LIFE AND DEATH Czėōź I Zanim zaczniesz grė, bėdziesz musiaī wpisaź siė na doktorskā listė u siostry przeīo§onej Barbary Windsor. Ona powita ciė i wyōle do sali, gdzie odbywajā siė wykīady. Wybierz jednak najpierw stopie¤ trudnoōci (oczywiōcie novice). Stopie¤ trudnoōci i inne rzeczy mo§esz wybraź wciskajāc lewy przycisk myszy na umieszczonym na ōcianie pudeīku, obok drzwi z napisem "Staff". Teraz, po dokonaniu wyboru wejd¦ do pokoju z napisem "Staff", §eby wybraź sobie sw¢j chirurgiczny personel, kt¢ry bėdzie asystowaī ci przy operacjach. Siostra Barbara poka§e ci karty personalne szeōciu lekarzy. Naciōnij lewy przycisk na karcie i po chwili zobaczysz jā w powiėkszeniu. Naciskajāc teraz kolejno ka§dā rubrykė, zobaczysz fotografiė wszystkich lekarzy i kr¢tki opis. Doktor G.Danielson jest niezbėdny, gdy bėdziesz operowaī wyrostek robaczkowy, wybierz wiėc go (maīy czerwony kwadracik przy nazwisku oznacza, §e bėdzie ci asystowaī). Dr.Kim Brewer byīaby tak§e dobrym wyborem, jeōli rozglādasz siė za dobrā asystentkā przy operacji. Natomiast, gdy bėdziesz miaī kīopoty z przeprowadzeniem EKG, w¢wczas wybierz Kena Sheperda zamiast Kim Brewer. Przy kīopotach ze skalpelem David Mangier jest najlepszym rozwiāzaniem problemu. Po dokonaniu wyboru udaj siė na wykīad (classroom). Wykīad prowadzony jest bardzo prostym jėzykiem, wystarczy wiėc siāōź na chwilė ze sīownikiem, a wszystko stanie siė jasne. Kiedy siė sko¤czy, opuōź salė, recepcjonistka powie ci w kt¢rym pokoju mawsz swojego pierwszego pacjeta. Udaj siė tam. Wciōnij lewy przycisk na brzuchu pacjenta. Uciskajāc brzuch w r¢§nych miejscach dowiesz siė, gdzie go boli najbardziej (usīyszysz krzyk naciskajāc bolāce miejsce). Zapamiėtaj, w jakich rejonach sā b¢le. P¢¦niej musisz dokonaź diagnozy. Pomocna bėdzie tabliczka przy ī¢§ku chorego. Jeōli chory nie odczuwa b¢lu wyōlij go na obserwacjė (observe). W przypadku b¢lu we wszystkich rejonach brzucha opr¢cz ōrodka - trzeba u§yź antybiotyk¢w (medicate). Nastėpne objawy: b¢l w poszczeg¢lnych czėōciach brzucha (np. po obu stronach na dole, po lewej stronie na dole) oznacza, §e pacjent ma kamienie w nerkach, a zatem nale§y u§yź promieni x (x ray), Kamienie ukazane sā w postaci maīych biaīych kropek na czarnym tle. Jeōli siė poka§ā, mo§esz odesīaź pacjenta, a jeōli nie.. Nie ma innego wyjōcia jak tylko operacja. Wybierz opcjė (operate) i wyjd¦ z pomieszczenia. Siostra powiadomi ciė, §e sala operacyjna jest ju§ przygotowana. Udaj siė do niej (pok¢j z nagī¢wkiem OR). Czėōź II Na g¢rz po prawej stronie widaź czėōź ciaīa, kt¢re bėdziesz operowaī. Pod spodem ukazujā siė rady, ostrze§enia i meldunki od dw¢ch asystent¢w. Po lewej stronie znajdyje siė EKG pacjenta, a pod spodem dwie zamkniėte szafki z instrumentami medycznymi. Pamiėtaj, §e na razie markoza jest wyīāczona i oddychanie oraz bicie serca pacjenta jest szybkie i regularne. Podczas