Prawa Murphy'ego. Prawa Murphy'ego wziely nazwe od nazwiska kapitana Eda Murphy'ego, inzyniera prowadzacego prace doswiadczalne z zakresu symulacji wypadkow lotniczych w Edwards Air Force Base, Muroc, Kalifornia. Kpt. Murphy, po stwierdzeniu, ze czujnik uzyty do pomiaru sil w pasach bezpieczenstwwa dziala zle wskutek blednego podlaczenia tensometrow do mostka stwierdzil gorzko: "Jezeli jest jakas mozliwosc, zeby cos zrobic zle, to on to zrobi" - majac na mysli swego pomocnika, ktory, laczyl uklad. Powiedzenie, nazwane prawem Murphy'ego, w swojej ogolnej formie okazalo sie prawdziwe i szybko zrobilo kariere. Prawo Murphy'ego - postac ogolna Jezeli cos moze pojsc zle, to pojdzie zle. U z u p e l n i e n i a: Ciezar upuszczonej czesci jest wprost proporcjonalny do stopnia zlozonosci i ceny obszaru uderzonego. Cokolwiek zostanie upuszczone na uklad elektroniczny pod napieciem, spadnie zawsze tam, gdzie wyrzadzi najwiecej szkod. Dowolne urzadzenie, uszkodzone w dowolny sposob (z wyjatkiem calkowitego zniszczenia), bedzie doskonale dzialalo w obecnosci wykwalifikowanego personelu naprawczego. Element wybrany losowo z grupy o 99-procentowej wiarygodnosci, bedzie nalezal do pozostalego 1 procenta. Jezeli sie przewiduje, ze istnieja cztery okolicznosci, ktore moga uniemozliwic przedsiewziecia i zostana podjete srodki zabezpieczajace przed ich wystapieniem, wtedy natychmiast utworzy sie piata okolicznosc. Jezeli projekt zostal calkowicie okreslony i wszystkie sposoby badan zostaly wyczerpane, to niezalezny, niedoinformowany amator eksperymentator odkryje fakt, ktory badz zlikwiduje zapotrzebowanie na ten projekt, badz tez rozszerzy jego zakres. Jezeli przewidziales cztery mozliwe awarie i zabezpieczyles sie przed nimi, to natychmiast wydarzy sie piata, na ktora nie byles przygotowany. Jezeli tylko cos moze sie popsuc, to na pewno sie popsuje. Jezeli wydaje sie, ze wszystko dziala dobrze, to z pewnosciamusiales cos przeoczyc. Jezeli zabierasz sie do zrobienia czegos, natychmiast sie okazuje, ze cos innego musi byc zrobione wczesniej. Jezeli zakres bezpieczenstwa jest ustalony na podstawie doswiadczenia tworcow i obslugi naprawiajacej, to dowolny uzytkownik natychmiast znajdzie sposob, aby go przekroczyc. Jezeli cos moze popsuc sie w wielu miejscach, to pierwsze uszkodzenie wystapi tam, gdzie wyrzadzi najwiecej szkod. Kazda rura po skroceniu okaze sie za krotka. Kazda rzecz po wyrzuceniu staje sie niezbednie potrzebna. Kazde rozwiazanie problemu stwarza nowe problemy. Kazdy przewod przyciety na dlugosc okaze sie za krotki. Koniecznosc znaczacych zmian w projekcie jest odwrotnie proporcjonalna do czasu pozostajacego do oddania tego projektu. Liczba czesci zamiennych jest odwrotnie proporcjonalna do zapotrzebowania na nie. Natura zawsze stoi po stronie zla. Nic nie jest tak latwe, jak wyglada. Nie daj sie skusic potrzebie osiagniecia czegokolwiek, a wtedy osiagniesz wszystko. Nie mozna zadnego urzadzenia zrobic "odpornym na glupote", poniewaz glupcy sa genialni. Nie walcz z tym, co sie dzieje. Walka dopuszcza mozliwosc porazki. Nie wierz w cuda - polegaj na nich. Po rozlozeniu i ponownym zlozeniu dowolnego urzadzenia pozostaje kilka czesci. Prawdopodobienstwo jakiegos zdarzenia jest odwrotnie proporcjonalne do tego, jak zadane jest dane zdarzenie. Prawdopodobienstwo wyczerpania