Kaûdy, kto choê trochë zajmujë sië raytracingiem, na pytania o programy przeznaczone do tego celu odpowie: 'No tak, jest LightWave, Imagine, Real, Raystorm, dla ludzi bardziej w temacie jest Dust. Ale Maxon Cinema?'
No tak, niewiele osób do tej pory miaîo z nim stycznoôê. Niestety, barierâ nie do pokonania mogâ byê problemy z jëzykiem w jakim pracuje Maxon - a mianowicie z jëzykiem niemieckim.
Ci z Was, którzy wîaônie przeskoczyli do innego artykuîu niech ûaîujâ. Nie da sië bowiem ukryê, iû Maxon Cinema doskonale wypeînia na rynku oprogramowania lukë jaka wytworzyîa sië pomiëdzy kombajnami typu: LightWave 4.0, Imagine 4.0 czy Real 2.0 i wyûej a programami klasy Sculpta 4D, Reala 1.4 czy teû Imagine'a 2.0.
Zarówno LigthWave, jak teû nowsze wersje Imagine'a i Reala nie sâ juû pojedynczymi aplikacjami, jakich uûywaê mógî nawet posiadacz Amigi 500 z 1 MB i jednâ stacjâ dysków. W chwili obecnej sâ to olbrzymie, zintegrowane pakiety, skîadajâce sië nierzadko z dziesiâtków moduîów i programów pomocniczych, sîuûâce do zastosowaï profesjonalnych lub póîprofesjonalnych, które zaczynajâ pracë dopiero przy 10 MB pamiëci, porzâdnej karcie turbo oraz koprocesorze matematycznym.
Trzeba jednak przyznaê, iû efekty uzyskiwane przez te specjalizowane ray-systemy, mogâ powaliê z nóg niejednego grafika (nie mówiâc juû o mniej profesjonalnej czëôci widowni).
Cóû jednak ma zrobiê posiadacz szarej Amigi 1200, lub rozszerzonej A500 chcâcy zajâê sië raytracingiem? Zbieraê na stacjë graficznâ Silicon Graphics? Przesiâôê sië na PC? Dalej pracowicie rzeúbiê sceny w Imagine 2.0 (z jego koszmarnym antyaliasingiem) lub w Realu 1.4?
Na szczëôcie, od dîuûszego czasu istnieje caîkiem niezîa alternatywa dla wyûej wymienionych programów czyli Maxon Cinema, niemieckiej firmy Maxon Computer GmbH.
Stycznoôê z tym programem mam juû od wersji 1.5 (a posiadaîem tylko 2 MB pamiëci), która byîa caîkiem niezîâ alternatywâ dla istniejâcych wtedy programów do raytracingu. Uûytkownik byî pewien, iû nawet na 2 MB i procesorze 68000, bez dodatkowego koprocesora, uda mu sië stworzyê caîkiem niezîe i doôê skomplikowane prace. Do tego dochodziî fakt, iû Maxon Cinema 1.5 pracowaî caîkowicie pod systemem, wykorzystujâc systemowe ustawienia, screeny, dostëpne tryby graficzne, czcionki itp.
Interface uûytkownika byî zbliûony wyglâdem do znanych raytracerów, jednakûe byî caîkowicie zgodny z designem systemu 2.04 i póúniejszych (trójwymiarowe gadgety, okna itp.). Jedynym mankamentem designu byî jëzyk jakim posîugiwaîy sië wszystkie Maxonowe aplikacje i moduîy. Szybkoôê programu oraz jakoôê generowanych obrazków nie ustëpowaîa w ûadnym calu jakoôci i szybkoôci innym programom, a nawet je przewyûszaîa.
