ªpPrzewodnik piwnyª0 Liczba rodzajów piwa dostëpnych obecnie na rynku moûe wprowadziê typowego konsumenta w stan lekkiego szoku. I nie chodzi tu nawet o asortyment piwa danego browaru (np. ûywca). Gorzej - tu chodzi w ogóle o gatunki piwa. Kiedyô sprawa byîa prosta - wchodziîo sië np. do jakiegoô lokalu i mówiîo ª1º0'piwo proszë!'º0. Teraz na takie polecenie w miarë markowym pubie barman czy kelner odpowiada nonszalancko: ª1º1'jakie piwo?'ª0º0. I nie wystarczy burknâê np. ª1º0'Tuborg!'ª0º0 poniewaû zostaniemy zastrzeleni kolejnymi pytaniami: ª1º1"Tuborg? Ale jasne czy ciemne, ª1º2ª1º1bitter lub ª1º2aleª1º1 czy teû moûe ª1º2pilsnerª1º1, ª1º2bockª1º1, a moûe ª1º2porterª1º1, lub coô extra dla smakoszy - ª1º2kolschª1º1 lub ª1º2stout?"ª0º0 Dlatego dobrze jest mieê jakieô choêby ogólne rozeznanie w gatunkach i rodzajach piwa; dobrze teû wiedzieê co sië gdzie pije, by nie kompromitowaê sië np. w pubie Guinnesa zamawianiem ª1º0'light beera' ª0º0albo np. ª1º0'ale'ª0º0! Z myôlâ o poczâtkujâcych piwoszach przedstawiamy ten (i nastëpne) tekst, poôwiëcony temu wspaniaîemu napitkowi. Zacznijmy od sprawy zasadniczej i podstawowej. º1Piwa dzieli sië º2ZAWSZEº1 na dwa podstawowe podgat(r)unki:º0 ª1º0piwo fermentacji górnej i dolnej.ª0º0 Nazwa bierze sië od uûywanych w procesie warzenia piwa droûdûy piwowarskich. Jeôli warzymy piwo za pomocâ droûdûy, które w czasie fermentacji opadajâ na dóî, na dno kadzi, to ofcoz mamy do czynienia z piwem dolnej fermentacji. Natomiast jeôîi droûdûe stale i do koïca tworzâ koûuch na fermentujâcym piwie to mówimy tu o piwie fermentacji górnej. Na ôwiecie rozpowszechnione sâ gîównie piwa dolnej fermentacji, poniewaû górna fermentacja wymagaîa staîego chîodzenia kadzi do temperatury 5-8 stopni Celsjusza (inaczej droûdûe rozwijaîy sië zbyt silnie i piwo byîo przesiâkniëte ich niezbyt w sumie miîym i apetycznym zapachem). Co wiëcej otrzymane piwo naleûy przez kilka tygodni leûakowaê w temperaturze 0 stopni. Wiâûe sië to ze stosowaniem odpowiednich urzâdzeï chîodniczych, co staîo sië moûliwe dopiero w ubiegîym stuleciu. ª1º0(BTW - pierwsze urzâdzenia chîodnicze zastosowano wîaônie w browarach!)ª0º0 W Polsce takûe królujâ piwa dolnej fermentacji, o zawartoôci ekstraktu w granicach 10-14%. Mniejszym powodzeniem cieszâ sië lekkie piwa (ª1º0light beerª0º0) - poniûej 10% i piwa mocne (powyûej 15%) BTW - te 10% czy 15% to bynajmniej nie jest 'alkoholowa' moc piwa a zawartoôê ekstraktu (czyli chmielu, sîodu, itp.) w pîynie. Jeôli idzie o piwa ciemne, to w Polsce najczëciej produkuje sië ciemne piwa dodatkowo dosîadzane, np. porter. (i nie naleûy mylië tu 'ciemnego piwa' ze sprzedawnym tu i tam 'ciemnym piwem karmelowym', które jest napojem chîodzâcym z dodatkiem maîych iloôci chmielu i sîodu i ôladowâ wrëcz (poniûej 0,5%) iloôciâ alkoholu. Jedynym jak dotâd piwem górnej fermentacji produkowanym w Polsce jest "Grodziskie". Ma ono doôê charakterystyczny smak, zbliûony do angielskiego ª1º0stoutaª0º0, poniewaû dodatkowo sîód pszenny uûywany w procesie warzenia wëdzi sië w dymie dëbowym, co nadaje mu bardzo charakterystyczny aromat i smak. Niestety jest produkowane w iloôciach doôê symbolicznych. Zbliûony do naszych gustów 'smak' majâ Czesi i Sîowacy. Najchëtniej pijâ piwo jasne dolnej fermentacji (ª1º0svetly leûakª0º0). Cechâ charakterystycznâ czeskich i sîowackich piw jest