sie baterii jest wprost proporcjonalne do zapotrzebowania na kalkulator. Spadajacy swobodnie przedmiot upadnie tak, aby wyrzadzic jak najwiecej szkody. Sposrod kilku okolicznosci, ktore moga skomplikowac dane przedsiewziecie, zdarzy sie wlasnie ta, ktora spowoduje najpowazniejsze klopoty. Sprawy pozostawione sobie samym zmieniaja sie ze zlych na gorsze. Stopien glupoty twego postepowania jest wprost proporcjonalny do liczby przygladajacych ci sie osob. Tranzystor zabezpieczony przez szybko dzialajacy bezpiecznik, zabezpieczy go - palac sie w pierwszej kolejnosci. Uklad zabezpieczajacy zniszczy uklady zabezpieczane. W kazdym obliczeniu, ktore przekracza pewien stopien komplikacji, jakies wyrazenie z licznika znajdzie sie w mianowniku. W kazdym obliczeniu liczba, ktorej poprawnosc jest dla wszystkich oczywista, okaze sie zrodlem bledu. Wszystkie sprawy zajmuja wiecej czasu niz mozna sie spodziewac. Wszystkie stale sa zmienne. Wszystkie szczelne zlacza przeciekaja. Wszystko, co sie dobrze zaczyna, zle sie konczy; wszystko, co sie zle zaczyna, konczy sie nie lepiej. Wymiary beda zawsze podane w najmniej uzytecznych jednostkach. Na przyklad predkosc bedzie wyrazona w furlongach (220 jardow) na dwa tygodnie (ang. fortnight). Stala Murphy'ego Stopien uszkodzenia urzadzen bedzie wprost proporcjonalny do ich wartosci. X prawo termodynamiki Murphy'ego Sprawy ida tym gorzej, im wiekszy nacisk sie na nie kladzie. Prawo obserwacji perspektywicznej Nic nie wyglada z bliska tak ladnie, jak wygladalo z daleka. Komentarz Hilla do prawa Murphy,ego Jezeli mamy duzo do zyskania - odprezamy aie. Jezeli mozemy duzo stracic, gdy rzeczy pojda zle staramy sie. Jezeli nie mamy niczego do stracenia - odprezamy sie. Jezeli rezultat jest dla nas bez znaczenia, to nie ma tez znaczenia, co robimy. Komentarz O'Toole'a do praw Murphy'ego : Murphy byl optymista... Ostrzezenie: W kazdym tlumie znajdzie sie jakis pomocnik Murphy'ego... Twierdzenie Stockmayera (oparte na prawach Murphy'ego) : Teza pierwsza : jezeli problem wydaje sie latwy, to jest trudny. Teza druga : jezeli problem wydaje sie trudny, to jego rozwiazanie jest prawie niemozliwe. Programowanie Prawa programowania Dowolny program, gdy juz jest uruchomiony, okazuje sie niepotrzebny. Jezeli czytanie danych zostalo tak zorganizowane, aby zapewnic odrzucenie wszystkich blednych danych, jakis utalentowany idiota znajdzie jednak metode, umozliwiajaca wprowadzenie blednych danych. Jezeli program jest bezuzyteczny, trzeba bedzie opracowac do niego pelna dokumentacje opisowa. Jezeli program jest uzyteczny, bedzie musial byc zmieniony. Kazdy program bedzie powiekszal sie tak dlugo, az zajmie cala dostepna pamiec. Kazdy program kosztuje wiecej i zajmuje wiecej czasu niz przypuszczano. Karty sterujace, ktore sa zabezpieczone przed niewlasciwym ulozeniem, na pewno ktos ulozy niewlasciwie. Najistotniejszy blad programu zostanie wykryty nie wczesniej niz w 6 miesiecy po wprowadzeniu programu do uzytkowania. Wartosc programu jest wprost proporcjonalna do ciezaru jego wydrukow. Wzajemnie zamienne tasmy nie beda wzajemnie zamienne. Zlozonosc programu bedzie rosla az do chwili, gdy przewyzszy umiejetnosci programisty. Prawo zawodnosci Komputery sa zawodne, ale ludzie sa jeszcze bardziej zawodni. Kazdy system, ktory polega na niezawodnosci