W numerze 18 Fat Agnusa Grych doôê dokîadnie przedstawiî tâ wîaônie wersjë programu. Ja chciaîbym sië skupiê na zmianach i moûliwoôciach ostatniej wersji jakâ otrzymaîem a mianowicie Maxon Cinema Pro v.3.1. (Posiadam takûe wersje od 1.5 do 2.0 PL, zarówno DEMO, jak teû w peîni dziaîajâce). Niestety, muszë sië z bólem serca przyznaê iû nie staê mnie na peînâ, dziaîajâcâ wersjë programu Maxon Cinema Pro, dlatego mam po prostu spiraconâ. A co sië z tym wiâûe - brak podrëcznika, ulotek, jakichkolwiek informacji itp.
Proszë wiëc o nie podnoszenie wrzasku, jeûeli zdarzy mi sië palnâê gîupstwo, jestem tylko (podobno) czîowiekiem z doôê marnâ znajomoôciâ jëzyka niemieckiego i caîâ swojâ wiedzë na temat Maxona posiadam z niezliczonej iloôci prób jakie wykonaîem, oraz sporej iloôci godzin jakâ nad nim spëdziîem.
Nie znaczy to jednak, ûe jestem geniuszem - po prostu Maxon jest tak intuicyjnym programem, napisanym 'User Friendly', iû po kilku minutach zwiâzanych z przeîamaniem bariery jëzykowej praca z nim jest czystâ przyjemnoôciâ. Z drugiej strony - z miîâ chëciâ nawiâûë kontakt z osobami zainteresowanymi uûytkowaniem Maxona, posiadajâcych instrukcjë lub opisy do niego, moûe jakieô FAQ, (aha, z góry wykluczam jëzyk mi obcy = niemiecki). Moûe na îamach Fatka uda sië wygospodarowaê dla nas miejsce na jakiô cykl?
Zacznijmy od poczâtku - Maxon Cinema 3.1 jest dostarczany na 2 (upgrade do 2.0) lub 3 (full version) dosowych dyskietkach. Program jest instalowany na twardzielu za pomocâ standardowego Installera firmy Commodore. W przypadku upgrade'u jesteômy proszeni o podanie ôcieûki dostëpu do katalogu gdzie zainstalowana jest wczeôniejsza wersja Maxona (dla osób które chcâ zachowaê stare wersje programów - warto zrobiê kopie plików 'Cinema4D', 'Raytracer', 'ScanLine', z katalogu Cinemy, gdyû zostanâ one zastâpione nowszymi.
Dla szczëôliwych posiadaczy koprocesora matematycznego program umoûliwia zainstalowane specjalnej wersji zoptymalizowanej pod kâtem 'koproca' (warto!).
Instalacja powinna przebiec bezproblemowo. Po instalacji i przepisaniu assignów dokonywanych przez installer warto uruchomiê program gîówny. W wersji 3.1 zajmuje on ponad 800 KB (do tego dochodzâ biblioteki systemowe, okna itp.)
Po uruchomieniu Maxon otwiera swój wîasny ekran. Pierwszâ sprawâ jakâ warto poprawiê to ustawienie preferencji edytora. Dokonujemy tego otwierajâc menu 'Projekt/Einstellungen/Editor'. Otworzy sië okno wyboru preferencji edytora ('Editor-Einstellungen'). Wybierzmy wiëc rozdzielczoôê ekranu.
Klikamy na gadget z napisem 'Bildschirm'. Otworzy sië nastëpne okno w którym moûliwe bëdzie wybranie odpowiedniego trybu graficznego (UWAGA!! Pokaûâ sië tylko te tryby do których sterowniki zostaîy uruchomione podczas startu systemu - szuflada 'Devs/Monitors'), oraz iloôci kolorów w jakich ma pracowaê edytor (od 4 do trybu HAM8). Nie ma chyba sensu pracowaê w mniejszej rozdzielczoôci jak 'NTSC: High Res Laced', oraz w wiëkszej iloôci kolorów jak 4. Dla takiej rozdzielczoôci warto teû ustawiê stosunek wymiarów ekranu na '4:3' - opcja 'Seitenverhältnis'.
