COMPUTER WOORDENBOEK deel C """"""""""""""""""""""""""" C "" Hogere programmeertaal, tegenwoordig door steeds meer programmeurs op allerlei computers gebruikt. De taal C neemt ook bij de Amiga een steeds belangrijkere plaats in. CACHE """"" Een buffer tussen de CPU en het geheugen of een device. Kan snelheids verbetering geven omdat veel gevraagde opdrachten direct op roepbaar zijn als ze in de buffer zitten, ze hoeven niet opnieuw ingelezen te worden. CAD """ Computer Aided Design, gebruikt in architectonische tekenprogramma's. CAE """ Computer Aided Engineering. Verzamelnaam voor software, die het mogelijk maakt om met de computer een stuk engineering te doen. CAI """ Computer Aided Instruction. Verzamelnaam voor software, die zorgt voor computer ondersteunend onderwijs. De computer wordt in dit geval gebruikt om de routinematige taak van de onderwijsgevende voor een deel te vervangen. De bekendste en meest geavanceerde toepassing van CAI is de vluchtsimulator bij de training voor piloten. CALCULATOR """""""""" Amiga programma uit de workbench. CALCULATOR start het calculator programma van de Amiga. De output van calculator kunt u CUTten en PASTEn naar elk console window zoals de Shell of ED. CAM """ Computer Aided Manifacturing. Verzamelnaam voor software, die het mogelijk maakt om met de computer de produktie te besturen. CAMCORDER """"""""" VideoCAMer en videoreCORDER ondergebracht in een behuizing. CAN """ CANcel. ASCII control code (024). CAN """ Car Area Network. Een netwerk waarover alle informatie binnen een auto kan worden gestuurd. Hiermee zal het aantal kabelbomen binnen een auto drastisch worden beperkt. CAPS LOCK """"""""" De toets, links onder op het amiga toetsenbord waarmee u de computer opdracht geeft om, wanneer deze ingedrukt is, alle karakters in hoofd letters op het scherm te zetten. De Caps Lock wordt aktief op het moment dat u hem indrukt en zal daarmee pas stoppen als u hem opnieuw indrukt. U kunt altijd zien wanneer de Caps Lock aktief is. Er brand dan een klein lampje op de toets. Caption """"""" Verklarende tekst boven of onder een illustratie in een tekst. CARRIAGE RETURN """"""""""""""" Wagenterugloop. Een printer begint na dit stuurcommando weer op de eerste positie van een regel te printen. Voor een beeldscherm betekent dit dat de cursor weer voor aan de regel staat. CARRIER """"""" De draaggolf, die over de telefoonlijn van modem naar modem wordt gestuurd om het signaal te verzenden. Elk modem kan testen op de aanwezigheid van de carrier. Op de RS232-c poort gaat dan het signaal DCDop actief. CASE """" Computer Assisted Software Engineering. CAT """ Computer Aided Testing. Verzamelnaam voor software waarmee het mogelijk is het testen van systemen te automatiseren. CBO """ Computer Beheerd Onderwijs.(Zie CMI). CC """ Compact Cassette, door Philips in 1970 ontwikkeld cassette-tape systeem voor audio. CCD-CHIP """""""" Charge Coupled Device. Beeldsensor. Halfgeleider component die optische beelden omzet in elektrische signalen. Tegenwoordig zeer veelvuldig toege past in de moderne camcorder. CCITT """"" Commite Consultatif International Telegraphique et Telephonique. Club die gezeteld is in Geneve, Zwitserland, en zich bezighoud met stan- daardisatie op telefoon- en telegrafie-gebied. CCP/M """"" Concurrent CP/M. De multi-user en multitasking versie van CP/M. Geschreven door Digital Research. (Zie ook CP/M en Concurrent DOS). CD "" Compact Disc, 12 cm plaatje waarop geluid digitaal is vastgelegd en die langs optische weg kan worden uitgelezen. CD "" AmigaDos commando. CD zonder argumenten laat de huidige directory zien. Als u een geldige directory als argument geeft zal die directory de huidige worden. CD zoekt niet een disk af voor die directory. De directory moet in de huidige directory staan. Als dat niet het geval is dan moet U het hele pad opgeven. Als U een directory terug wilt gaan dan moet U als directory een schuine streep invullen (/). Als de huidige directory de root is dan zal het CD / geen effect hebben. Meerdere schuine strepen tegelijk is toegestaan. CD 32 """"" Het nieuwste CD projekt van Commodore. In dit geval een 32 bits