Antyekologiczna Akcyza Instytut na rzecz Ekorozwoju  ANTYEKOLOGICZNA AKCYZA  Ostatnie informacje o zamiarze ministra finansów zmiany wysokoôci akcyzy od pojazdów samochodowych sâ kolejnym przykîadem dziaîaï rzâdu caîkowicie odwrotnych niû obserwowane w krajach OECD, w tym Unii Europejskiej. Aktualnie obowiâzujâcy podatek akcyzowy, naîoûony na droûsze samochody osobowe zachëcaî do kupowania pojazdów taïszych, z reguîy zuûywajâcych mniej paliwa i emitujâcych mniej zanieczyszczeï. Znane jest zjawisko znacznego zmniejszenia, od czasu wprowadzenia akcyzy, liczby samochodów droûszych w ogólnej iloôci kupowanych pojazdów. Jak wynika z doniesieï prasowych, planowana zmiana polegaê bëdzie na znacznym obniûeniu stopy akcyzy przy równoczesnym objëciu niâ wszystkich nowych pojazdów. Moûna sië domyôlaê, ûe Ministerstwo Finansów, poszukujâce wciâû nowych sposobów zwiëkszenia wpîywów do budûetu, spodziewa sië wzrostu caîkowitych dochodów z tego úródîa. Rëkë do tej koncepcji przyîoûyîo zapewne równieû lobby importerów luksusowych samochodów. Wydaje sië jednak, ûe - kolejny raz - zapomniano caîkowicie o innych aspektach sprawy, zwîaszcza zaô o skutkach w postaci zanieczyszczenia ôrodowiska. W krajach OECD, w ramach dziaîaï zmierzajâcych do zahamowania dramatycznego wzrostu zanieczyszczenia ôrodowiska przez transport, zwîaszcza drogowy, w coraz szerszym zakresie stosuje sië ôrodki fiskalne jako narzëdzie polityki zrównowaûonego rozwoju. Majâ one na celu zachëcanie obywateli do kupowania pojazdów energooszczëdnych i mniej zanieczyszczajâcych ôrodowisko. Z reguîy sâ to pojazdy mniejsze i taïsze. Jakkolwiek zaleûnoôê miëdzy cenâ pojazdu, pojemnoôciâ silnika, zuûyciem paliwa i emisjâ zanieczyszczeï nie jest prosta, to jednak - bez obawy popeînienia wiëkszego bîëdu - moûna przyjâê, ûe z wyjâtkiem samochodów o przestarzaîej konstrukcji - pojazd droûszy ma wiëkszâ pojemnoôê silnika, zuûywa wiëcej paliwa i emituje wiëcej zanieczyszczeï. We Wîoszech, kraju o najwyûszym podatku paliwowym i, w konsekwencji, najwyûszych cenach paliw w Europie, podatek vat od duûych pojazdów wynosi 38% i jest dwa razy wiëkszy niû w przypadku pojazdów maîych. W rezultacie Wîochy majâ najbardziej energooszczëdny park samochodowy wôród païstw Unii Europejskiej. 37% wîoskich samochodów osobowych to pojazdy o pojemnoôci silnika poniûej 1 litra, w porównaniu z 12% w Wielkiej Brytanii i 7% w Niemczech. We Francji wysoki podatek paliwowy w powiâzaniu z najwyûszym w Europie podatkiem drogowym, rosnâcym progresywnie wraz z pojemnoôciâ silnika, skîania do zakupów mniejszych i taïszych pojazdów. Niektóre rzâdy posuwajâ sië jeszcze dalej. W kanadyjskiej prowincji Ontario wysokoôê podatku przy zakupie nowego pojazdu zuûywajâcego powyûej 6 l paliwa na 100 km waha sië od 75 do 4400 CAD (tj. dolarów kanadyjskich) (ok. 55 do 3300$), w zaleûnoôci od "ûarîocznoôci" pojazdu. Natomiast nabywca pojazdu zuûywajâcego poniûej 6 l/100 km otrzymuje rabat w wysokoôci 100 CAD (ok. 75$). Równieû w Niemczech, kraju o najwiëkszym udziale w ogólnej liczbie drogich samochodów z silnikami wielkiej mocy, rzâd podaî do wiadomoôci publicznej, ûe - biorâc pod uwagë koniecznoôê zmniejszenia zuûycia energii i emisji zanieczyszczeï - od nowego roku wprowadzony bëdzie proekologiczny podatek od samochodów osobowych. Przewiduje sië 4 poziomy. Dla ponad poîowy pojazdów, speîniajâcych wymagania normy EURO I, stawka podatku wyniesie 13,2 DEM od 100 cm3 pojemnoôci silnika benzynowego. Dla samochodów speîniajâcych wymagania normy EURO II stawka wyniesie 10 DEM. Wîaôciciele pojazdów odpowiadajâcych normie EURO III, a takûe tych, które spalajâ mniej niû 3 l/100 km otrzymywaê bëdâ ulgë podatkowâ w wysokoôci 1000 DEM rocznie od 2003 r. Najbardziej "ukarani" bëdâ wîaôciciele pojazdów nie odpowiadajâcych normie EURO I, dla których stawka podatku bëdzie równa 33,2 DEM od 100 cm3. Na tym tle nowy pomysî polskiego ministra finansów jest kuriozalny i to nie tylko ze wzglëdu na nieliczenie sië z tendencjami ôwiatowymi. Zaskakuje on tym bardziej, ûe stanowi caîkowite zaprzeczenie zasad aktualnej polityki spoîecznej. Objëcie akcyzâ - nawet niewielkâ - wszystkich nowych pojazdów, to uderzenie w najmniej zarabiajâcych nabywców. Zyskajâ natomiast najzamoûniejsi. To tak, jakby zwiëkszyê dolnâ, a zmniejszyê górnâ stawkë podatku dochodowego. Instytut na rzecz Ekorozwoju wnosi o ponowne rozpatrzenie celowoôci zmian w akcyzie, tak by uwzglëdniono nie tylko aspekt fiskalny, ale takûe ekologiczne i spoîeczne skutki tego przedsiëwziëcia.  Warszawa, 22.7.96 Instytut na rzecz Ekorozwoju ul. Îowicka 31 02-502 Warszawa Tel: 0-22/646-05-11 Fax: 0-22/646-01-74 ine@ikp.atm.com.pl