operowania sīuchaj caīy czas EKG. Jeōli zmieni siė rytm bicia serca lub bicie caīkiem ustanie to znaczy, §e masz maīe problemy. Sā dwa rodzaje takich problem¢w: PVC i Bradycardia. PVC - bicie serca bėdzie miaīo spadek, zmieni siė linia na monitorze EKG. Trzeba szybko zrobiź zastrzyk z Lidocainy (strzykawka oznacza literā L). Strzykawki znajdujā siė w dolnej szafce. PVC jest īatwe do wykrycia, bo linia na monitorze przypomina literė "V". Bradycardia - linia jest ciāgīa, nieprzerwana, a bicie serca ustaje zupeīnie. Na to jest zastrzyk z Atropiny (litera A). Litera A idzie w parze z literā B - to pīyn do zastrzyku z Atropiny. Czasami mo§e spaōź ciōniemie pacjenta. Jeōli spadnie do 50 zr¢b mu zastrzyk z Dopaminy (litera D). Pamiėtaj, §e masz pīynu Dopaminy tylko na jeden zastrzyk, ale Atropiny i Lidocainy masz nieograniczonā iloōź. To chyba wszystko. Mo§emy ju§ zaczāź prawdziwā operacjė. Otw¢rz dolnā szufladė, a potem g¢rnā. Wciōnij lewy przycisk na mydle (musisz przecie§ umyź rėce), potem we¦ rėkawiczki, i du§ā butelkė z literā A. Trzymaj caīy czas lewy przycisk myszy i wydezynfikuj sk¢rė. Postaraj siė nie opuōciź §adnego miejsca na sk¢rze. Odī¢§ butelkė i we¦ przedmiot o wyglādzie gāpki (po lewej stronie). Kursor stanie siė kwadracikiem. Poī¢§ go w lewym g¢rnym rogu obrazka pokazujācego sk¢rė pacjenta. Naciōnij lewy przycisk. Obrazek powinien nieco siė pomniejszyź. Ramka obrazka bėdzie niebieska. Zamknij g¢rnā szufladė i odkrėź gaz usypiajācy. Z dolnej szuflady zabierz szczykawkė oznaczonā literā "B" i zr¢b zastrzyk. We¦ butelkė z krwiā (to ta o czerwonej barwie) i u§yj jā na kropl¢wkė znajdujācā siė obok ramki z tekstami. Kropl¢wka zabarwi siė na czerwono. Zamknij dolnā szufladė i we¦ skalpel. Bėdziesz teraz musiaī wykonaź r¢wne, gīadkie ciėcie (tzw. Ciėcie McBurneya) z lewego g¢rnego rogu do prawego dolnego. Staraj siė ciāź r¢wno, jak to tylko mo§liwe. To bardzo wa§ne. Technika ciėź nie jest īatwa. Bėdziesz musiaī nauczyź siė ciāź prosto, a opr¢cz tego szybko. Wykonaj wiėź to na brzuchu pacjenta, a potem odī¢§ skalpel i we¦ kleszcze (le§ā poziomo, powy§ej no§yczek). Sciōnij kleszczami krwawiāce miejsca (rozszerzajāce siė stale krėgi krwi bėdā bowiem ukazywaź siė wzdī¢§ naciėź skalpelem). Gdy sko¤czysz, powinieneō otrzymaź komentarz potwierdzajācy dobrze wykonane zadanie. Zauwa§, §e na szafie le§y znowu para kleszczy. U§yj je i wten spos¢b ōciōnij wszystkie krwawiāce miejsca. po wykonaniu tej czynnoōci we¦ karteryzer (wyglāda jak lutownica i le§y na lewej krawėdzi tacy) i naciōnij raz lekko na ka§dym krwawiācym miejscu. Mo§e siė zdarzyź, §e bėdziesz musiaī zrobiź to dwa, a nawet trzy razy. Nastėpnie usu¤ wszystkie kleszcze i u§yj zwykīej gābki lub przedmiotu wyglādojācego jak rozpylacz do wody (shaped), dziėki temu usu¤ krew. We¦ urzādzenie do rozciāgania sk¢ry (skin spreader). Znajduje siė ono na spodzie tacy. Naciskaj