Computers zijn ouder dan je denkt
 """""""""""""""""""""""""""""""""
 Computers zijn inderdaad veel ouder dan je denkt: de voorloper van ons 
 huidige rekentuig was de Pascaline, een mechanische telmachine gebouwd
 door Blaise Pascal (1623-1662). Hij verkocht hiervan 50 exemplaren. 
 Deze machine was nog eenvoudig van opzet, hij kon alleen optellen,
 aftrekken en vertoond nogal wat gebreken (1). Twee eeuwen later, in
 1843 bouwde de Zweed Edvard Scheutz een werkende Difference Engine,
 gebaseerd op de ideeen van de Engelse wiskundige Charles Babbage (1792-
 1872). De ideeen werden door Scheutz gepikt en omgezet naar een werkende
 machine. De Difference Engine kon derdegraads polynomen (2) oplossen en
 rekende met getallen van 15 cijfers. Babbage heeft zich van 1822 tot 
 1842 bezig gehouden met de difference Engine, maar was nooit tot een
 werkend model gekomen. Veel van zijn werk is bewaard gebleven dank zij
 Ada Augusta, gravin Lovelace, dochter van Lord Byron (1816-1852), die
 een drukke correspondentie met Babbage voerde, en ook programma's schreef
 voor de difference Engine. Ada Loveloace heeft de programma-lus (loop:
 herhaling van opdrachten binnen een programma) ontwikkeld.

 Babbage liet de Difference Engine vallen om te beginnen aan de Analytical
 Engine, waarvoor hij zijn eerste idee in 1834 had. Hij werkte aan de
 machine tot aan zijn dood in 1871, maar kwam nooit verder dan een klein
 model. Als de Analytical Engine daadwerkelijk gebouwd zou zijn, dan
 zou de machine zo groot als een stoom locomotief zijn geweest. Het belang
 van Babbage's ideen was dat hij een algemene machine ontwierp.Voor het 
 eerst bouwde iemand een machine die niet voor een van te voren vastge-
 legde toepassing was bestemd. Babbage introduceerde begrippen als CPU
 (CVE = Centrale verwerkings eenheid), programma-afloop met voorwaardelijke
 sprongen en zelfs geheugen (vergeet niet dat we het hier hebben over een
 mechanische, door stoom aangedreven machine). De hele besturing van
 het apparaat vond plaats met poskaarten (3). Babbage was tijdens zijn leven
 de tijd zo'n 100 jaar vooruit en zijn ideeen werden dan ook door het 
 grote publiek niet geaccepteerd. Een hele tijd later kwam dan de in 
 December 1995 overleden Konrad Zuse op het toneel. Zuse studeerde machine
 bouw en had er een hekel aan om alles met de hand uit te moeten rekenen.
 Met de hulp van een aantal vrienden en familie bouwde hij in 1938 de
 eerste electromechanische computer, de VI die later (VI was een raket in
 bomvorm die men vanuit Duitsland op Engeland liet vliegen) om voor de 
 hand liggende redenen werd omgedoopt in ZI. De ZI was de eerste computer
 die binair werkte. Financieel gesteund door het Duitse leger werkte Zuse
 zijn ideeen verder uit en hij bouwde, na de Z2, in 1941 de Z3 die
 waarschijnlijk de eerste echt programmeerbare computer was. De besturing
 vond plaats middels in afgedankte bioscoopfilm gaten te ponsen. Het
 indrukwekkende van Zuse's prestatie is dat hij een computer volgens de
 ideeen van Babbage bouwde zonder ook maar iets van diens werk af te weten.

 In dezelfde tijd als Zuse, in 1937, ontwierp professor Howard Aiken
 (1900-1973) in Harvard (USA) een elektromechanische computer de Mark I,
 die in 1944 door IBM is gebouwd (4). De naderhand gebouwde Mark II t/m
 IV hadden allemaal gescheiden geheugen voor gegevens en instrukties,
 iets dat later de Harvard architectuur genoemd zou gaan worden. Deze
 Mark I was 17 meter lang en bevatte 800 km draad. Daarmee kon hij per
 uur 1200 vermenigvuldigingen maken. In 1946 werd de Mark I in de
 schaduw gesteld door de ENIAC (5). Deze kolos was maar liefst 1000X
 sneller al zijn illustere voorgangers.

 Groter zijn ze sinds die tijd niet meer gebouwd, wel onnoemelijk veel
 sneller en vooral goedkoper waardoor wij nu allemaal met zo'n klein
 apparaat op ons buro zitten waarmee we berekeningen kunnen maken waar
 ze in dit tijd niet eens van durfden te dromen.


 (1) Gottfried Wilhelm von Leibniz (1646-1716) bouwde de eerste reken
     machine die ook kon vermenigvuldigen. De machine was niet bijzonder
     betrouwbaar, hetgeen vooral te wijten was aan de stand van de techniek
     in die tijd. Eerst in 1886 kwam William Seward Burroughs (1855-1898)
     met de eerste mechanische telmachine die een technisch en commercieel
     succes zou gana worden. In de 40 jaar tot 1926 werden daarvan maar
     liefst 1 miljoen exemplaren verkocht.

 (2) Een derdegraads polynoom heeft de vorm ax3+bx2+cx+d=0. Een graadje
     erger dan de 2e graads polynoom die wij als vierkantvergelijking
     kennen.

 (3) Dit idee had Babbage ontleend aan de Fransman Joseph Jacquard (1752-
     1834) die omstreeks 1800 een ponskaart gestuurde weefmachine ontwikkel
     de, zeer tot ongenoegen van zijn zijdewevers in Lyon die angst hadden
     door deze machine werkeloos te worden.

 (4) IBM is al in 1924 ontstaan uit The Tabulating Machine Corp. die circa
     1890 werd opgericht door Herman Hollerith (1860-1929), de uitvinder
     van de kaartponsmachines en de ponskaart sorteer machines.

 (5) De ENIAC was 30 meter lang, 3 meter hoog en 1 meter breed. Hij woog
     30.000 kilo, bevatte 18.000 radiobuizen, 70.000 weerstanden en ruim
     6000 schakelaars. Hij gebruikte 140 KW aan stroom en was de aller
     eerste electronische computer.