aa 1e8Piîka noûna is cool! 2a8(Roover) 3f Piîka jest okrâgîa - stwierdza sië 3fczësto, gdy trudno jest racjonalnie 3fwytîumaczyê, dlaczego druûyna, która 3fatakuje, ma zdecydowanâ przewagë i 3fpo prostu wydaje sië lepsza - 3fprzegrywa mecz. Tym stwierdzeniem 3fzastëpuje sië okreôlenie przyczyn 3fporaûki. I choê dzisiaj piîka noûna 3fdoczekaîa sië juû bogatego 3fopracowania naukowego, z którego 3fmogâ korzystaê nie tylko 3fszkoleniowcy, nadal bardzo czësto 3fnie potrafimy wyjaôniê, dlaczego 3fjedni przegrywajâ, a inni wygrywajâ. 4f 4f Nie ma drugiej takiej dyscypliny, 4fktóra wymagaîaby podobnej 4fróûnorodnoôci zachowaï, umiejëtnoôci 4fi specyficznych predyspozycji. W 4fsiatkówce po odebraniu zagrywki 4fzawsze nastëpuje wyskok, a po nim 4fatak - zbicie piîki na pole 4fprzeciwnika. 99 procent meczu 4fskîada sië wîaônie z takich akcji, 4fróûniâcych sië tylko wariantami. 4fTymczasem piîkarz, który otrzymuje 4fpiîkë, ma niemal nieograniczone 4fmoûliwoôci wyboru rozegrania jej z 4fpartnerami lub w indywidualnej 4fakcji. 1f 1f Jeszcze kilkanaôcie lat temu nauka 1fo piîce noûnej zajmowaîa sië jedynie 1ftechnikami szkolenia, taktykâ gry, 1fmedycynâ i odûywianiem. Dzisiaj to 1fjuû caîy naukowy kombajn, z fizykâ, 1fstatystykâ, biochemiâ, biomechanikâ, 1fa takûe matematykâ. 2f 2f Dziëki elektronicznemu 2fprzetwarzaniu danych moûna wykonaê 2fstatystycznâ analizë kaûdego 2felementu gry. W czasie mistrzostw 2fôwiata w 1982 roku w Hiszpanii 2fprzebadano, w jaki sposób i dlaczego 2fzdobywano gole. Okazaîo sië, ûe 2fnajwiëcej - 22 procent bramek 2fstrzelano ze staîych fragmentów gry, 2fczyli rzutów wolnych, i po rzutach 2froûnych. 18 procent padîo dlatego, 2fûe obroïcy nie zdoîali upilnowaê 2fgracza z piîkâ, a w 13 procentach 2fpowodem byîo to, ûe obroïcy nie 2fzdâûyli wróciê pod wîasnâ bramkë po 2fakcji ofensywnej. Tylko 10 procent 2fgoli zdobyto dziëki umiejëtnoôciom 2fnapastników atakujâcych bramkë 2frywali. 3f 3f Wîaônie na podstawie tej analizy 3frozwinëîy sië taktyki obrony w 3fnastëpnych latach. W finaîowym 3fmeczu mistrzostw ôwiata w 1982 roku 3f(Wîochy - Niemcy), Wîosi 3fprzechwytywali piîkë 824 razy, a 3fNiemcy 917 razy. Do komputera 3f(Amigi?) wprowadzono wszystkie akcje 3ftego spotkania. Okazaîo sië, ûe w 3fpierwszej poîowie Wîosi rozgrywali 3fpiîkë gîównie w osi 3fTardelli-Altobelli i Scirea- Oriali, 3fnatomiast w drugiej (w której 3fdruûyna zapewniîa sobie zwyciëstwo) 3fpodania miëdzy graczami byîy 3frozîoûone proporcjonalnie. Przy 3fokazji mistrzostw ôwiata w 1990 roku 3fzrobiono takie same analizy. 