bardzo obfite chmielowanie brzeczki (czyli produktu wyjôciowego do fermentacji piwa). Dodajâ go mniej wiëcej dwa a nawet trzy razy wiëcej niû polskie browary, przez co piwa te wyróûniajâ sië wiëkszâ niû typowe piwo goryczkâ i cierpkim aromatem. Ciemne piwo (ª1º0tmave pivoª0º0) pije sië wyîacznie niedosîodzone i doôê mocne. To wîaônie takie piwo zamówiî dzielny wojak Szwejk na znak ûaîoby po zabójstwie arcyksiëcia Ferdynanda! Niemcy równieû gustujâ w jasnym piwie dolnej fermentacji. Okreôlajâ je jako ª1º0Pilsnerª0º0, ª1º0 Pils ª0º0lub ª1º0Lagerbierª0º0. Pijâ teû sporo ciemniejszego i ciëûszego niû ª1º0pilsª0º0 piwa monachijskiego .(najpopularniejsze w Bawarii) oraz ciemne ª1º0Bock-bier ª0º0(choê nie kaûdy Bock jest ciemny!). Doôê popularne jest teû piwo górnej fermentacji zwane ª1º0Ober-Garigª0º0. Równieû Belgowie lubiâ jasne piwa dolnej fermentacji, choê wyûej ceniâ piwo fermentacji górnej, o zawartoôci ekstraktu 10-12%. Podobne gusta majâ Hiszpanie i Francuzi. º1Francuzi sâ zwykle (i sîusznie) kojarzeni ze znakomitym winem; tymczasem na póînocy Francji robi sië teû znakomite piwa!º0 Natomiast wizyta w Anglii jest dla europejskiego kontynentalnego piwosza º2caîkowitym szokiemº0. Wszystko czego sië nauczyî o piwie moûe praktycznie odîoûyê do lamusa! Typowe dla Europy piwo - ª1º0pilsnerª0º0 lub ª1º0lagerª0º0 - jest drogie i maîo popularne. º1Anglicy lubujâ  sië natomiast w piwach doôê sîabych (8-10% ekstraktu) i górnej fermentacji.º0 Angielskie piwa górnej fermentacji dzielâ sië na: - ª1º1jasneª1º0 (pale ale)ª0º0 - ª1º1ciemne ª1º0(brown ale)ª0º0. Wôród ciemnych (popularniejszych) wyróûniamy: - mocniejszy ª1º0stoutª0º0 (*) (ze sztandarowym ª1º1Guinnesemª0º0... pycha! oraz produkowana z innego rodzaju sîodu odmiana zwana ª1º0porter ª0º0 lub ª1º0porter's aleª0º0; nie ma on zbyt wiele wspólnego z europejskim porterem) Natomiast naîogowo wrëcz pija sië w Anglii sîaby lecz mocno chmielony ª1º0bitterª0º0 - jest to ciecz º2gorzka, ciemnawa, wodnista i jakby nawet maîo klarowna (!), którâ na dodatek pije sië w temperaturze pokojowej, wrëcz ciepîâ.º0 Broï boûe chîodziê! Zamówiê 'bittera z lodówki' to tak samo jakby poprosië w Polsce o gorâcâ wódkë z cukrem! Barman zmierzy was wzrokiem peînym pogardy i dobrotliwie wyjaôni, ûe to sprzeczne z angielskâ tradycjâ itp. Podaê - poda, ale pij to szybko i spadaj z tego pubu, póki cië ômiechem nie zabili! Bitter - zdaniem ekspertów - jest najbardziej zbliûony charakterem do pierwotnych gatunków piwa pitych przed tysiâcami lat w Egipcie, Mezopotamii i opanowanej przez Germanów, Prasîowian itp. barbarzyïców Europie. Wiëkszoôê piwoszy na innych kontynentach podziela raczej gusta europejskie. Tradycyjnym juû wyjâtkiem sâ - a jakûe! - Amerykanie, którzy wyprodukowali coô, co napeînia pogardâ kaûdego prawdziwego piwowara. Jest to bowiem taki piwiarski fastfood. W teorii wszystko jest w porzâdku - jasne piwo dolnej fermentacji, 12% ekstraktu... Tylko, ûe do produkcji uûywa sië teû sporej iloôci... kukurydzy, º1a samo piwo jest dosîownie wyprane z jakiegokolwiek smaku! Jest po prostu 'puste'!º0 Jeden z najsîynniejszych piwowarów powiedziaî, ûe ª1º0piwo amerykaïskie jest nie do podrobienia, poniewaû nie moûna podrobiê czegoô co tak naprawdë nie istnieje!