voor het apparaat (computer of terminal) dat aan de gebruikerszijde staat opgesteld en via een lijn verbonden is met een modem (DCE). DUPLEX """"""" Een duplex verbinding ook wel Fullduplex verbinding genoemd, is geschikt voor gelijktijdige onafhankelijke datatransmissie in beide richtingen. EBCDIC """""" Extendend Binairy Coded Decimal Interchange Code. Een groep van 256 tekens waarvan elk afzonderlijk teken door 8 bits wordt weergegeven. ECHO-CHECK """""""""" Een manier om doorlopend de juiste werking van een transmissielijn te kontroleren, door de ontvangen gegevens direkt na ontvangst weer terug te sturen naar het zendende station. De terug ontvangen gegevens kunnen dan automatisch of visueel vergeleken worden met de orginele gegevens. Een fullduplex verbinding is veelal vereist bij deze methode. EIA """" Electronic Industries Association. De Amerikaanse organisatie voor standaardisering van data communicatie aangelegenheden. De CCITT doet dit voor Europa. Veelal komen hun standaarden overeen. ENCRYPTION """"""""""" Het op mathematische wijze verminken van een bericht zodat het in geheimtaal verzonden kan worden. ENQ """ Enquiry character. (Navraagteken) Een communicatie besturingsteken waarmee een op afstand opgestelde terminal/computer wordt opgeroepen te antwoorden. Zo'n antwoord kan bestaan uit: ID van het station, opgave soort apparatuur, status, etc. EOM """" Het End Of Message teken is een besturingsteken met dezelfde betekenis als ETX (End of Text) EOT """ End Of Transmission. Het teken EOT is een besturingsteken dat voor alle stations die op een party line zijn aangesloten bestemd is en inhoudt dat het lopende bericht is beeindigd of dat een voorgenomen bericht geen doorgang zal vinden. ERROR DETECTION """"""""""""""" Het ontdekken van een fout die tijdens het overseinen is ontstaan. Veelal wordt deze functie vervuld door de ontvangende adapter (hardware) doch ook een computerprogramma (software) kan hierbij worden ingeschakeld. ETB """ End of Text Block Een besturingsteken dat het einde van een over te seinen blok informatie aanduidt. Een bericht kan uit meerdere blokken bestaan. ETX """" End Of Text Een besturingsteken dat het einde van een over te seinen bericht aanduidt, FACSIMILE """"""""" (FAX) Het met behulp van een lijnverbinding overseinen van tekeningen of grafieken. Op het zendende station wordt het over te seinen beeld optie's afgetast, waarbij het bij het ontvangende station precies hetzelfde wordt afgedrukt. HALFDUPLEXVERBINDING """""""""""""""""""" Een verbinding waarover datatransmissie in beide richtingen mogelijk is,echter niet gelijktijdig maar om de beurt. Bij verandering van richting is modem turnaround noodzakelijk. (Afkorting: HD) HAMMING CODE """""""""""" Een datacode die automatisch gecorrigeerd wordt. HANDSHAKING """"""""""" Het uitwisselen van tevoren afgesproken signalen met als doel waarborgen te scheppen voor het tot stand komen van door beide partijen gewilde conversatie. HEADER """""" Het eerste deel van een bericht. De header bevat onder andere informatie die nodig is om het bericht naar de juiste bestemming te kunnen brengen. INTERFACE """"""""" Een gemeenschappelijke begrenzing. In het kader van datatransmissie is het een onderdeel van de apparatuur waardoor twee eenheden met elkaar verbonden worden. ISO """ International Organization for Standardization LEASED LINE """"""""""" Huurlijn LOG ON """"""" De procedure waarmee een gebruiker van een terminal de communicatie met de computer begint. LOG OFF """"""" De procedure waarmee een gebruiker van een terminal de communicatie met de computer beeindigt. LRC """ Longitudinal Redundancy Check. Een kontrolemiddel om per overgeseind message segment te kunnen vaststellen of tijdens het overseinen al of niet bits verloren zijn gegaan. Daartoe wordt aan elk message segment een extra teken toegevoegd. De bits van dit teken zijn gevormd door optelling van de overeenkomstige bits van het message-segment. MASTERSTATION """"""""""""" Een masterstation is een station (terminal of computer) dat op een bepaald ogenblik bevoegd is een bericht de datatransmissielijn op te sturen. De bevoegdheid kan