3fStwierdzono, ûe gole w wiëkszoôci 3fzostaîy zdobyte w ostatnich 30 3fminutach gry. Szkoleniowcy zabrali 3fsië potem do intensywniejszego 3fprzygotowania fizycznego i 3fpsychicznego piîkarzy, tak, aby 3fmogli kontrolowaê mecz do ostatniej 3fchwili. 4f 4f Kaûda wielka impreza piîkarska nie 4ftylko dostarczaîa sportowych wraûeï 4fi wielkich emocji, ale rownieû 4fstawaîa sië poligonem doôwiadczalnym 4fdla sztabów szkoleniowych. 4fPrzynosiîa nowinki techniczne i 4fszokujâce niekiedy rozwiâzania w 4ftaktyce gry. 1f 1f W 1998 roku we Francji bëdâ 1frozgrywane mistrzostwa ôwiata. 1fZmieniona formuîa turnieju (znacznie 1fwiëcej uczestniczâcych w nim druûyn 1fnarodowych) sprawi, ûe "materiaî 1fnaukowy" bëdzie bogatszy niû zwykle. 1fCzy jego opracowanie znów spowoduje 1frewolucyjne zmiany w piîce noûnej? 2f 2f Szkoleniowcy twierdzâ, ûe jest to 2fjednak najbardziej konserwatywna gra 2fpoôród wszystkich gier zespoîowych. 2fI mimo najnowoczeôniejszych metod 2ftreningowych, caîej naukowej 2fotoczki, wîaônie dlatego jest taka 2farcyciekawa. Widzowie ûâdajâ emocji 2fprzy strzelaniu bramek i piëknej 2fgry, których mogâ dostarczyê jedynie 2fwielkie indywidualnoôci i taktyka. 2fZmiany w przepisach przygotowujâ 2fpole rewolucji, która w 2frzeczywistoôci bëdzie cofniëciem sië 2fw przeszîoôê. W 1986 roku gdy 2fdruûyna Argentyny zdobywaîa 2fmistrzostwo ôwiata w Meksyku, Carlos 2fBilardo, jej ówczesny trener, 2fodwaûyî sië przepowiedzieê 2fprzyszîoôê futbolu:"Gracze XXI wieku 2fbëdâ musieli byê wszechstronni i 2fgraê z takâ samâ skutecznoôciâ na 2fwszystkich pozycjach". Dziesiëê lat 2fpóúniej tamta wizja piîki noûnej - 2f22 mëûczyzn odlanych z tej samej 2fgliny, zdolnych do mechanicznego 2fwykonywania funkcji wskazanej przez 2ftrenera w danym punkcie boiska, w 2fktórym sië znajdâ - coraz bardziej 2foddala sië od rzeczywistoôci. 2fZdaniem specjalistów tylko gracze 2fktórzy czymô sië wyróûniajâ, 2fdecydujâ o losach meczy i 2fprzyciâgajâ uwagë kibiców. Gra 2fwymagajâca wiëcej wyobraúni i 2fimprowizacji okazuje sië byê 2fatrakcyjniejsza dla zawodników i dla 2fwidzów, a to pomaga osiâgnâê cele 2fsportowe i ekonomiczne. Wkraczajâ 2fdo akcji biomechanika i informatyka. 2fNajpierw nagrywa sië ruchy zawodnika 2fna video, aby je potem dokîadnie 2fzbadaê. Kamera filmuje kaûdy gest. 2fPóúniej, po wprowadzeniu nagrania do 2fkomputera, skomplikowane programy 2f"rozkîadajâ" je na czynniki pierwsze 2fi odtwarzajâ w trzech wymiarach. W 2ften sposób moûna najproôciej wykryê 2fbîëdy, poprawiê braki lub skopiowaê 2fosiâgniëcia najlepszych. Techniki 2fcyfrowe od doôê dawna stosuje sië w 2fsportach indywidualnych jak tenis, 2flekka atletyka czy kolarstwo. W 2ffutbolu na wynik wpîywa wiele 2fdodatkowych czynników: wyobraúnia 2fgraczy i ich pomysîowoôê, 2fimprowizacja, skutecznoôê, 