je na naciėciu sk¢ry. Sk¢ra zīuszczy siė i odkryje podsk¢rny tīuszcz. Caīy czas sīuchaj EKG, gdyby byīo coō nie w porzādku u§yj zastrzyk¢w. Patrz te§ caīy czas na kropl¢wkė, kiedy krew zacznie siė ko¤czyź umieōź tam butlė Glukozy z dolnej p¢īki, pamiėtaj, §eby nie wyczekiwaź do ostatniej chwili. Teraz zr¢b te same rzeczy, jakie robiīeō przedtem, tzn. natnij podsk¢rny tīuszcz tak samo, ōciōnij kleszczami krwawiāce miejsca, zr¢b co trzeba z kauteryzerem, odī¢§ kleszcze i usu¤ krew. Pamiėtaj o r¢wnym ciėciu. Po odciāgniėciu tīuszczu uka§e siė ukoōny miėsie¤ tkanki. Miėsie¤ ten nie ma naczy¤ krwionoōnych. Przetnij go dokīadnie tak samo, jak poprzednio. Nastėpna warstwa to miėsie¤ poprzeczny - jest on stosunkowo wāski. Nie usuwaj go pod kātem takim jak wczeōniej, ale zacznij od prawego g¢rnego rogu do lewego dolnego. Ciėcie musi byź bardzo r¢wne! Dziėki temu miėsie¤ poprzeczny odkryje otrzewnā (peritoneum) przez kt¢rā mo§esz nieco niewyra§nie zobaczyź jelito grube, osīaniajāce wyrostek robaczkowy (appenolix). Teraz wybierz sobie miejsce, w kt¢rym dokonasz ciėcia. We¦ skalpel i kliknij w tym punkcie, kt¢ry sobie wybraīeō. To powinno zeskrobaź trochė otrzewnā, ale przy odrobinie szczėōcia nie przeciāź jej. Odī¢§ skalpel i we¦ kleszcze. Zaciōnij je w tym niejscu, albo trochė poni§ej. W tym punkcie powinna siė ukazaź du§a, czarna kropka. Usu¤ kleszcza, podnieō do rėki no§yce i zacznij ciāź. Ka§de klikniėcie no§ycami r¢b w d¢ī i nieznacznie na prawo, ale nie posu¤ siė za daleko na prawo, bo mo§e siė zdarzyź, §e nastėpne klikniėcie bėdzie uznawane przez komputer za rozpoczėcie nowego ciėcia. Nie tnij szybko. Najpierw nakieruj spokojnie na miejsce i dopiero wtedy kliknij. Pamiėtaj, od tego zale§y §ycie pacjenta. Sko¤cz dzieīo w prawym dolnym rogu i we¦ urzādzenie do rozciāgania sk¢ry (skin retracror). To co teraz widzisz to jelito grube pokryte tzw. florā bakteryjnā (wyglāda jak czarny cie¤, musimy wiėc to usunāź. Upewnij siė, §e poprzednie ciėcie, kt¢rego dokonaīeō jest wystarczajāco dīugie, byō miaī jelito ōlepe (caecum) w zasiėgu wzroku. Jeōli nie jest tak dīugie jak potrzeba, nie mo§esz niestety dalej kontynuowaź operacji. Jed¦my dalej. Otw¢rz szufladė i we¦ rolkė gazy. Poī¢§ gazė w miejscu jelita ōlepego, dziėki temu jelito bėdzie unieruchomione. Zamknij szafkė. Mam nadziejė, §e caīy czas ōledzisz EKG i poziom krwi w kropl¢wce. Jeōli tak, to dobrze. Jeszcze raz kliknij myszā w miejscu jelita, by wystawiź na wierzch wiėcej jelita grubego. Nciōnij kursor znowu i nareszcie jest: wyrostek robaczkowy (appendix). We¦ kleszcze (clamp) i ōciōnij koniuszek wyrostka (po prawej stronie, troszeczkė powy§ej jego krawėdzi). Jeōli ōciōniesz w zīym miejscu wyrostek mo§e pėknāź. W tym wypadku zabierz sāczek (drain) z szafki (wyglāda jak czerwona ba¤ka) i u§yj go na operowanym przez ciebie narzādzie. Udaīo siė, mo§emy dziaīaź dalej. Nastėpnym