spelconsole en daarmee de enige op dit moment die de 16 bit is overschreden. Is wederom gebaseerd op de Amiga. Slaat redelijk bij het grote publiek aan. CD-DA """"" Compact Disc Digital Audio, de volledige naam van een CD. CD-I """" Compact Disc Interactive. Een door Philips bedacht CD systeem waarvan de CD's ook weer beeld, geluid en graphics kunnen herbergen. CD ROM """""" Compact Disk met data. Deze is echter niet te beschrijven, vandaar de naam ROM (Read Only Memory). CD-R DISKETTE """"""""""""" Een CD die eenmaal kan worden opgenomen. Een soort WORM, maar in de vorm van een normale CD. Na opname kan deze op elke willekeurige CD, CD-I of CD-ROM speler worden gelezen of afgespeeld. CDTV """" Een door Commodore op de markt gebracht CD systeem gebaseerd op de Amiga 500. Een produkt dat helaas niet bij het grote publiek is aangeslagen CEEFAX """"""" De Engelse variant van onze eigen Teletekst. CEL """ Een enkel plaatje uit een animatie. Voor het computertijdperk werd er uitsluitend geanimeerd met celluloid velen waarop men de figuren tekende. Zo'n dergelijk vel heet een cel. CENTRAL POINT ANTI VIRUS """""""""""""""""""""""" Anti Virus progr. van PCTools.(Central Point Software). CENTRONICS POORT """""""""""""""" (Zie parallelle poort). CEPT """" Commissie die zich bezighoudt met het vastleggen van de videotext standaard. Deze standaard geeft een hogere resolutie dan PRESTEL, maar is daardoor ook langzamer in zijn beeldopbouw. CF """ Carry Flag.(Zie Procr. registers en flags). CGA """" Color Graphics Adaptor. Deze norm omvat 320 * 200 pixels, is geschikt voor 4 kleuren en is grafisch. CHANGETASKPRI """"""""""""" AmigaDos commando. Omdat de Amiga een multitasking computer is worden prioriteiten gebruikt om te bepalen welk programma het eerst moeten worden afgehandeld. Normaal gesproken hebben programma's een prioriteit van 0 en zal de beschikbare processor tijd verdeeld worden over alle programma's die draaien. CHANGETASKPRI veranderd de prioriteit van de huidige shell (als u geen programmanummer meegeeft dan wordt de prioriteit van de Shell veranderd) Alle programma's die vanuit die shell worden opgestart zullen dan ook die prioriteit krijgen. Het bereik van de prioriteit is -128 tot 127. Hoe hoger de waarde, hoe hoger de prioriteit van het programma. Gebruik geen waardes die hoger zijn dan 10 omdat U dan het systeem plat kunt leggen. Een te lage prioriteit kan er voor zorgen dat een programma abnormaal draait. CHAR """"" Een variabele die een karakter voorstelt. Meestal is dit een byte die 1 van de 256 karakters uit de ASCII-tabel als waarde aan kan nemen. Een rijtje Chars wordt een String genoemd.(Zie ook variabelen). Character Origin """"""""""""""""" De punt op een base line die wordt gebruikt als referentiekader van waaruit de op het scherm te printen karakter een aanvang vindt. Character Pitch """"""""""""""" Het aantal karakters dat er op een horizontale inch geprint kunnen worden. Character set """"""""""""" De hele serie karakters die zich in een betreffend font bevinden. Een deel ervan kan zichtbaar op het scherm gemaakt worden, de rest is onzichtbaar, maar wordt b.v wel door de printer gebruikt. Character Style """"""""""""""" Elke tekstverwerker kent standaard een aantal stijlen om letters op het scherm te zetten. Standaard zijn dat Plain = normaal, Bold = vet, Italic = schuin afdrukken en Underline = onderstrepen van het karakter. CHCP """" CHange Code Page. DOS commando om een andere code page te selecteren. Deze code page moet dan echter al wel binnen het systeem bekend zijn.