aa 3e8Piîkarz - maszyna? 2a8(Roover) 1f W tym artku zajmë sië nieco 1fcharakterystykâ piîkarza, m. in. o 1fzdrowiu itp. 4f 4f Jak moûna wyjaôniê nagîe zmiany 4fformy piîkarzy? Tajemnica tkwi w 4fich gîowie. "Wydaje sië to wrëcz 4fniemoûliwe, ale w ciâgu jednego 4ftygodnia piîkarz moûe przejôê od 4fwyników rewelacyjnych do wrëcz 4fkatastrofalnych. Nie ma 4fjednoznacznego wyjaônienia takiej 4fzmiennoôci"- mówi Stefano Tamorri 4fpsycholog z wîoskiego Instytutu Nauk 4fSportowych. Forma psychiczna 4fpiîkarza jest jednak bardzo waûna, a 4fôrodowisko zewnëtrzne (trener, 4frodzina i kibice) moûe znacznie 4fwpîynâê na jego osiâgniëcia. 4fKluczem w caîym procesie 4fprzygotowywania sië do meczu jest 4fstan niepokoju, powstaîy w wyniku 4fuaktywnienia katakolamin (hormonów 4fprodukowanych przez gruczoî 4frdzeniowy nadnercza), które 4fzwiëkszajâ mobilizacjë organizmu. 4f"Stres pozwala wîaônie osiâgnâê të 4fszczególnâ kondycjë psychofizycznâ, 4fktóra stwarza organizmowi lepsze 4fwarunki przed grâ. Obciâûenie 4femocjonalne jest oczywiôcie sprawâ 4fosobistâ ale dobra atmosfera w 4fszatni sprawia, ûe piîkarze 4fznajdujâcy sië w lepszej formie 4fpotrafiâ przekazaê innym zawodnikom 4fwraûenie wysokiej sprawnoôci" - 4fstwierdza Stefano Tamorri. "W 4fpraktyce, dziëki wîaôciwej dawce 4fniepokoju moûna przezwyciëûyê wiele 4fsportowych przeszkód. U piîkarza 4fwytwarza sië bîëdne, choê pozytywne 4fkoîo" - zauwaûa Tamorri. "Im 4fwiëksza jest motywacja zawodnika, 4ftym bardziej roônie jego chëê 4fzwyciëstwa. Niestety, ten mechanizm 4fmoûe takûe stworzyê problem 4fnadmiernego niepokoju wewnëtrznego". 4fW momencie, gdy piîkarz osiâgnie 4fnajwyûszy stopieï napiëcia, 4fprzekroczenie tego progu moûe juû 4ftylko gwaîtownie pogorszyê sytuacjë. 4fNaukowcy nazwali ten stan 4f"overstresem". Wystëpuje on, gdy 4fjakiô zewnëtrzny czynnik dodatkowo 4fzwiëkszy stres zawodnika. Jego 4fmoûliwoôci zaîamujâ sië, poniewaû 4freakcje organizmu stajâ sië 4fprzesadne. Serce bije szybciej, 4foddech sprawia wiëksze trudnoôci, a 4fmiëônie wykazujâ tendencje do 4ftwardnienia. W tym momencie moûe 4fpowstaê negatywne bîëdne koîo. Im 4fbardziej ciaîo zawodnika nie 4fodpowiada na bodúce, tym bardziej 4fumysî czuje, ûe nie jest to jego 4fdobry dzieï. Wtedy piîkarz, nawet 4fdobrze przygotowany fizycznie, nie 4fjest zdolny do wypeînienia zadaï 4ftaktycznych. Nadmiar biaîych 4fwîókien miëôniowych, serce w normie, 4fzagroûone stawy. Oto jak 4ffunkcjonuje piîkarz - maszyna. 4fTymi, którzy najwiëcej uderzajâ 4fpiîkë gîowâ (ôrednio ponad 13 razy w 4fmeczu) i którzy najwiëcej skaczâ, sâ 4fôrodkowi obroïcy. Natomiast obroïcy 4fkryjâcy i pomocnicy czëôciej 4fuczestniczâ w starciach o piîkë na 4fziemi. Najwaûniejszâ cechâ fizycznâ 4fpiîkarza jest umiejëtnoôê 4fwytrzymywania w dîuûszym czasie 4fpowtarzajâcych sië, krótkich ruchów, 4fktóre wymagajâ maksymalnej siîy i 4fprëdkoôci. Miëônie nóg sâ wtedy 4fnajbardziej obciâûone. W zwiâzku z 4ftym u piîkarzy zauwaûa sië 4fprzerosty, czyli zwiëkszenie 4fobjëtoôci tzw. biaîych wîókien 4fmiëôniowych. Nazywa sië je 4f"szybkimi". Majâ one wyjâtkowâ 4fzdolnoôê kurczenia sië i szybciej 4fulegajâ zmëczeniu niû "czerwone" 4fwîókna miëôniowe. Dlatego 4fpotrzebujâ ciâgîej dostawy "paliwa" 4fw postaci tlenu i glukozy. Kiedy 4fzabraknie juû cukru, wykorzystywane 4fsâ najpierw rezerwy energetyczne, 4fzawarte w tkance miëôniowej w 4fpostaci glikogenu, ale jeôli wysiîek 4ftrwa nadal, produkcja energetyczna 4fmusi uciec sië do innych rozwiâzaï, 4fwytwarzajâc w konsekwencji kwas 4fmlekowy. Gdy w miëôniach nastâpi 4fnagromadzenie kwasu mlekowego, mogâ 4fwystâpiê nie kontrolowane skurcze 4fmiëôni (zwîaszcza w îydce) 4fpojawiajâce sië teû wskutek zaburzeï 4fwodno-elektrolitycznych. W 4frezultacie uniemoûliwiâ one 4fzawodnikowi normalne bieganie. 4fCzësto wiëc obserwujemy jak pod 4fkoniec meczu lub w dogrywce 4fzawodnicy padajâ na murawë wîaônie z 4fpowodu skurczów miëôni. Niezbëdna 4fjest wtedy pomoc masaûysty. W ciâgu 4ftysiâca godzin gry piîkarz ulega 4fôrednio od 4 do 20 kontuzjom. 4fKierownik przychodni sportowej Legii 4fWarszawa i jednoczeônie lekarz 4fAutonomicznej sekcji piîki noûnej 4ftego klubu - Stanisîaw Machowski 4ftwierdzi, ûe w dwóch trzecich 4fspowodowane sâ one przyczynami 4fzewnëtrznymi (zîe warunki terenowe, 4fzderzenie z przeciwnikiem, gwaîtowne 4fuderzenie piîkâ). Jednakûe w 17,2 4fprocenta wypadków piîkarz wyrzâdza 4fsobie krzywdë sam, na przykîad 4fwykonujâc zbyt gwaîtowny ruch lub 4fpoôlizgujâc sië. "Ryzyko zwiëksza 4fsië w drugiej poîowie meczu" - mówi 4fMachowski - "zwîaszcza w 4fpoczâtkowych minutach. Roônie teû w 4fmiesiâcach zimowych i pod koniec 4frozgrywek". Najczësciej kontuzjom 4fulegajâ stawy skokowy i kolanowy (20 4fprocent wypadków). Klasyfikacja 4fobraûeï zmienia sië teû w zaleûnoôci 4fod wieku. Podczas gdy u 4fnajmîodszych zawodników najczëôciej 4fwystëpujâ zîamania, u starszych 4fpiîkarzy, pod wpîywem wiëkszego 4fzuûycia stawów, czëôciej pojawiajâ 4fsië skrëcenia. 1b Roover / High Voltage