bijvoorbeeld worden ontleend aan de afloop van de pollingsprocedure. Zie ook Slavestation en Controlstation. MODEM """""" MOdulator en DEModulator als een eenheid gebouwd. MODULATOR """""""""" Dat deel van het modem dat de over de telefoon te verzenden gelijkstroom signalen omzet in wisselstroom signalen. MULTIPLEXER """"""""""" Een apparaat (of voorziening in apparatuur) waarmee meervoudige signalen over een kanaal verzonden of ontvangen kunnen worden. MULTIPLEXING """""""""""" Kanaal-onderverdeling of kanaal opsplitsing. Frequentie-multiplexing is het opsplitsen van de door het kanaal verzonden frequentieband in smallere banden die elk op zich weer een afzonderlijk kanaal vormen. MULTIPLEX-KANAAL """""""""""""""" Een kanaal dat ontworpen is om met verschillende invoer- en uitvoer eenheden tegelijk te kunnen werken. NAK """" Negative Acknowledge Character. Het teken NAK is een besturingsteken dat door een ontvangend station wordt verzonden naar en zendend station, ten teken dat een bericht niet goed is ontvangen. Het wordt ook verzonden door een station ten teken dat het niet kan ingaan op de uitnodiging om een bericht te ontvangen. NODE """" Knooppunt OFF-LINE """"""""" Van een terminal zegt men dat hij off-line is waneer de terminal voor kortere of langere tijd niet onder supervisie van een masterstation (computer) staat. Een of-line situatie kan door middel van een switch of automatisch na oproep door de computer veranderen in een on-line situatie. Het tegenover gestelde van off-line is on-line. PARALLELTRANSPORT """"""""""""""""" Bij parallel transport worden alle bits, die samen een teken vormen, tegelijk verzonden. Voor elke bit is een aparte kabel nodig. De tekens worden dus na elkaar verzonden, doch de bits van een teken worden tegelijk verzonden. PASSWORD """"""""" Wachtwoord. Een "geheim" woord dat door de gebruiker of een programma moet worden opgegeven om tot bepaalde bestanden toegang te krijgen. POINT-TO-POINT LINE """""""""""""""""""" Een lijn die een station verbindt met een op afstand opgestelde computer. Het kan zowel een huurlijn als een kieslijn zijn. POLLING """""""" Polling is een procedure met behulp waarvan een computer (maar algemeen: een kontrole station) een terminal in de gelegenheid stelt een bericht naar de computer te zenden. De computer gaat alle terminals af in een vaste volgorde,die in een zogenaamde poll table is opgenomen. POLL TABLE """""""""" Een tabel die de volgorde aangeeft waarin bij de terminals navraag wordt gedaan naar verzendbare informatie. PROTOCOL """""""" Een aantal afspraken betreffende het berichten frame en de betekenis van de daarin voorkomende besturingstekens. REAL-TIME VERWERKING """""""""""""""""""" Bij een real-time verwerking worden de gegevens met betrekking tot een aan de gang zijnde gebeurtenis zo snel verwerkt en de resultaten zo snel ter beschikking gesteld, dat deze resultaten nog invloed kunnen hebben op de afwikkeling van de gebeurtenis. REDUNDANCY """""""""" Dat deel van de informatie dat kan worden weggelaten zonder dat het de betekenis schaadt. (Overtollig) REMOTE STATION """"""""""""""" Een op afstand geplaatste terminal. Men gebruikt deze uitdrukking om onderscheid te maken tussen terminals die ter plaatse met de computer zijn verbonden, bijvoorbeeld met behulp van een coax kabel, en terminals die via een modem zijn aangesloten. RESPONSE TIME """""""""""""" De tijd die verloopt tussen het moment dat een bericht gereed is voor verzending en het moment dat het antwoord hierop in zijn geheel is ontvangen. REVERSE CHANNEL """"""""""""""" Een kanaal gebruikt voor het sturen van besturingsberichten of foutsignalen. De richting van deze signalen is tegengesteld aan die van de gegevens waarop zij betrekking hebben. De breedte van het kanaal is meestal geringer dan dat van het gegevenskanaal. Komt voor bij tweedraads verbindingen. SELECTIVE CALLING """"""""""""""""" De mogelijkheid om aan te geven welke van de op een en dezelfde lijn aangesloten terminals een bericht moet ontvangen. SELECTOR CHANNEL """""""""""""""" Een kanaal dat de informatie-overdracht voor een invoer/uitvoereenheid tegelijk verzorgt. SERIALIZE """""""""" Het in serie plaatsen van parallele gegevens SESSION """""""" De tijd die verloopt tussen het moment waarop de gebruiker met de communicatie met de computer begint en het moment waarop deze eindigt. (De tijd tussen log on en log off). SIMPLEXVERBINDING """"""""""""""""" Een verbinding waarover datatransmissie slechts in een bepaalde richting mogelijk is. SLAVESTATION """"""""""""" Een slavestation is een station (terminal of computer) dat op zich heeft genomen een bericht, binnenkomende via de datatransmissie lijn, te ontvangen. Deze verplichting is ontstaan uit de afloop van b.v. een pollingprocedure. SNA """ System Network architecture. IBM communicatie protocol SOH """" Start Of Header. Het teken dat aan het begin staat van een header-bericht. STARTBIT """""""" Een bit door een zender geproduceerd en verzonden, teneinde de klok in de ontvanger gelijk te zetten met det klok in de zender. STX """" Start of Text. Het teken dat aan het begin staat van een bericht. SYN """ Het syn-karakter is een besturingskarakter dat wordt gegenereerd en verzonden door een zendende adapter met het doel de klok aan de ontvangende kant gelijk te zetten met de klok aan de zendende kant. SYNCHRONE TRANSMISSIE """"""""""""""""""""" Bij synchrone transmissie is er in de bitstroom waarmee een message segment wordt getransporteerd geen enkele onregelmatigheid te ontdekken. De bits zijn alle van exact gelijke lengte en volgen elkaar zonder pause op. Verzending vanuit een buffer en ontvangst in een buffer is daarom een vereiste. SYNCRONOUS CLOCK """""""""""""""" Een mechanisme, ingebouwd in een synchroon modem, dat wordt gestart door een passerend syn-teken en daarna met gelijke tussenpozen signalen afgeeft. De nauwkeurigheid is van dien aard dat twee klokken die door hetzelfde syn-teken aan het lopen zijn gebracht, tenminste gedurende de passage van een compleet message statement volkomen gelijk blijven lopen. TDM """" Time Division Multiplexer. Een apparaat dat simultane transmissie van verschillende onafhankelijke kanalen mogelijk maakt door het om de beurt verzenden van databits over een snel kanaal. TIME OUT """""""" Een tijds limiet welke bij datatransmissie wordt gehanteerd bij de besturing van een transmissielijn. TIME SHARING """"""""""""" Bij Time Sharing wordt een computer op afstand gebruikt door meerdere gebruikers, elk met een door hen gekozen programma. Kenmerkend voor deze wijze van computergebruik is ook dat de gebruiker de indruk krijgt, dat hij alleen van de computer gebruik maakt. TURNAROUND TIME """"""""""""""" De tijd die nodig is om een modem de gelegenheid te geven een halfduplex verbinding gereed te maken voor verkeer in tegengestelde richting. TWEEDRAADSVERBINDING """""""""""""""""""" Een tweedraadsverbinding wordt gebruikt voor het realiseren van simplex- en halfduplex verbindingen. Fullduplex verbindingen zijn met een tweedraadsverbinding te realiseren voor snelheden tot 1200 bps. Voor een fullduplex verbinding met hogere snelheden is een vierdraadsverbinding noodzakelijk. TWIN CHECK """""""""" Een mogelijkheid om de goede werking van een transmissielijn te kontroleren door vergelijking (door de ontvanger) van de in duplo (door de afzender) verzonden tekens. UNATTENDED ANSWERING """""""""""""""""""" Indien een terminal zonder tussenkomst van een operator in staat is te reageren op de via de transmissielijn bnnenkomende berichten zegt men dat deze terminal de mogelijkheid heeft tot unattended answering. VOICE GRADE CHANNEL """"""""""""""""""" Een kanaal met een frequentiebereik dat gelegen is tussen nul en vierduizend hertz. Het is geschikt voor spraakoverdracht en voor data transmissie. VRC """" Vertical Redundancy Check. Een kontrolemiddel om per overgezonden teken na te gaan of tijdens het overseinen al of niet verminking heeft plaatsgevonden. Daartoe wordt aan elk teken volgens een bepaalde wetmatigheid een of meer "overtollige" bits toegevoegd. Vertical Redundancy wordt ook wel vertical parity of character parity genoemd in het geval er slechts een extra bit per teken wordt toegevoegd. WIDE BAND """"""""" Een kanaal met een grotere bandbreedte dan een telefoonverbinding.