(Zie ook CPI). CHEAPERNET """""""""" Goedkope versie van Ethernet. Hierbij wordt als drager gebruik gemaakt van gewone 75 ohm TV-kabel. CHECK IT """"""""" Software waarmee de computer vrijwel compleet getest kan worden. Alle onderdelen, zoals geheugen, floppy's, harde schijven, video en poorten zijn te testen. Is geschreven door Touch Stone. CHECKSUM """""""" Methode om na te kijken of de data correct is CHIP """"" De meest gehanteerde naam voor een Integrated Circuit (IC). CHIP GEHEUGEN """"""""""""" Bij de Amiga kennen we 2 soorten geheugen, Chip en Fast. Globaal kunnen we stellen dat in Chipmemory het programma zelf draait en in Fast alles wat we in een programma fabriceren. Dpaint draait in Chip, de te maken animatie wordt via Fast vervaardigt. CHIPSET """"""" Naam van de serie IC's, waarmee een computer is opgebouwd. Bekende namen zijn Intel, AMD, NEAT en Chips & Technologie. Choose """"""" Betekend letterlijk: Kiezen. En dat is ook precies de bedoeling van deze term. CHR """" Afkorting van CHaRacter oftewel karakter. CHROMINANTIE """""""""""" Kleursignaal. Kleurverzadiging of kleuraandeel in het totale video-signaal. CIA """ Communication Interface Adapter. Soortgelijk IC als een USART. Meestal gebruikt als naam voor de 8520-chip, die in de meeste PC's wordt gebruikt voor de seriele interface. In de Amiga is de CIA een soort buffer, een chip die bij stroomstoringen e.d meteen kapot gaat en er voor zorgt dat er geen verdere schade ontstaat. CIM """ Computer Integrated Manufacturing. Een produktieproces waarbij alle fasen, vanaf het bestellen van de onderdelen tot het afleveren van de produkten door computers en software wordt geregeld. CINCH """"" Eenpolige audioplug met randaarde. Ook wel tulp genaamd. CISC """"" Complex Instruction Set Computer. Computer waarbij complexe hardware instructies gemaakt zijn. Deze instructies worden erg toegespitst op het probleem waar de computer voor ontworpen wordt. Tegenhanger van de CISC is de RISC. CLARITY """"""" Een van de eerste 16 bits geluidsamplers voor de Amiga CLI """ Acroniem voor de Command Line Interperter, tegenwoordig ook Shell genoemd. Het kiezen van deze optie maakt dat u in de DOS omgeving terecht komt en rechtstreeks, door gebruik van AmigaDos commando's uw systeem kunt besturen. CLICKTOFRONT """""""""""" AmigaDos commando. Met ClickToFront kunt U windows naar voren halen door er dubbel op te klikken. U hoeft dus niet op het depth gadget meer te klikken. CLIPBOARD """"""""" Prikbord. Tijdelijk geheugen voor tekst, een afbeelding of een grafiek. Het clipboard kan maar 1 keer worden geladen en daarna net zo vaak terug worden gelezen als nodig is. Als er iets anders in het clipboard wordt gelezen, dan verdwijnt automatisch het vorige. Het clipboard wordt vaak gebruikt om knippen en plakken uit en naar programma's mogelijk te maken. CLIPPER """"""" Programma waarmee het mogelijk is om DBase applicaties te compileren tot een EXE-file. CLOCK """"" AmigaDos programma. CLOCK opent een window met daarin een klok. CLOCK TRIPLING """""""""""""" Het intern verdrievoudigen van de kloksnelheid van een processor. Qua methode vergelijkbaar met de dubbelklutser. De Blue Lightning processor van IBM is een 486 processor met deze techniek. CLOCKSPEED """""""""" (Zie kloksnelheid). Close Box """"""""" Het hele kleine vierkante vakje linksboven in het scherm van een Amiga programma (met dat puntje erin) waarmee u een programma kunt verlaten. CLUSTER """"""" Aantal elkaar direct opvolgende sectoren op een diskette of een harde schijf. CMD """ AmigaDos commando. De devicename kan serieel, parallel of printer zijn. Deze moet dezelfde zijn als degene die is gekozen in de Printer editor. is de naam van de file waar de output naartoe moet worden gestuurd. CMI """ Computer Managed Instruction. Verzamelnaam voor software, die het mogelijk maakt om de voortgang van een leerling te volgen. Het onderwijs wordt dan nog steeds op de conventionele manier gegeven, maar de resultaten van de leerling worden ingevoerd in een computer. CMOS """" Complementary Metal Oxide Semiconductor. IC's samengesteld uit schakeling van complementaire transistoren, waardoor een laag energiegebruik mogelijk werd. Reeds een verouderde techniek. CMOS-RAM """""""" Klein aantal bytes geheugen in een AT of hoger, waarin de systeem opbouw is weggeschreven. Ook de real-time-klok maakt hier gebruik van. Dit stukje geheugen wordt met een batterijtje in stand gehouden. Tevens blijft hier de real-time-klok op lopen. Indit geheugen staan dus de bekende setup- gegevens. COBOL """"" COmmon Business Orientated Language, programmeertaal die een beetje uit de mode is. CODE """" Een serie instrukties die samen een programma vormen. COLD BOOT """"""""" (Zie koude start). COMAL """"" Een hoge programmeertaal. COMPILER """""""" Een programma dat Source(moeder)code omzet naar een machinetaal prg. COM POORT """"""""" (Zie Seriele poort). COMMENTAAR """""""""" Loze regels in een source-code, die bij compilatie geen programma- code opleveren. Ze zijn echter meestal onontbeerlijk, omdat een programma zonder commentaar nagenoeg onleesbaar is. Ook in batch- files mag men commentaar opnemen, door de regel te laten beginnen met REM. COMMUNICATIE SOFTWARE """"""""""""""""""""" Software waarmee terminal emulatie mogelijk is, of waarmee koppeling met andere computers mogelijk gemaakt wordt. Meestal kunnen hiermee ook communicatie protocollen worden geemuleerd. COMPUTER!TOTAAL """"""""""""""" Maandblad voor de computer gebruiker. Officieel orgaan van de Hobby Computer Club.(HCC). COMPUTERVIRUS """"""""""""" Computer-programma dat uw computer 'besmet' en voor allerlei ongerief kan zorgen. CONCURRENT USE LICENTIE """"""""""""""""""""""" Licentie waarmee het recht verkregen wordt om software op een netwerk te installeren. Tevens heeft men dan het recht om de software door meerdere gebruikers van het netwerk tegelijkertijd te laten gebruiken. Soms is wel het aantal gebruikers dat de software tegelijkertijd mag gebruiken gelimiteerd. CONFIG.SYS """""""""" File waarin de configuratie van een PC kan worden aangepast aan de persoonlijke wensen of de wensen van bepaalde software. CONFIGURATIE """""""""""" Alle onderdelen die samen een computersysteem vormen. Configure """"""""" Het instellen van software en/of hardware waardoor het kan samenwerken met de rest van de set. Bij software moeten een aantal instellingen veranderd worden om b.v het programma met de printer te kunnen laten communiceren, bij hardware zal het configureren vaak bestaan uit het omzetten van een aantal z.g dipswitches (schakelaars) waardoor het apparaat geschikt is om te communiceren met een Amiga. M.n Printers kunnen door het instellen van Dipswitsches gebruikt worden voor meerdere soorten computers. CONNECTION ORIENTED PROTOCOL """""""""""""""""""""""""""" Hierbij wordt er tussen een zender en een ontvanger een logische verbinding opgebouwd, die tijdens de duur van de complete gegevens overdracht intact blijft. Control Character """"""""""""""""" Een ASCII karakter dat niet op papier geprint wordt, maar dat bedoeld is om bepaalde informatie aan de printer door te geven, b.v een Return (ga naar de volgende regel). Control toets (CTRL) """""""""""""""""""" Toets op het Amiga toetsenbord waarmee in combinatie met de gewone lettertoetsen extra letters beschikbaar zijn onder het toetsenbord. Copy-Protect """""""""""" Sommige softwaremakers geloven nog steeds dat ze door het aanbrengen van een Copy protect (kopieër beveiliging) kunnen voorkomen dat anderen een diskette kunnen kopiëren. De praktijk heeft inmiddels anders uit uitgewezen. Vaak gebeurt het dat kopers van een programma ernaast een kopie van het programma bezitten die wel kopieerbaar is en die als werkschijf gebruikt wordt. Kopieer beveiligingen zijn zinloos en zorgen er alleen maar voor dat een orgineel programma moeilijk in te laden is. Gelukkig zoeken steeds minder programmamakers hun heil in dergelijke beveiligingen. """""""""""""""" Reset toets-combinatie voor PC. CONVENTIONAL MEMORY """"""""""""""""""" Geheugen in een MS-DOS PC onder de 640KByte grens. COPROCESSOR """""""""""" Chips die 'bijchips' zijn van de CPU. In de Amiga zijn dat b.v. Fat Agnus,Carry,Paula, Denise. Co-processor """""""""""" Mathematische processor, bedoeld om rekenkundige bewerkingen sneller plaats te laten vinden. Op de Amiga hebben we daartoe de beschikking over de 68881 en 68882 processor van Motorola. Programma's als b.v 3D kunnen eigenlijk niet naar behoren werken zonder deze processor. COPYRIGHT """"""""" Datgene waar de meeste thuiskopieerders geen last van hebben of geen gewetensvroeging van krijgen. Dient ter bescherming van de auteurs van software. Het geestelijk eigendom van een programma wordt vast- gelegd. Elke gebruiker dient voor het gebruik van dit eigendom te betalen. CORDLESS MOUSE """""""""""""" Muis met een infrarode verbinding met de computer. COREL DRAW """""""""" Teken en DTP programma voor de PC. Een beetje een standaard a la Dpaint bij de Amiga. CP/M """"" Control Program/Monitor. Besturingssysteem dat voor veel 8 bits computers werd gebruikt. Het is geschreven door Digital Ressearch. (Zie ook CCP/M ). Komt tegenwoordig eigenlijk niet of nauwelijks nog voor, is vervangen door MSdos. CPI """ Characters Per Inch. Hoeveel kan een printer per inch afdrukken (2.541 cm). Normaal is 10 charac ters per inch.