czlowieka, jest zawodny. Bledow niewykrywalnych jest nieskonczenie wiele rodzajow, natomiast bledow wykrywalnych jest, z zalozenia, scisle ograniczona liczba. Naklady na niezawodnosc beda wzrastac, az do chwili, gdy ktos zazada wykonania jakiejs uzytecznej pracy. Prawo Brooka Dodawanie programistow do grupy, pracujacej nad opoznionym programem, powieksza opoznienie. Prawo entomologii cybernetycznej Zawsze znajdzie sie jeszcze jedna "pluskwa" w programie. Obliczenia Prawa ogolne Do obliczen wkradnie sie kazdy mozliwy blad. Blad w obliczeniach bedzie takiego rodzaju, ze spowoduje najwieksza mozliwa szkode. Jezeli wiecej niz jedna osoba bierze udzial w obliczeniach, nikt nie okaze sie winny. Jesli na podstawie doswiadczenia ustalona zostanie wartosc wspolczynnika bezpieczenstwa, odpowiadajaca maksymalnym spotykanym obciazeniom, natychmiast jakis genialny idiota wymysli sposob przekroczenia tej wartosci. W kazdym obliczeniu stale (szczegolnie te, ktore bierze sie z poradnikow) moga okazac sie zmiennymi. Rownania Snafu Jezeli w zagadnieniu wystepuje n rownan, to liczba niewiadomych wynosi n+1. Wielkosc lub bit informacji najbardziej potrzebny okaze sie najtrudniej dostepny. Gdy juz wyprobowales bezskutecznie wszystkie mozliwosci okaze sie, ze istnieje jeszcze jedno rozwiazanie, oczywiste dla kazdego. Stala Skinnera (W pewnym kraju bywa zwana "stala Kowalskiego") Jest to wielkosc, przez ktora nalezy pomnozyc lub podzielic, albo ktora nalezy dodac lub odjac lub odjac od wyniku jaki uzyskales, aby otrzymac wynik, jaki powinienes uzyskac. O zbiorach W danym zbiorze danych, liczba uwazana za najbardziej pewna i nie wymagajaca sprawdzenia, okaze sie bledna. Uzupelnienia: Nikt, do kogo zwrocisz sie o pomoc, nie wykryje tego bledu. Kazdy nieproszony doradca zauwazy go natychmiast. Prawo bledow Gdy blad zostanie znaleziony i usuniety okaze sie, ze wartosc usunieta byla poprawna. Uzupelnienie: Gdy sie to okaze, nie bedzie juz mozna odnalezc usunietej liczby i wstawic jej do rownania. Prace naukowo-badawcze Rozszerzona zasada Heisenberga W zakresie prac naukowo-badawczych tylko dwa sposrod istniejacych trzech parametrow moga byc okreslone. Parametrami sa: zadanie, termin, naklady. Jezeli okreslone jest zadanie i wyznaczony termin, nikt nie jest w stanie oszacowac, jaki bedzie koszt przedsiewziecia. Jezeli czas i naklady, sa scisle zaplanowane. nie sposob przewidziec, jaka czesc zadania zostanie zrobiona. Jezeli zarowno zadanie, jak i naklady sa scisle okreslone, nikt nie potrafi przewidziec, czy i kiedy zadanie zostanie zakonczone. Jezeli zas ktos jest w tym szczesliwym polozeniu, ze moze dokladnie okreslic wszystkie trzy parametry to oznacza, ze temat ktorym sie zajmuje nie moze byc zaliczony do prac naukowo-badawczych. Gdy znany i majacy wieloletnie doswiadczenie ekspert stwierdza, ze cos jest mozliwe, najprawdopodobniej ma racje. Gdy tenze stwierdza, ze cos jest niemozliwe, najprawdopodobniej sie myli. Ludzie beda dzialac racjonalnie, jezeli nie beda mieli zadnej innej mozliwosci. Zaden cenny podrecznik, ktory pozyczyles komus, nie zaginie, oprocz tego na ktorym specjalnie ci zalezy. Prawo Maiera Jezeli fakty nie potwierdzaja teorii, nalezy je odrzucic. Uzupelnienia: Im obszerniejsza jest teoria, tym lepsza. Doswiadczenie moze byc uznane za udane, gdy nie wiecej niz 50% wynikow