9 š03ŗ35Grumman F-14 Tomcatš04ŗ01 Tomcat jest samolotem przeznaczonym do stacjonowania na jednostkach pīywajācych, czyli lotniskowcach. Jest on na wyposaūeniu tylko dwóch paļstw a mianowicie US Navy (marynarka wojenna USA) i Iraļskich siī powietrznych. Jest to jeden z najlepszych myōliwców jaki kiedykolwiek szybowaī w przestworzach. Zaīoga samolotu skīada siė z pilota i operatora systemu uzbrojenia. Mimo iū konstrukcja pochodzi z lat 60-siātych to do dziō samolot ten jest wykorzystywany w konfliktach zbrojnych i ōwietnie wywiāzuje siė z powierzanych mu misji. Braī on udziaī w takich konfliktach jak: - Operacja Frequent Wind, poīudniowy Wietnam, kwiecieļ 1975. Zadaniem ich byīo ochranianie amerykaļskich obiektów na lādzie i morzu przed atakami samolotów wietnamskich. Ostatecznie jednak do starź nie doszīo. - Incydent w zatoce Wielka Syrta, Morze Ōródziemne 19 sierpnia 1981. Tym razem doszīo do wymiany ognia miėdzy dwoma Tomcatami a takūe dwoma Suchojami 22. Su 22 otworzyīy ogieļ w kierunku F-14 a piloci po skutecznej obronie przeszli do natarcia w wyniku czego oba wrogie samoloty zostaīy zestrzelone. - Wojna Iracko-Iraļska. Wojna toczyīa siė przez caīy okres lat 80-siātych. Jak juū wyūej pisaīem Iran miaī na swym wyposaūeniu kilka tych samolotów. Doszīo do kilkunastu starź, w których F-14 zestrzeliīy 3 samoloty Irackie, straty w Tomcatach wynosiīy co najmniej 3 samoloty. - Operacja przechwycenia egipskiego Boeinga 737 wiozācego arabskich terrorystów, Morze Ōródziemne, paśdziernik 1985. Wīoski statek pasaūerski Achille Lauro zostaī porwany przez terrorystów palestyļskich. Zamordowali oni jednego z turystów a potem uzyskali azyl w Egipcie. W momencie gdy terroryōci opuszczali Egipt na pokīadzie Boeinga 737 samolot zostaī przechwycony przez cztery F-14 i zmuszony do lādowania na Sycylii. - Operacja Eldorado Canyon, Morze Ōródziemne, wybrzeūe Libii, noc 14/15 kwietnia 1986. Tomcaty ochraniaīy amerykaļskie lotniskowce przed ewentualnymi atakami samolotów libijskich. - Incydent w pobliūu Krety, Morze Ōródziemne, 4 stycznia 1989. Podczas rutynowego patrolu doszīo do spotkania dwóch F-14 z dwoma Migami-23 libijskich siī powietrznych. Amerykaļscy piloci stwierdzili, ūe wróg obiera pozycje do odpalenia rakiet, w tej sytuacji piloci Tomcatów przystāpili do ataku. Oba Migi zostaīy zestrzelone a ich piloci uszli z ūyciem, katapultujāc siė przed wybuchem. - Operacja Desert Storm (pustynna burza), zatoka Perska, styczeļ-luty 1991. Tomcaty ochraniaīy jednostki nawodne oraz byīy wykorzystywane do tworzenia eskort samolotów szturmowych, które atakowaīy cele w Iraku i Kuwejcie. Zestrzeliīy one tylko jeden obiekt latajācy a mianowicie ōmigīowiec Mi-8. To tyle jeōli idzie o waūniejsze konflikty, w których udziaī braīy Tomcaty. A teraz przybliūė Wam parametry tego myōliwca. W samolocie zastosowano skrzydīa o zmiennej geometrii znaczy to, ūe w razie potrzeby moūna zmieniaź kāt rozstawu skrzydeī. Rozpiėtoōź skrzydeī przy najmniejszym skosie (20°).............19,54 m Rozpiėtoōź skrzydeī przy najwiėkszym skosie (68°).............11,65 m Rozpiėtoōź skrzydeī przy najwiėkszym skosie do parkowania na......... pokīadzie okrėtu (75°).........................................10,15 m Wydīuūenie skrzydeī.............................................7,28 m Dīugoōź caīkowita..............................................19,10 m Wysokoōź caīkowita..............................................4,88 m Rozpiėtoōź stateczników poziomych...............................9,97 m Odlegīoōź miėdzy koļcówkami stateczników pionowych..............3,25 m Rozstaw kóī gīównych zespoīu podwozia...........................5,00 m Odlegīoōź osi zespoīów przedniego i gīównych....................7,02 m Caīkowita powierzchnia skrzydeī...............................52,49 m² Powierzchnia slotów............................................4,29 m² Powierzchnia klap..............................................9,87 m² Powierzchnia spojlerów.........................................1,98 m² Powierzchnia stateczników poziomych...........................13,01 m² Powierzchnia stateczników pionowych............................7,90 m² Powierzchnia sterów kierunku...................................3,06 m² Masy (kg) F-14 z silnikami TF30-P-414A: Wīasna...........................................................18191 Maksymalna paliwa w zbiornikach wewnėtrznych......................7348 Maksymalna paliwa w zbiornikach dodatkowych.......................1724 Maksymalna uzbrojenia podwieszanego...............................6577 Startowa w konfiguracji gīadkiej.................................26632 Startowa z 4 pociskami