(Zie ook LPI). CPI """ Code Page Information. Dit zijn files met een alternatieve character set. Door het kiezen van een goede code page, kan men een bij een bepaald land behorende character set kiezen. CPLD """" Complex Programmable Logic Device. Soort PAL of PLD maar met meer mogelijk- heden. Met behulp van CPLD's is het mogelijk om custom IC's te maken. (Zie ook PAL en PLD). CPS """ Characters Per Second. CPU """" Central Processing Unit. De hoofdprocessor van de computer. In de Amiga is dat (standaard) de Motorola 68000. We hebben ook nog de 68010/68020/68030/ 68040. CR """ Carriage Return, gaat terug naar het begin van de regel. ASCII control code (013). CRASH """"" Algemene term om aan te geven als de computer de pijp aan Maarten geeft. De oorzaken kunnen een defekt aan de hardware of software zijn. In het geval van de Amiga zal de computer vastslaan (u kunt niets meer doen), of zal er een GURU op bezoek komen. In beide gevallen zult u de computer opnieuw moeten opstarten om te kijken of het euvel daarmee opgelost is. CRC """ Cyclic Redundancy Check. Getal wat wordt berekend over een aantal getallen en dat dient voor controle voor het goed ontvangen van de complete reeks. Functie is vergelijkbaar met een partybit in 1 getal. CR/LF """"" Carriage Return / Line Feed. Gaat naar het begin van een volgende regel. CRISC """"" Complex/Reduced Instruction Set Computer. Samenvoeging van CISC en RISC. De huidige processor groeien steeds meer naar elkaar toe, waardoor het verschil tussen CISC en RISC enigszins aan het verdwijnen is.(Zie ook CISC en RISC). CRUNCHER """""""" Methode om programma's te comprimeren (verkleinen) in tegenstelling tot o.a. ARC zijn gecrunchte programma's wel meteen te gebruiken. Men ziet in de meeste gevallen voor het opstarten eerst wat kleuren op het beeld ten teken dat het programma wordt 'uitgepakt'. Bij de Amiga is het crunchen met Powerpacker de standaard. Heel veel software is zo gemaakt dat het gecrunchte data (muziek, tekst, tekeningen e.d) kan lezen en verwerken. CS """ Code Segment. (Zie Procr. registers en flags). CSMA """" Carrier Sense Multiple Access. Toegangsmethode voor een netwerk. CSMA/CD """"""" Carrier Sense Multiple Access/Collision Detection. Toegangsmethode voor een netwerk. Hierbij kan worden gedetecteerd of er meerdere tegelijkertijd van het netwerk gebruik willen maken. Zoja dan voorziet dit protocol in de correcte afhandeling. CTS """" Clear To Send. Klaar om te zenden, gebruikt in Seriele data transmissie. CURRENT LOOP """""""""""" RS232-c, interface, waarbij het signaal niet wordt overgebracht door spanningsniveau's, maar door stroomniveau's.(Zie ook RS232-c). CURSOR """""" (Zie positie-aanwijzer). CURSOR TOETSEN """""""""""""" De zogenaamde pijltjes toetsen. Ook verschillende toetsen van het nummeriek toetsenbord, hiermee kan men de cursor bedienen. CUT """ Door in een tekst een bepaald deel van de tekst te selekteren kunt u de betreffende selektie met CUT verwijderen uit de tekst. Cut and Paste """""""""""""" Een vergelijkbare optie, alleen kunt u met deze keuze een tekst paragraaf niet verwijderen, maar verplaatsen in uw tekst. CVE """ Centrale Verwerkings Eenheid. CYCLISCHE BUFFER """""""""""""""" Buffer, die bij een overload gewoon weer vooraan begint te vullen. Een dergelijke buffer heeft altijd twee pointers. Een schrijf- en lees- pointer. De lees-pointer mag de schrijf-pointer nooit voorbij gaan. Als ze gelijk zijn is de buffer leeg. De schrijf-pointer mag de lees- pointer nooit voorbij gaan. Als dit dreigt te gebeuren is de buffer dus vol. CYLINDER """""""" De onder en bovenkant van een schijf op een bepaalde afstand van het centrum van de disk.