pomiarow nalezy odrzucic, aby uzyskac zgodnosc z teoria. Prawo Williamsa Gdy zgromadzi sie dostatecznie duzo danych, wszystko mozna udowodnic metodami statystycznymi. Czwarte prawo rewizji: Po dokladnym i pracochlonnym zbadaniu probki okazuje sie, ze to niewlasciwa probka i nie ma zadnego zwiazku z danym zagadnieniem. Zasady pracy doswiadczalnej Nigdy nie powtarzaj udanego eksperymentu. Jezeli eksperyment sie udaje to znaczy, ze cos dziala zle. Eksperymenty powinny byc powtarzalne - powinny one wszystkie nie udac sie w taki sam sposob. Jakikolwiek bylby wynik doswiadczenia zawsze znajdzie sie ktos, kto bedzie probowal: a) interpretowac wynik odwrotnie, b) zlekcewazyc go, c) wierzyc, ze potwierdza on jego wlasna, ulubiona teorie. ************************* Prace konstrukcyjne ******************** Zasada podstawowa Jezeli zadanie polega na wykonaniu rekordowego skoku, to nalezy szukac jednego, ktory potrafi skoczyc siedem metrow a nie siedmiu, z ktorych kazdy umie skoczyc po metrze... Zasada rozciagliwosci czasu Nikt nie ma dosc czasu, aby rzecz wykonac dobrze, ale zawsze pozniej jest czas, aby ja zrobic od poczatku. Zaprojektuj urzadzenie, ktore bedzie sie nadawalo nawet dla glupca, a tylko glupiec zechce je uzywac. Zasada wyboru zalozen Wczesniej lub pozniej najbardziej niekorzystne okolicznosci wystepuja rownoczesnie. Niestarannie zaplanowany projekt zajmuje trzykrotnie wiecej czasu niz zakladano; starannie - tylko dwukrotnie. Pierwsze 90% zadania zajmuje 90% czasu przewidywanego na jego wykonanie; nastepne 10% zadania zajmuje nastepne 90% czasu. Zasada ustalania harmonogramu Aby ustalic czas na wykonanie zadania pomysl, ile to powinno trwac, pomnoz to przez dwa, a nastepnie zmien jednostke na wyzsza. W ten sposob dla pracy jednogodzinnej bywa ustalony termin dwudniowy. Najbardziej istotny wymiar na kazdym rysunku ma najwieksza szanse, ze zostanie pominiety. Jezeli instalacja probna funkcjonuje bezblednie, to wszystkie seryjne beda dzialac zle. Istotne zmiany konstrukcyjne okaza sie konieczne dopiero w chwili, gdy projekt jest niemal gotowy. Przy projektowaniu dowolnej konstrukcji, zaden wymiar zlozony nie moze byc obliczony prawidlowo o 1430 w piatek przed wolna sobota. Prawa modyfikacji I. Informacje decydujace o koniecznosci zmian w projekcie beda przekazane konstruktorowi po tym - i dopiero po tym - jak dokumentacja zostanie zakonczona (to prawo bywa nazywane "Teraz Nam Mowia!"). II. Im bardziej nieznaczna wydaje sie modyfikacja, tym dalej siega jej wplyw i tym wiecej rysunkow musi byc przerysowanych. III. Jezeli w chwili, gdy zakonczenie projektu jest bardzo bliskie, projektant otrzymuje prawdziwe dane wyjsciowe zamiast tych, ktore do tej pory uwazano za prawdziwe - zawsze najprosciej jest rozpoczac projektowanie od nowa. IV. Naklad pracy, jaki bylby potrzebny do "zmiany kierunku" projektu, rosnie w postepie geometrycznym z uplywem czasu. Zasada finalizacji przedsiewziec Lepszy jest okropny koniec niz okropnosc bez konca. Prawa budowy prototypow Instrukcje na temat zabudowy i uzytkowania zakupionego urzadzenia zostana natychmiast wyrzucone przez dzial przyjmujacy to urzadzenie. Jezeli prototyp wymaga n elementow pewnego typu, w magazynie bedzie ich zawsze n-1. Kazda rurka czy katownik obciete wedlug podanego wymiaru okaza sie za krotkie. Kazdy element, wymagajacy