ª0º0 º2Jego zdaniem nie jest to bowiem piwo a nieúle gaszâcy pragnienie mocno gazowany napój w rodzaju coca-coli, noszâcy wiele handlowych nazw, zawierajâcy nieco (nieduûo) alkoholu i chmielu wraz ze sîodem i pozbawiony wîasnego indywidualknego smaku.º0 Jedynym  amerykaïskim  gatunkiem piwa zasîugujâcâ na to miano jest ª1º0"Coors"ª0º0. Smakuje tak jak typowe europejskie piwo, wyrabiane jest bowiem wedle europejskich recept. Amerykanie uwaûajâ jednak ludzi pijâcych të markë za szpanerów, a Coors produkowany jest gîównie 'pod' przybyszy spoza USA. º1Naleûy teû wspomnieê ûe amerykaïska marka Budweiser nie ma º2NIC º1 wspoînego z Budweiserem europejskim - po prostu w XIX amerykaïski producent zwyczajnie ukradî îadnâ nazwë.º0 Ponadto bëdâcym w USA doradza sië szeroko omijaê piwo ª1º1"Rheingold"ª0º0 - º1nawetº0 Amerykanie twierdzâ, ûe º2zapewne odzyskuje sië je z moczu piwoszów!º0 Jedynâ zaletâ tego piwa jest niziutka cena, dziëki czemu kupowane jest przez amerykaïskich nastolatków i maîo zamoûnych studentów, jako ª1º0'piwo imprezowe'ª0º0, juû nie na puszki a na kartony puszek. Kanadyjczycy i Australijczycy zachowali angielsko-europejskie gusta; australijscy piwowarzy dokonali nawet caîkiem udanej syntezy piwa amerykaïskiego z angielskim ª1º0aleª0º0, uzyskujâc piwo doôê lekkie i jak na europejskie gusta wodniste (niektórzy twerdzâ, ûe takûe ûelaziste), z duûâ iloôciâ gazu i doôê niewielkâ iloôciâ alkoholu, np. ª1º1Fostersª0º0. Pamiëtaê naleûy, ûe w Australii pija sië niemal wyîâcznie piwa australijskie i picie piwa made in 'nie-Australia' traktowane jest jako obraza piwa miejscowego, a tym samym pijâcych go ludzi, wiëc o wypadek nietrudno! (Naturalnie w ekskluzywnych hotelach itd. pije sië TYLKO piwa zagraniczne, tzn. angielskie lub skandynawskie (dla Australijczyków Niemcy to teû w sumie Skandynawia)). Afryka pija piwa europejskie i amerykaïskie, oraz wîasne lokalne piwa plus tradycyjne piwo pëdzone z... prosa (zamiast jëczmienia i chmielu). Ostatnio zaznacza sië w ôwiecie preferujâcym piwo europejskie obecnoôê piwa z Danii i okolic: º1Tuborgº0, º1Heinekenº0, º1Faxº0 itd. wypierajâ z wielu rynków piwa niemieckie. Sâ bardzo podobne do piwa niemieckiego typu lager i pils ale mniej goryczkowate (mniejsza iloôê chmielu) i bardziej gazowane, co sprawia ûe duûo îatwiej wchodzi ono na rynki konsumentów nastawionych na lekkie i przegazowane piwa (?) amerykaïskie. º3 Na koniec zapamiëtajmy:º0 º1*º0 Amerykaïskie piwo pija sië mocno zmroûone, wrëcz prosto z lodu, dosîownie lodowate, (jeôli ktoô takie lubi) w temperaturze 2-8 stopni Celsjusza, podobnie jak np. pepsi czy colë. º1*º0 Piwo europejskie chîodzi sië do temperatury 8-12 stopni Celsjusza (jasne i\lub lekkie ) i 6-10 stopni (ciemne i\lub mocne); po wyjëciu z lodówki dajemy mu jakieô 15 minut na 'dojôcie do siebie'. Pijâc zmroûone lub zbyt wychîodzone piwo pozbawiamy je bukietu i smaku! º1*º0 Typowe piwo angielskie (bitter) pija sië w temperaturze pokojowej, nawet nie próbujâc go chîodziê (co nie zonacza z kolei, ûe ma to byê ciepîa zupa! Ale te 15-20 stopni mieê musi!). Natomiast stout (szczególnie zaô Guinnes) moûna nawet doôê zdrowo schîodziê, szczególnie zaô jeôli zakupiliômy go w tych nowych specjalnych puszkach z instalacjâ do nagazowywania piwa (inaczej moûe sië skoïczyê maîâ piwnâ eksplozjâ!). Bul(ba)! Red. na podst. Xiëgi Piwnej (*) - jeôli ciekawi cië co to konkretnie jest stout, kolsch, lagerbier itp. to przeczytaj nastëpny te(k)st...