Po ustawieniu tych opcji moûemy je zatwierdziê (gadget 'OK'), lub wyjôê z menu 'Bildschirm' (gadget 'Abbruch' - odpowiadajâcy 'Cancel'). Wracamy do okna ustawieï edytora. Teraz klikajâc na gadget z napisem 'Farben' moûemy ustawiê paletë edytora. Ja zostawiîem jâ bez zmian.
Klikajâc na gadget 'StartPfäde' moûemy ustawiê ôcieûki dostëpu do wszystkich plików potrzebnych programowi do pracy. Ôcieûka 'Szenen' okreôla nam miejsce gdzie bëdâ przechowywane sceny oraz obiekty Maxona (domyôlnie jest to podkatalog 'Szenen/' [czytaj: 'sce:nen', dopisek Jubala] w katalogu gîównym Maxona).
Ôcieûka 'Texturen' okreôla nam miejsce z którego Maxon bëdzie pobieraî brushe i tekstury uûywane przez obiekty. Domyôlne jest to podkatalog 'Texturen/'. 'Materialen' to nic innego jak miejsce, gdzie Maxon przechowywaî bëdzie dane o materiaîach. Domyôlnie - 'Materialen/'
'Animationen' nie muszë chyba tîumaczyê - domyôlnie 'Animationen/'. Z kolei 'Raytracer' okreôla nam ôcieûkë dostëpu i nazwë moduîu raytracera dla Maxona (który moûe byê wywoîywany spod samego Maxona). Domyôlnie jest to plik 'Raytracer' w katalogu gîównym Maxona. Jeûeli uûywamy np. wersji 2.0 i 3.1 naleûy odpowiednio przeedytowaê te ôcieûki, aby wersja 2.0 nie uûywaîa np. raytracera z wersji 3.1 (choê jest to opîacalne i moûliwe do wykonania).
'Umleitung' okreôla nam tymczasowy plik wymiany jaki na wîasny uûytek tworzy sobie Maxon. W celu oszczëdnoôci pamiëci warto przeedytowaê ôcieûkë tak, aby wskazywaîa plik na twardzielu np. 'T:Cinema.tmp'.
'Bilddanz.' okreôla nam ôcieûkë do programu wyôwietlajâcego nam wyniki pracy Maxona lub podglâdy textur i brushów. Standardowo uûywany jest ViewTek moûliwe jest jednak podîoûenie innych programów (ja wykorzystuje np. Visage'a). Ôcieûkë zmieniamy tak, wskazywaîa plik jakiego chcemy uûyê. Nazwë pliku do pokazania dostarczy sam Maxon.
Po ustaleniu wszystkich ôcieûek - potwierdzamy ich wybór klikajâc na 'OK', wracamy do preferencji edytora. Tu warto jeszcze zmieniê wykorzystywane przez program czcionki 'Zeichensatz' na jak najmniejsze (lecz wciâû jeszcze widzialne), gdyû Maxon posiada sporo rozwijanych menu, zaô czcionka 'topaz 8' nie daje moûliwoôci dotarcia do wszystkich. Moûemy zmieniê czcionki oddzielnie dla wszystkich w 'menu' (gadget 'Menu'), oraz dla okien otwieranych przez program (gadget 'Fenster'). Klikajâc na wyûe wymienione gadgety za pomocâ standardowego requestera zostaniemy poproszeni o wybranie odpowiedniego kroju czcionki.
Dla poczâtkujâcych warto jeszcze ustawiê kilka opcji ('zaptaszkowaê je') w menu 'Editor-Einstellungen'. Sâ to kolejno 'Lichtautomatik' - automatycznie dodajâcy równomierne úródîo ôwiatîa w tworzonej scenie (bardzo przydatne), 'Dateiabfragen', i 'Sicherheitsabfragen'. Opcja 'Piktogramme' spowoduje doîâczanie domyôlnych ikon Maxona do nagrywanych projektów, obiektów i scen.