2fzrëcznoôê, a takûe zimna krew. 2fDziëki temu wîaônie piîka noûna jest 2ftak atrakcyjnym sportem. W swej 2fstuletniej historii futbol 2fprzechodziî róûne etapy, jednak gdy 2fzyski staîy sië najwaûniejsze, 2fzabawa i rozrywka zeszîy na drugi 2fplan. Teraz stosuje sië taktykë 2fpolegajâcâ na zwieraniu szeregów 2fobrony i odpierania ataków, na 2ftworzeniu kultury futbolowej opartej 2fna strachu przed przegranâ. Takie 2fpostëpowanie nie gwarantuje wygranej 2fi niszczy urok gry, co oznacza 2fmniejsze zainteresowanie, mniej 2fwidzów na trybunach i mniejsze zyski 2fdla tych, którzy ûyjâ z tego sportu. 2fFIFA po wyjâtkowo nudnych 2fmistrzostwach we Wîoszech w 1990 2froku zuwaûyîa, ûe to prosta droga do 2fwyschniëcia úródeîka z pieniëdzmi i 2fpostanowiîa wprowadziê zmiany w 2fprzepisach, które majâ wnieôê 2foûywienie gry i przywrócenie emocji. 2fNiektórzy trenerzy przystâpili do 2fnaprawy stylu gry, nie zapominajâc 2foczywiôcie o celu koïcowym. Dlatego 2fzaczëli wprowadzaê system obrony 2fstrefami, który pod koniec lat 2fszeôêdziesiâtych zostaî niemal 2fcaîkowicie zapomniany w Europie na 2frzecz krycia "jeden na jednego" 2fpolegajâcego zasadniczo na bieganiu 2fpo caîym boisku za wybranym 2fnapastnikiem. Natomiast w obronie 2fstrefami kaûdy gracz ma pod opiekâ 2fokreôlony fragment boiska i nie 2fzwraca uwagi na to, który z 2fprzeciwników biegnie w jego stronë. 2fStwarza to moûliwoôê lepszego 2fkontrolowania przebiegu gry wîasnej 2fdruûyny i zachowuje porzâdek przy 2fprzejmowaniu piîki, co uîatwia 2frozpoczynanie wîasnego ataku. Dwa 2fnajlepsze przykîady tego typu 2fprowadzenia druûyny to wîoski trener 2fArrigo Sacchi i Brazylijczyk Tele 2fSantana. Udaîo im sië dowieôê, ûe 2fobronâ strefami teû moûna wygraê 2fmecz, a styl gry bëdzie sië 2fwszystkim podobaî. Wiëkszoôê 2ftrenerów wciâû woli korzystaê z 2fsystemów zachowawczych i opartych na 2fobronie, wierzâc, iû "kibiców 2fobchodzi jedynie wynik meczu", przez 2fco przyszîoôê futbolu staje sië 2fwâtpliwa. Jednak jednoczeônie coraz 2fwiëcej druûyn dochodzi do wniosku, 2fûe atakowanie jest bardziej 2finteresujâce od obrony i zauwaûa, ûe 2fliczba kibiców roônie, jeôli 2fwiadomo, ûe gra bëdzië polegaîa na 2fciâgîym podawaniu w kierunku bramki 2fprzeciwnika. Zatem kierunek wydaje 2fsië jasny. NBA nie byîaby tym, czym 2fjest, gdyby gracze przejmowali sië 2fjedynie obronâ wîasnego kosza i nie 2fzdobywaliby podczas meczu ponad 50 2fpunktów. 3f 3f Telewizja ûâda wielkich spektakli, 3fa to moûna osiâgnâê wyîâcznie przy 3fnowych zasadach atakowania i 3fwiëkszej liczbie goli w meczu. 3fTylko w ten sposób piîka noûna 3fzachowa swâ uprzywilejowanâ pozycjë 3fna rynku rozrywki. 4b Roover / High Voltage