Bardzo trudno ustaliê coô konkretnego, zwîaszcza gdy zarówno Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad, jak i Ministerstwo Transportu nie kwapiâ sië do udzielania obszernych informacji. Jak na razie udaîo mi sië jedynie zebraê trochë danych nt. udziaîu w projekcie autostradowym Miëdzynarodowych Instytucji Finansowych.
Jak dotâd, na autostradë A4 udzielone juû zostaîy poûyczki z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju - EBOiR (w kwocie 45 mln ECU) i z Europejskiego Banku Inwestycyjnego - EBI (225 mln ECU). Przewidywane sâ takûe gwarancje z Banku Ôwiatowego dla prywatnych poûyczkodawców, którzy bëdâ finansowali projekty objëte programem budowy autostrad (sâ to gwarancje ryzyka, na jakie naraûony moûe byê inwestor z powodu niewywiâzywania sië rzâdu z zobowiâzaï umów koncesyjnych). Gwarancje te, z drugiej strony, muszâ byê regwarantowane przez rzâd.
Dodatkowo równieû z pieniëdzy zarzâdzanych przez EBOiR sfinansowane zostaîo studium dotyczâce budowy autostrady A4. Byîa to forma grantu z tzw. pomocy technicznej. Z funduszy PHARE Polska otrzymaîa dwa granty - jeden w wysokoôci 1 mln ECU na doradztwo i analizy zwiâzane z A4, drugi w wysokoôci 30 mln ECU na wspóîfinansowanie dziaîaï inwestycyjnych na A4.
Ostatnio uzgodniony zostaî takûe grant z agencji rzâdu amerykaïskiego Trade Development Agency, w wysokoôci 1 mln $, przeznaczony na doradztwo prawne i techniczne dla caîego systemu budowy autostrad.
Sâ to ogromne pieniâdze, które - jak na razie - idâ z kasy rzâdowej, a wiëc z pieniëdzy nas - podatników lub z pomocy zagranicznej. Kredyty spîacane bëdâ przez rzâd. W wielu przypadkach rzâd polski bëdzie gwarantem dla prywatnych poûyczkodawców (w wysokoôci do 50% kosztów projektów). Rzâd teû zwraca sië z takimi, a nie innymi zapotrzebowaniami o pomoc zagranicznâ, która w zwiâzku z tym nie jest przeznaczana na inne inwestycje. Bardzo niepokojâcym jest fakt, ûe brak jest pieniëdzy z Miëdzynarodowych Instytucji Finansowych na inne formy transportu. Projekty wzmocnienia sektora kolejowego sâ niewystarczajâce lub pieniâdze kierowane sâ na odcinki tranzytowe (np. Berlin-Warszawa-Moskwa). Brak grantów na transport publiczny. W czasie spotkania z przedstawicielem PHARE w Brukseli, we wrzeôniu tego roku, zapytaîam go, dlaczego nie finansujâ innych projektów, np. komunikacji miejskiej. Odpowiedú - bo wasz rzâd nie zgîasza takiego zapotrzebowania.
Konkludujâc - jak na razie, program budowy autostrad to program wyasfaltowania Polski za publiczne pieniâdze. Co wiëcej, gîówne zyski przypadnâ prywatnym korporacjom eksploatujâcym autostrady. Polski podatnik zapîaci potrójnie: po raz pierwszy - finansujâc budowë autostrad ze swoich podatków, po raz drugi - pîacâc za przejazd autostradâ pîatnâ, a po raz trzeci - nie mogâc skorzystaê z innych ôrodków transportu, takich jak kolej czy komunikacja miejska, bo niedoinwestowane powoli upadajâ.
1992 (grant z pieniëdzy administrowanych przez EBOiR) studium dot. budowy autostrady A4 i opracowania systemu opîat za przejazd (w ramach pomocy technicznej) - 105 tys. ECU
paúdziernik 1993 autostrada A4 kredyt 45 mln ECU przeznaczony na budowë autostrady A4 koszt caîoôci zadania: 74,1 mln ECU
Jest to poûyczka, która ma na celu finansowanie robót budowlano-montaûowych na odcinku Kraków-Katowice (od Balic 1 do Murckowskiej*). Jest ona juû uruchomiona, czyli w tej chwili spîacane sâ przez budûet païstwa odsetki od tej poûyczki.
Europejski Bank Inwestycyjny
1994 autostrada A4 kredyt 225 mln ECU
Jest to kwota rozîoûona na dwie poûyczki wysokoôci 125 mln i 100 mln, 19.7.96 podpisano drugâ z nich. Z tego co nam wiadomo, nie sâ one jeszcze uruchomione. Jest to kredyt na sfinansowanie budowy autostrady A4 na odcinku Gliwice (wëzeî przed Gliwicami) - Wrocîaw - 126 km. Caîy koszt projektu szacuje sië na kwotë 312-370 mln ECU. Agencjâ wdraûajâcâ ten projekt jest Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych. Rozpoczëcie budowy planuje sië na 1997 r.
Inne úródîa finansowania:
granty PHARE
ok. 1 mln ECU, przeznaczone na doradztwo i analizy dla A4
30 mln ECU, przeznaczone na wykonanie obiektów inûynieryjnych na odcinku autostrady A4 Gliwice-Wrocîaw (ma byê powiëkszony o ôrodki na zarzâdzanie pracami). Juû uruchomiony.
Grant z agencji rzâdu amerykaïskiego Trade Development Agency
1 mln $.
Ma on byê przeznaczony na doradztwo prawne i techniczne dla caîego systemu budowy autostrad, zwîaszcza w zakresie kontaktów Agencja-koncesjonariusz prywatny. Przetarg wygraîa firma konsultingowa z Bostonu.
Magda Stoczkiewicz
*) Wiadomoôê nie sprawdzona.