obslugi lub regulacji, okaze sie najmniej dostepny. Nigdy nie wystepuj do poddostawcy z reklamacja na temat jego wyrobow. Przeciez stemple kontroli technicznej sa w porzadku nawet przy otworach, ktorych nigdy nie wykonano. Obwod zabezpieczajacy przed awaria stanie sie przyczyna zniszczenia innych elementow. Po odkreceniu ostatniej z 16 srub mocujacych pokrywe okaze sie, ze to nie ta pokrywa miala byc zdjeta. Po przykreceniu ostatniej z 16 srub trzymajacych pokrywe - zostanie znaleziona uszczelka, ktora zapomniano podlozyc. Po zakonczeniu montazu urzadzenia, niektore jego elementy zostana znalezione na stole, gdzie odbywal sie montaz. Silnik bedzie obracal sie w przeciwna strone niz spodziewano sie. Tolerancje beda sie sumowaly w jedna strone i to tak, aby montaz byl jak najtrudniejszy. Tranzystor, chroniony przez szybko dzialajacy bezpiecznik, ochroni ten bezpiecznik, poniewaz sam spali sie pierwszy. Wada urzadzenia nie zostanie odkryta az do chwili, gdy bedzie ono mialo za soba odbior koncowy. Zakupione elementy czy przyrzady beda odpowiadaly swoim charakterystykom tak dlugo - i tylko tak dlugo - az przejda kontrole odbiorcza. Zasady budowy maszyn Kazdy spadajacy przedmiot spada w taki sposob, aby spowodowac najwieksza szkode (prawo to bywa nazywane prawem selektywnej grawitacji). Najbardziej delikatna czescia urzadzenia okaze sie ta, ktora zostala upuszczona. Kazde narzedzie, gdy spadnie, potoczy sie w najmniej dostepny zakatek warsztatu. Uzupelnienie: Po drodze spadnie komus na noge. Niezawodnosc urzadzenia jest odwrotnie proporcjonalna do liczby i waznosci osob dogladajacych je. Doswiadczenie wzrasta proporcjonalnie do liczby zniszczonych urzadzen. Zasada Cahna Gdy wszystko inne zawiedzie, zapoznaj sie z instrukcja. Prawo dotyczace urzadzen uniwersalnych Im mniej funkcji ma wykonywac urzadzenie, tym lepiej te funkcje wykonuje. Zasada "nieporozumienia stosowanego" Element, ktorego producent zapomnial wyslac, jest tym, ktory decyduje o 75% wartosci dostawy. Modyfikacja: Nie tylko zapomnieli wyslac; w 50% przypadkow nawet go nie wyprodukowali. Dostawa, ktora trwa normalnie jeden dzien, bedzie trwala piec, jesli jest niecierpliwie oczekiwana. Po dodaniu do harmonogramu dwoch tygodni na niespodziewane opoznienia, dodaj jeszcze dwa na nadspodziewane niespodziewane opoznienia. W kazdej grupie elementow, noszacych to samo oznakowanie, znajdzie sie jeden, ktory nie powinien go nosic (powyzsze nie zostanie wykryte wczesniej niz w chwili, gdy ktos sprobuje umiescic ten element zgodnie z oznakowaniem). Prawa Stanislawa Lassoty Kazda godzina pracy w biurze konstrukcyjnym powieksza ciezar wlasny samolotu. Jezeli samolot przy oblocie zachowuje sie - bez okreslonej przyczyny- niewlasciwie, nalezy jak najwiecej elementow konstrukcyjnych z niego zdjac i zastapic takimi samymi, wzietymi z innej sztuki lub z magazynu..., a zawsze odniesie to pozytywny skutek. Prawa Tadeusza Soltyka Jezeli z samolotu zdjac jakis element i bez zadnych zmian powtornie go zalozyc, samolot okazuje sie ciezszy. Kazde dzialanie konstruktora nad samolotem przesuwa srodek ciezkosci samolotu do tylu. Najwieksza tragedia nauki jest usmiercanie najpiekniejszych hipotez przy pomocy pospolitych faktow. Nie ma czegos takiego jak staly pokoj - istnieja jedynie zmodyfikowane formy dzialan wojennych.