UCZTA W KLEJDANACH Pewnego razu wybrali się na ucztę u Radziwîîa panowie rycerze - Kmicic, Woîodyjowski, Zagîoba i Skrzetuski, który uciekî na Litwę z obozu między Piîć a Ujőciem, kiedy to pan Opaliński przeszedî na szwedzkć stronę. Prawdę mówićc, wszyscy wtedy stamtćd uciekli, ale jeden pan Skrzetuski potrafiî to uzasadniç względami patriotycznymi, dzięki czemu chadzaî w aureoli prawego syna zbolaîej ojczyzny. Dodajmy od razu, ţe dla uproszczenia akcji wprowadzamy tylko jednego Skrzetuskiego i jednego Radziwiîa. Nasz Radziwiîî nazywa się Janusz Bogusîaw i nosi się z polska po cudzoziemsku, kîadćc kontusz na brabanckie koronki, a na francuskie pludry wcićgajćc juchtowe buty, obficie wymoszczone wiechciami z angielskiego rajgrasu. -Czoîem, czoîem panowie bracia! - zawoîaî chytrze Radziwiîî, aby ich skaptowaç do swoich niecnych zamiarów. - Co tam w terenie? Jak nastroje, kurcza ich maç? - pytaî jowialnie, poklepujćc ich poufnie, jak to zwyczaj wojewoda, choçby i wileński. Zaraz teţ poczuli się swojsko i kaţdy zapragnćî popisaç się przed księciem swoimi dokonaniami, a mianowicie Skrzetuski tym, ţe się swego czasu ze Zbraţa przekradaî, Kmicic - ţe Chowańskiego podchodziî, pan Woîodyjowski - ţe jest pierwszć szablć Rzeczypospolitej, a Zagîoba - ţe najdowcipniejszy we wszystkim chrzeőcijańskim rycerstwie. Radziwiîî sîuchaî, chwaliî z rzekomego podziwu ręce i oczy w górę podnosiî, ale zaraz opuszczaî, aby ich objćç, co czyniî z wewnętrznymi oporami, gdyţ pan Zagîoba cuchnćî okowitć, a pan Skrzetuski nigdy się dobrze nie wywietrzyî z onej kanalizacji zbaraskiej, przez którć się byî czoîgaî, a co więcej, tak sobie ów rodzaj podróţowania upodobaî, ţe nie daj Boţe, aby gdzie jakie bîocko albo i gnojówkę zobaczyî, tedy zaraz tam hycaî i krytć ţabkć w paskudztwie się babraî. Na szczęőcie dano znaç, ţe uczta juţ gotowa, więc wszyscy przeszli do wielkiej sali, w której juţ siedzieli szwedzcy posîowie. -Ten gruby, czerwony to hrabia Loewenhaupt, a ten chudy, zielony to baron von Duderhoff - wyjaőniî pan Zagîoba. -A ów siny, zakatarzony ? -A to moja narzeczona Oleńka Billewiczówna - wtrćciî pan Kmicic, po czym dodaî, klepićc się po szabli: - A jeőli się komu nie podoba, to uszy poobcinam ! -Bez uszu będzie jeszcze szpetniejsza - zauwaţyî Skrzetuski. -No, to nie poobcinam - zgodziî się Kmicic i przestaî klepaç szablę. Wîaőnie w tej chwili ksićţę Radziwiîî chciaî zadzwoniç buîawć w kielich na znak, ţe będzie przemawiaî, ale skutkiem zdenerwowania uderzyî w gîowę księdza biskupa Parczewskiego, który natychmiast zemdlaî. -Wody, wody ! - zawoîaîa wojewodzina wedeńska. -Kumpotu...! - szepnćl biskup, odzyskujćc przytomnoőç. - Sîuchamy, sîuchamy ! - dodaî uprzejmie. -Moőci panowie ! - zawoîaî ksićţę. - Wielu spomiędzy was zdziwi to gîosowanie, ale pragnę zapytaç, kto