3 REALIZM A HISTORIA 2 Bazyl P. 6 By graź bardziej realistycznie trzeba poznaź fakty historyczne. Prawda, ūe wspaniaīy wniosek? Zaraz wszyscy powiedzā, ūe mieli historiė w budzie, przeczytali kilka ksiāūek o rycerzach i wszystko jest OK. Od razu powiem, ūe nie bėdzie tu o rycerzach, no moūe trochė. Rzucimy okiem na codzienne ūycie prostych ludzi, mieszczan i chīopów. Takie sprawy mogā sie przydaź MG, ale wīaōciwie to zawsze przecieū moūe on prowadziź grė po swojemu. Szlachta i mieszczaļstwo siė lubiā, chīop raśno pracuje na polu swojego pana. Ale ja opiszė wam jak to byīo w XIII i XIV wieku we Francji. Spójrzmy najpierw na miasto. Paryū jako wielkie miasto liczyī 75000 ludzi i byī jednym z najwiėkszych miast. Pod koniec XIII wieku byīo w nim 352 ulice, 11 skrzyūowaļ drogowych, 10 placów i 15 koōcioīów. Gīówne ulice byīy wybrukowane i dosyź szerokie by dwa powozy mogīy przejechaź obok siebie. Jednak wiėkszoōź byīa wāska, bīotnista i cuchnāca, z rynsztokami biegnācymi po ōrodku. Odpadki naleūaīo wywoziź do specjalnych jam, ale zazwyczaj wyrzucano je na ulicė, toteū w uboūszych dzielnicach przed kaūdymi dświami zalegaīy nieczystoōci. Naleūy wspomnieź, ūe ulice nie posiadaīy nazw, wiėc szukanie jakiegoō domu zabieraīo zawsze masė czasu (niezīe zadanie dla bohaterów - znaleśź czyjeō domostwo). Szyldy gospód i sklepów umieszczano na wysokich ūelaznych sīupach, co jeszcze bardzo zwėūaīo ulice. Starano sie by byīy one jak najwiėksze, np. usuwacza zėbów reklamowaī zāb wielkoōci krzesīa, a rėkawicznika - rėkawiczka, w której kaūdym palcu swobodnie zmieōciīoby siė dziecko. W Paryūu byīo siedmiu mistrzów obwoīywaczy, kaūdy miaī po kilku asystentów; wysyīano ich na skrzyūowania dróg i place gdzie oficjalnie obwieszczali o zarzādzeniach, podatkach, jarmarkach i ceramoniach, domach wystawionych na sprzedaū, o zaginionych dzieciach, ōlubach, pogrzebach, urodzinach i chrzcinach. Ci faceci mogā czasami sie przydaź graczom. Pamiėtaj, ūe kaūde rzemiosīo zajmowaīo oddzielne kwartaīy (ulice), w tamtych czasach nie byīo sklepów wielobranūowych. W kaūdym kwartale znajdowaīa siė īaśnia parowa lub wodna (w Paryūu byīo ich 26). Gracze mogli by siė od czasu do czasu wykāpaź, ale powinieneō wiedzieź, ūe nie wpuszczano tam prostytutek (bez urazy), wīóczėgów, trėdowatych i ludzi o zīej reputacji (to coō o twoich graczach). Paryū posiadaī wielki uniwersytet, dlatego teū goōciī wielu studentów. Nie podlegali oni wīadzom lokalnym, ale bezpoōrednio królowi, co sprawiaīo, ūe ich wystėpki i zbrodnie czėsto pozostawaīy bezkarne. Ūyli nėdznie, musieli przepīacaź za brudne pokoje, uczyli siė w zimnych salach wykīadowych oōwietlonych jedynie dwoma ōwiecami. Jeōli chodzi o ksiāūki, to uniwersytet miaī ich najwiėcej, biblioteka Notre Dame teū duūo, a w mieōcie istniaīo 28 ksiėgarni. Jeōli chodzi o ubiór, to starano siė uchwaliź odpowiednie zarzādzenia okreōlajāce jak bardzo bogate stroje mogā nosiź poszczególne stany. Oczywiōcie szlachta byīa najwykwintniej ubrana, mieszczanom nie wolno byīo nosiź gronostajów, a ich ūony nie mogīy posiadaź wielobarwnych sukien. Chīopi nosili stroje czarne lub brāzowe. Chodziīo o to, by juū po stroju moūna byīo rozpoznaź z kim siė zadajesz. Wnėtrza rezydencji szlacheckich przyzdabiano malowidīami ōciennymi i gobelinami, umeblowanie natomiast byīo skromne. Najwaūniejsze byīy īóūka i sīuūyīy one zarówno do spania jak i siedzenia. Krzeseī byīo niewiele, nawet królowie i papieūe przyjmowali ambasadorów siedzāc na īóūkach; poza tym ludzie siadali na īawach. Pokoje oōwietlano pochodniami, budowano teū kominki. Ale wolano korzystaź z futer i grubych ubraļ niū z ognia. Podīogi w lecie posypywano wonnymi trawami i zioīami, a w pozostaīych porach wyōcieīano je sitowiem i sīomā. Zmieniano jā 4 razy w roku, gdyū po dīuūszym czasie roiīa siė od pcheī i cuchnėīa. Na koniec kilka innych spraw. Najwaūniejsza: wojna w tym czasie polegaīa na niszczeniu jak najwiėkszych terenów przeciwnika, rzadko dochodziīo do bitew, a oblėūenia byīy dīugie i niezbyt skuteczne. Tak wiėc równano wsie z ziemiā, palono plony, zatruwano studnie i wycinano drzewa (wydaīo mi siė to dziwne, ale tak dziaīo siė czėsto). Najwiėksze szkody ponosili wiėc chīopi, dlatego ich stosunek do szlachty byī negatywny. I nawzajem. To by byīo na tyle. Piszāc to opieraīem siė na ksiāūce Barbary W. Tuchman "Odlegīe zwierciadīo". Moūe was to zdziwi ale jest to amerykaļska pisarka, podobno jedna z najlepszych. Ksiāūka przeznaczona jest wyraśnie dla jej rodaków, którzy nie majā zbytniego pojėcia o historii Europy. Nie mówiė, ūe ksiāūka jest gīupia, nie. Jest prawie caīkowitym opisem kultury ōredniowiecznej zachodniej Europy i jest naprawdė ciekawa (tylko trochė gruba: coō ze 600 stron).