Poszerzenie BPN jest najwaûniejszym faktem w historii Puszczy Biaîowieskiej od czasu utworzenia Nadleônictwa Rezerwat w 1921 roku (przemianowanego póúniej na Park Narodowy). Ustalony w latach 20. obszar Rezerwatu - ok. 47 km2 - pozostaî niezmieniony w ciâgu 75 lat, pomimo usilnych staraï wybitnych przyrodników (m.in. prof. Wîadysîawa Szafera). W tym czasie tzw. zagospodarowana czëôê Puszczy (po wojnie ponad 90% polskiej czëôci PB) ulegaîa licznym, czësto rozlegîym i gîëbokim przeobraûeniom pod wpîywem prowadzonej tu gospodarki leônej.
Wszyscy przyrodnicy znajâcy Puszczë Biaîowieskâ zgodni sâ co do tego, ûe jedynâ szansë na uratowanie zachowanych jeszcze jej naturalnych fragmentów i przywrócenie naturalnego charakteru znieksztaîconym ôrodowiskom moûe daê zwolnienie puszczaïskich lasów z zadaï produkcyjnych. Nadrzëdnâ powinnoôciâ lasów Puszczy Biaîowieskiej, okreôlajâcâ zakres i moûliwoôci ewentualnej realizacji innych funkcji, musi byê ochrona przyrody.
Zdaniem Towarzystwa Ochrony Puszczy Biaîowieskiej, jak równieû tysiëcy ludzi zaangaûowanych w kampanië o poszerzenie BPN, jedynie status parku narodowego daje formalnâ gwarancjë rzeczywistego przestawienia priorytetów zagospodarowania Puszczy i zachowania ostatniego nizinnego lasu naturalnego w Europie.
Park narodowy powinien obejmowaê obszar caîej Puszczy Biaîowieskiej, czyli ok. 647 km2. Poszerzony BPN stanowi niecaîe 16% tej powierzchni. Liczne dane dotyczâce rozmieszczenia w Puszczy naturalnych starodrzewów oraz wystëpowania rzadkich gatunków roôlin i zwierzât wskazujâ, ûe nie mogâ mieê tu zastosowania alternatywne rozwiâzania, polegajâce na strefowym rozluúnianiu reûimów ochronnych w miarë oddalania sië od jâdra - "starego" BPN. Najcenniejsze fragmenty puszczaïskich lasów rozrzucone sâ dziô bardzo nierównomiernie - od najbliûszego sâsiedztwa ôcisîego rezerwatu po peryferyjne czëôci Puszczy.
Rozumiemy ekonomiczne, organizacyjne, socjologiczne argumenty zwolenników stopniowej poprawy ochrony Puszczy Biaîowieskiej. Nie uznajemy jednak interpretacji faktu poszerzenia BPN, bëdâcego jakoby kompromisem miëdzy ochroniarzami a leônikami. Puszcza Biaîowieska nie moûe byê przedmiotem takiego kompromisu. Dla nas, jak i dla wielu miîoôników ojczystej przyrody poszerzenie Biaîowieskiego Parku Narodowego stanowi maîy, ale bardzo waûny krok na drodze do ochrony caîej Puszczy. Z caîâ pewnoôciâ wîaôciwe i umiejëtne wykorzystanie poszerzenia BPN stanie sië katalizatorem tego procesu, aby za kilka lat caîa Puszcza Biaîowieska zostaîa objëta najwyûszâ formâ ochrony.
Do Biaîowieskiego Parku Narodowego przyîâczony zostaje obszar leûâcy na póînoc od jego dotychczasowych granic oraz wâski pas wzdîuû granicy zachodniej (-> patrz mapka).
[512 BPN wzbogaca sië o dobrze zachowane ôrodowiska sosnowych i sosnowo-ôwierkowych borów (brakowaîo tych pierwszych w "starym" BPN), przejmujâc jednoczeônie sadzone mîodniki, uprawy, zuboûone i znieksztaîcone drzewostany. Do pracy w Parku przychodzâ ludzie od lat zatrudnieni na tym terenie przez Lasy Païstwowe, ze swoimi przyzwyczajeniami i specyficznym, "gospodarczym" spojrzeniem na las. Tym samym BPN przestaje byê wygodnym dla administracji, ogrodzonym rezerwatem ôcisîym. Wraz z poszerzeniem pojawiâ sië wszelkie problemy, z jakimi borykajâ sië wszystkie "normalne" parki narodowe w Polsce. Olbrzymia odpowiedzialnoôê spoczywa na administracji BPN. Od niej w duûym stopniu zaleûy, jak zostanie zapisana otrzymana carte blanche Parku. Czy nowe problemy bëdâ jâ paraliûowaê czy teû stymulowaê do odwaûnego, pozytywnego dziaîania? Poszerzenie BPN stwarza po raz pierwszy okazjë do zmiany image'u Parku Narodowego wôród lokalnej ludnoôci - z ogrodzonego "rezerwatu dla naukowców" na park, w którym i z którego moûna ûyê.
Andrzej Bobiec