Sparrow...................................27086 Startowa z 5 pociskami Phoenix...................................32098 Maksymalna startowa..............................................33724 Projektowa do lādowania..........................................23510 Osiāgi: Maksymalna prėdkoōź pozioma: -w locie na duūej wysokoōci........................2,34 Ma (2485 km/h) (Ma-mach jeden mach to 1224 km/h = 340 m/s. Dla niewtajemniczonych 1224 km/h to prėdkoōź rozchodzenia dświėku.) -w locie na maīej wysokoōci.........................1,2 Ma (1468 km/h) Maksymalna prėdkoōź przelotowa...........................741-1019 km/h Prėdkoōź podejōcia do lādowania na lotniskowcu................248 km/h Prėdkoōź przeciāgniėcia.......................................213 km/h Maksymalna prėdkoōź wznoszenia na poziomie morza ponad.....9140 m/min. Puīap operacyjny powyūej......................................15240 km Minimalny rozbieg................................................427 m Minimalny dobieg.................................................884 m Maksymalny zasiėg z dodatkowymi zbiornikami paliwa.............3220 km Uzbrojenie staīe: 6-lufowe dziaīko kaliber 20 mm zainstalowane z lewej strony przedniej czėōci kadīuba, z zapasem amunicji 675 sztuk. Uzbrojenie wymienne: pociski rakietowe klasy powietrze-powietrze nastėpujācych typów: - AIM-54 Phoenix -- dalekiego zasiėgu - AIM-7 Sparrow i AIM-120 Sparrow -- ōredniego zasiėgu - AIM-9 Sidewinder -- krótkiego zasiėgu A teraz trochė z dīugiej historii tego nie mīodego juū myōliwca. W 1968 rozpisano konkurs na myōliwiec oznaczony akronimem VXF. Do konkursu przystāpiīo piėź firm a byīy to: Grumman, LTV, General Dynamics, McDonnell Douglas (nie myliź z McDonaldem) i North American Rockwell. W dniu 15 stycznia 1969 zwyciėzcā ogīoszony zostaī Grumman. Dwa tygodnie póśniej firma dostaīa zamówienie na 6 samolotów pod oznaczeniem F-14 przeznaczonych w badawczo rozwojowej fazie programu. Pierwszy prototyp oznaczony YF-14A wyholowano ze stanowiska montaūowego pod koniec 1970. 21 grudnia tegoū roku samolot ten wystartowaī do pierwszego lotu. Zaledwie 9 dni póśniej samolot ulegī katastrofie w wyniku powaūnej awarii instalacji hydraulicznej. Obaj lotnicy uratowali siė dziėki uūyciu foteli wyrzucanych. Inūynierowie uporali siė z kīopotami i juū 24 maja 1971 drugi prototyp wystartowaī do swego pierwszego lotu. W czerwcu 1972 rozpoczėto próby morskie na lotniskowcu USS Forrestal. 8 paśdziernika 1972 pierwszy egzemplarz seryjny F-14A przekazano lotnictwu US Navy. We wrzeōniu 1974 odbyīa siė uroczystoōź nadania samolotowi imienia Tomcat. Īācznie wytwórnia Grummana wyprodukowaīa 556 egzemplarzy z których ostatni ukoļczony zostaī 13 marca 1987. W lipcu 1984 firma Grumman otrzymaīa od US Navy kontrakt o wartoōci 863,8 mln USD na modernizacjė samolotów F-14A do konfiguracji F-14A (Plus). Produkcja tych samolotów rozpoczėīa siė w marcu 1987. Pierwszy egzemplarz samolotu tej serii zostaī dostarczony do oōrodka badawczego w listopadzie tegoū roku. Īācznie zakīady Grummana wyprodukowaīy 38 egzemplarzy samolotów F-14A (Plus). Modyfikacje wykonane w ramach programu F-14A (Plus) staīy siė podstawā do opracowania wersji F-14D Super Tomcat. Samolot wyposaūony zostaī w nowe elementy zaawansowanej, cyfrowej awioniki. Pierwszy lot prototypu F-14D odbyī siė 24 listopada 1987. Planowano wyprodukowanie 127 nowych F-14D i doprowadzenie do tego standardu ok. 400 uūywanych przez US Navy F-14A. W wyniku ciėź w budūecie anulowano jednak ten projekt i w ostatecznoōci wyprodukowano tylko 37 nowych F-14D. Ostatni samolot tego typu dostarczony zostaī w 1992. Firma Grumman , której egzystencj zostaīa powaūnie zagroūona przez anulowanie programu F-14D opracowaīa zestaw czterech propozycji modernizacji samolotów F-14: - F-14 Quick Strike - wersja odpowiadajāca F-14D, ale o znacznie rozbudowanych moūliwoōciach dziaīania przeciw celom naziemnym. - Super Tomcat-21 - radykalnie   zmodernizowana odmiana samolotu myōliwsko-szturmowego. - Attack Super Tomcat-21 - wersja szturmowa. - Advanced Strike Fighter ASF-14 - studium projektowe przewidujāce poīāczenie istniejācego pīatowca z technologiami opracowanymi dla programu ATF. Samolot taki mógīby speīniaź rolė penetratora wrogiego terytorium. Nie wiadomo czy któraō z tych propozycji doczeka siė realizacji. I to by byīo na tyle jeōli idzie o skrócony zarys historii tego myōliwca. Jeōli ten artykuī zainteresowaī choź jednā osobė to dajcie znaź, a postaram siė stworzyź cykl, w którym omówiė starsze i nowsze typy samolotów bojowych. W celu kontaktu lub wymiany informacji mój adres powinien znaleśź siė w advertach. ŗ58Brutusŗ01