jest za tym, abyőmy przeszli pod panowanie króla Karola Gustawa ? Gîosujemy przez podniesienie mandatu. Wszyscy grzecznie podnieőli mandaty, tak jak ich przez dîugie lata uczono. -Bardzo îadnie ! - ucieszyî się ksićţę. - A więc tylko dla czczej formalnoőci spytam, kto w takim razie jest za tym, aby pozostaç pod wîadzć króla Jana Kazimierza ? Ten gîupi formalizm spowodowaî, ţe wszyscy znowu podnieőli mandaty. -Wszyscy do pierdla ! - ryknćî rozjuszony magnat i juţ po chwili nasi znajomi rycerze siedzieli w solidnym, kiejdańskim podziemiu. -Gîupio wyszîo... - powiedziaî pan Zagîoba. -To po co ţeő waőç gîosowaî ? - spytaî pan Skrzetuski. -Wszyscy gîosowali, to i jam gîosowaî. A cóţ to ja jakiő socjaldemokrata jestem, czy co ? A waőç, panie Michale, to niby nie gîosowaîeő "za"? -Gîosowaîem z nawyku "za", ale wćsikami ruszaîem "przeciw". -Akurat komuő się chciaîo gapiç w pańskie wćsiki ! - zaőmiaî się Kmicic, który teţ z nimi siedziaî wbrew temu, czego niektórzy czytelnicy oczekiwali. Wtem do lochu wszedî tępogîowy oficer. -Jestem Roch Kowalski - przedstawiî się. - A to jest pani Kowalska - oőwiadczyî, pokazujćc zardzewiaîć szablę tkwićcć beznadziejnie w starej, wysîuţonej pochwie. -Jakţe to tak ? - zdziwili się więţniowie. - To z wîasnć szablć ţywiesz? -A ţywię, a co mi tam ? - odrzekî butnie Roch. - Jedyna to moja i najmilsza przyjacióîka ! Hej - dodaî marzycielsko pod adresem szabli - ţebyő ty tak jeszcze, szelmo, gotowaç umiaîa ! -Jeţeli nie masz ţadnej inszej rodziny - wzruszyî się pan Zagîoba - to mów mi wuju. -A ja nie chcę waőci mówiç "wuju" - zaperzyî się Roch. - Najwyţej mogę coő do rymu - zaţartowaî wulgarnie i powsadzaî jeńców no wóz, ţeby ich zawieőç do Birţ i wydaç Szwedom. Wszyscy bardzo się tć wiadomoőcić ucieszyli, a najbardziej pan Kmicic. -Nie ma to jak u Szwedow - mówiî - smacznie, porno i wytworno, a Szwedki duţe blondyny! Komm hier svenska Fleka, zrobimy czîowieka! - zacytowaî popularne, skandynawskie przysîowie. -Őwięta to prawda - potwierdziî cnotliwy pan Skrzetuski. - Opowiadaî mi o tym podkanclerzy koronny, pan Hieronim Radziejowski, któren byî tam na saksach i juţ po trzech miesićcach wróciî wîasnć gablotć szeőciokonnć, a wcale się specjalnie nie napracowaî, tyle ţe po karczmach garnki zmywaî, a nocami po szpitalach nocniki wynosiî, co dla polskiego dygnitarza, chwilowo od nomenklatury odsuniętego, nie jest ţadnć ujmć. -Do Szweda, do Szweda! - zawoîali z entuzjazmem rycerze na wieőç o tych wspaniaîoőciach. Ale, niestety, jak to u nas, popili się, zaczęli przebieraç jeden za drugiego, a wreszcie pan Zagîoba w mundurze Rocha Kowalskiego oőwiadczyî, ţe on poprowadzi konwój. I jak zaczćî prowadziç, tak wszyscy wpadli w ręce skonfederowanych chorćgwi i musieli się do nich przyîćczyç. A tak îadnie się zapowiadaîo. Verox