zadaniem jest naciėcie tzw. krezki wyrostka robaczkowego (messoappendix). We¦ skalpel. To, co jest teraz twoim obektem wyglāda jak czerwona linia lub cie¤ biegnācy wzdīu§ wyrostka. Bėdziesz musiaī zrobiź naciėcie nieznacznie w g¢rė i na prawo od tej czerwonej linii. Jeōli nie uda ci siė dokonaź ciėcia we wīaōciwym miejscu i przez to nie powiedzie siė operacja, w¢wczas na wykīadzie dowiesz siė szczeg¢īowo, jaki bīād zrobiīeō. Ufajmy jednak, §e wszystko siė powiodīo. Po dokonaniu naciėcia uka§e siė czarny punkt z maīym, biaīym punkcikiem w ōrodku. Odī¢§ na miejsce skalpel i we¦ igīė z niciā. Kliknij w miejscu kropki, by zrobiź szew tentnicy wyrostka. We¦ skalpel. Aby oderwaź i usunāź krezkė wyrostka oraz tentnicė musiusz nacisnāź skalpelem na dīugim, czerwonym cieniu - linii, troszeczkė poni§ej ostrza poprzednio u§ytych kleszczy. Uka§e siė przestrze¤ na kt¢rā musisz u§yź mniejsze z dw¢ch rodzaj¢w kleszczy. Nie u§ywaj ich dokīadnie w tym miejscu, ale troszeczkė poni§ej. Krezka wyrostka robaczkowego zniknie. Teraz zabierz nastėpne kleszcze i wykorzystaj je na ko¤c¢wkė dīugiego, czerwonego cienia. Dr. Danielson powinien poinformowaź ciė, §e wszystkie kleszcze sā na wīaōciwym miejscu. We¦ igīė, niź i kliknij raz pomiėdzy dwiema parami kleszczy. Powinno siė ukazaź coō w rodzaju maīej zaszytej sakiewki czy te§ woreczka. Naciōnij skalpelem trochė powy§ej miejsca zszycia. Nareszcie! Wyrostek przestaje istnieź, ale z wyjātkiem jednego znikajā wszystkie kleszcze. Usu¤ jedyne pozostaīe kleszcze i naciōnij palcami (kursorem) jelito ōlepe, by wetknāź je do ōrodka. Uka§e siė maīa dziurka na jelicie, u§yj wiėc igīy na tym miejscu, by wykonaź szew. Odī¢§ igīė i samymi palcami naciōnij na podīo§u jelita. Natychmiast usu¤ kawaīek gazy z tego miejsca i wszystkie inne przedmioty, kt¢re siė uka§ā (kleszcze) odī¢§ na miejsce. Jesteō ju§ gotowy do zeszycia pacjenta. We¦ "skin reactor" i uruchom go jak najbardziej na prawo obrazka. Nastėpnie odī¢§ go, zabierz igīė i zszyj ciėcie, kt¢re czas temu wykonaīeō. Uff, sko¤czyīeō zszywaź peritoneum (otrzewnā). Teraz we¦ urzādzenie rozciāgania sk¢ry (spreader) i u§yj go w miejscu poīo§onym jak najbardziej na prawo (tak jak poprzednio). I znowu igīa, szycie, spreader,igīa... Te czynnoōci zr¢b trzy razy. W ten spos¢b zszyjesz miėsie¤ poprzeczny tkanki, potem ukoōny i wreszcie tīuszcz podsk¢rny. Znowu spreader, ale nie zszywaj sk¢ry. Zabezpiecz jā po prostu zaciskami (maīy przedmiot w ksztaīcie litery X) i ... to wszystko. Udaīo ci siė przeprowadziź trudnā operacjė. Gratulacje. W razie kīopot¢w czy bīėd¢w zawsze bėdziesz odsyīany do szkoīy medycznej na wykīady. To, co przeczytaīeō przed chwilā jest jedynym sposobem na dokonanie wyciėcia wyrostka robaczkowego. Nie īud¦ siė, §e uda ci siė za pierwszym razem. Bedziesz dīugo siedziaī przed komputerem uczāc siė ciėź skalpelem. Tīumaczenie: Mike Apple