Monitoren en terminologie -3- """"""""""""""""""""""""""""" Het PAL systeem heeft trouwens een voorsprong op het NTSC gebeuren qua kleur, de manier waarop is wat ingewikkeld, maar waar bij NTSC door interferentie de blauwe lucht nog wel eens lichtelijk paars wil zijn, daar blijft diezelfde lucht in PAL keurig blauw. Wat betekend dat voor Amiga gebruikers? """""""""""""""""""""""""""""""""""""""" Het eerste verschil dat we opmerken is het verschil in de beeldschermen, daar waar PAL een verticale resolutie heeft van 256 dan wel 512 lijnen ligt dat bij NTSC op 200 cq 400 (non-overscan). NTSC programma's doen het wel op een PAL computer, maar u weet dan meteen waarom u die zwarte balk in het scherm vandaan komt. Dat zijn die 56 lijnen die NTSC niet en PAL wel gebruikt. Daarentegen wilen een heleboel PAL programma's niet werken op NTSC computers omdat men niet weet waar men die 56 lijnen meer moet laten. Je mag dus zeggen dat we ondanks de zwarte balk wel degelijk in het voordeel zijn. Een ander verschil waar de Amiga gebruiker mee te maken krijgt is de klok snelheid. Die van de NTSC versie werkt op 28.636363 Mhz die van het PAL systeem is iets langzamer, n.l 28.37516 Mhz. Deze klok snelheid is belangrijk bij het aansturen van de hoofdprocessor en dus op de werksnelheid van onze computer. Omgerekend komt het voor de NTSC Amiga neer op 7.16 Mhz terwijl de PAL versie het doen moet met 7.01 Mhz. Een klein verschil, maar in bepaalde programmatuur wel merkbaar. Deze verschillen zouden nooit hebben bestaan als de heren televisiemakers het eens hadden kunnen worden over 1 wereldstandaard. Maar zelfs nu nog is men het niet eens over de huidige systemen, laat staan over het ont- wikkelen van een nieuwe eensluidende standaard. Voorlopig zal die stan- daard er ook wel niet komen, want e.e.a zou een nogal flinke investering vergen van alles wat met de produktie van TV te maken heeft. Ga maar na, alleen al in Europa worden al 4 imcompatible varianten gebruikt van het MAC systeem dat bij sateliet TV wordt gebruikt. De termen """"""""" Flikkering: Het flikkeren van een beeld veroorzaakt doordat de fosfors gedimd worden voordat ze opnieuw door de elektronen straal worden gescand. MAC : Een groep video standaards gebruikt voor Sateliet TV. (Multiplexed Analogue Carriers) NTSC : National Television Standards Committee PAL : Phase Altenation by Line SECAM : Frankrijk - Systeme Electronique Coleur Avec Memoire Multiscan """"""""" Zoals gezegd wisselt een TV 50 (of 60) keer per seconde van beeld. Op een afstand is dit met het blote oog niet waar te nemen: we zien niet dat het scherm knippert. Als we echter dichter bij het scherm zitten, geeft het toch vermoeide ogen. Tijdens de ontwikkeling van de TV was 50 Hertz het maximaal haalbare. Inmiddels is de techniek dusdanig gevorderd dat veel hogere snelheden ( of veel meer beeld- lijnen) te bereiekn zijn. Philips introduceerde recent een honderd hertz TV, waarbij de frequentie dus tweemaal zo hoog is. Door de frequentie te verdubbelen kunnen in dezelfde tijd 2X het aantal beeldlijnen ververst worden. Wederom komt het verhaal van onze 'luie' ogen om de hoek kijken. Door de snelheid op te voeren kunnen die de veranderingen niet meer constateren en ziet het beeld er spatstil uit. Bij HDTV is men er in geslaagd om het aantal beeldpunten enorm op te voeren. Bij computers is men daar al veel langer mee bezig. Daar zijn in de loop der tijd al verschilende normen voor ontwikkeld. Uiteraard dient de frequentie van het video-signaal dat de computer genereert overeen te komen met die van de monitor. Meestal funktioneert een monitor op een van de vooraf gedefinieerde frequentie. De wat duurdere zijn echter in staat om op verschillende frequenties te werken. Deze techniek noemen we Multiscan. Multi-Sync """""""""" Naast Multi-scan monitoren zijn er ook Multi-Sync monitoren op de markt. En deze beide monitorsoorten zorgen nog wel eens voor verwarring. Want wat zijn nu eigenlijk de verschillen tussen deze monitoren. we kunnen u gerust stellen, er zijn geen verschillen. Het probleem zit hem hoofdzakelijk in een gedeponeerde naam die anderen niet mogen gebruiken. De eerste fabrikant die een monitor op de markt bracht die meerdere beeld frequenties kon verwerken, was de firma NEC. Toen men het prototype klaar voor de produktie had diende er een naam voor het beestje verzonnen te worden en dat werd Multi-Sync. Omdat NEC deze naam heeft laten registreren was het voor andere fabrikanten verboden om deze naam te gebruiken. Omdat de monitoren wel op eenzelfde manier werkten heeft men toen besloten de naam in Multi-Scan te veranderen. Deze term is nu een eigen leven gaan leiden waardoor Multi-Scan monitoren bij het grote publiek inmiddels een vertrouwdere naam heeft gekregen dan Multi- Sync. Wie besluit om een multiscan monitor aan te schaffen dient rekening te houden met een aantal zaken. Het gebruik van een genlock b.v is alleen maar mogelijk in de 15 KHz resoluties. Daarmee valt het gebruik van allerlei monitoren al meteen af. Een (S)VGA monitor b.v is in de regel uitsluitend in staat een video-signaal met een horizontale frequentie van ong. 31 KHz en een verticale frequentie van 60-70 Hz. te verwerken. De 50 Hz van de Amiga geeft op een dergelijk scherm een grote zwarte rand of zelfs helemaal geen beeld. Voor video doeleinden is dit soort monitoren dan ook helemaal onbruikbaar. Wie niet al te veel geld uit wenst te geven, maar ook het gebruik van Double-Pal niet nodig vindt, die kan zich het best een 1084 monitor van Commodore aanschaffen. Deze monitor is een RGB-monitor met een vaste frequentie 15 Khz. Bij multi-sync of multi-scan monitoren dient u er op te letten dat de monitor de belangrijkste scanrates van de Amiga aankan. Monitoren die zowel 15 als 31 Khz ondersteunen zoals de NEC 3D en de Eizo 9060 worden helaas niet meer gemaakt. Goede monitoren voor uw doel die wel verkrijgbaar zijn zijn de 1940, 1942 en 1960 van Commodore of de Mitsubishi 1491