'Grundeinheit' okreôla nam miarë jednostki (piksele, km, metry, cm, mikrometry i nanometry). w jakiej dokonywane bëdâ wszystkie etapy edycji (wprowadzanie parametrów rëcznie). Polecam 'piksel'.
Dla osób posiadajâcych mniej pamiëci moûna zwolniê opcjë 'Workbench', powodujâcâ iû przy uruchamianiu programu wykonywana bëdzie próba zamkniëcia Workbencha, a to oznacza kilka kilobajtów pamiëci wiëcej.
Zaô dla tych, który majâ tej pamiëci sporo przydaê sië moûe opcja 'Berechnungspriorität', które okreôla priorytet wykonywania obliczeï przez moduî 'Raytracer'. Warto jâ ustawiê na -1 (domyôlnie 0), co pozwoli nam na normalnâ pracë systemu podczas wykonywania dîugich i skomplikowanych obliczeï.
Teraz na przykîad raytracer juû od kilku godzin mëczy sië nad projektem, ja zaô na AmiTekôciePro rzeúbië opis Maxona Cinemy 3.1 korzystajâc z niego samego otwartego na oddzielnym screenie, w tle pracuje zaô player do pîytek CD i mnóstwo commodities i programików którymi mam zapchany system. Spowolnienia pracy nie zauwaûyîem. Natomiast, jeûeli chodzi o spowolnienie obliczeï, cóû znaczy te sumaryczne kilka minut opóúnienia raytracera, jeûeli projekt liczy sië ponad 4 godziny?
To chyba wszystkie z waûniejszych opcji preferencji Maxona. Na zakoïczenie tego i tak przydîugawego wstëpu - coô dla poczâtkujâcych niecierpliwych. Renderujemy swój pierwszy obiekt.
Po uruchomienu Maxon powinien automatycznie otworzyê pusty (jeszcze projekt) o nazwie 'Ohne Titel'. Widoczny takûe powinien byê pasek z podstawowymi narzëdziami (2 kolumny ikonek). Wyjaônienie wszystkich zostawiam do nastëpnego razu, dziô tylko podstawowe.
Na dole paska z narzëdziami znajdziemy 6 ikonek sîuûâcych do zmiany widzianych przez nas rzutni. I tak 'XY' oznacza rzut na pîaszczyznë XY (obiekty widziane 'Vorne' - z przodu), XZ- rzut na pîaszczyznë XZ (obiekty widziane 'Oben' czyli 'z góry'), ZY - rzut na pîaszczyznë ZY ('Seite' czyli 'z boku'). Do przedstawiania widoku trójwymiarowego sîuûy rzutnia '3D'. Nie naleûy jednak myliê widoku '3D' z widokiem z kamery ('P' - perspektywa). To bowiem w oknie 'P' moûna dokonywaê zmiany kâta patrzenia kamery (i jej poîoûenia).
Bardzo pomocny (zwîaszcza dla osób pozbawionych wyobraúni przestrzennej) jest widok '4T' okreôlajâcy jednoczesny widok na 4 rzutnie (XY, XZ, ZY,3D). W kaûdym z tych okien moûemy dokonywaê zmian poîoûeï obiektu oraz kamery, spowoduje to jednak jednoczesnâ zmianë widoku w innych oknach.
Przejdúmy wiëc do naszego pustego projektu (klik na okienko) i wybierzmy rzutnië '4T'. Nastëpnie w menu 'Objekte/Grundobjekte' wybierzmy opcjë 'Kugel' (kula). Tu maîa uwaga - wiëkszoôê opcji w Maxonie posiada swoje shortcuty, np. kulë moûna takûe wstawiê naciskajâc 'Alt-5'. Niektóre z opcji przy swojej nazwie posiadajâ maîâ kropkë (*), co oznacza iû moûna zmieniaê ich parametry poprzez naciôniëcie klawisza 'Shift' i odpowiedniej kombinacji klawiszy (lub przycisku myszki).
Tu uwaga - ten sposób postëpowania jest potrzebny gdy uûywamy Magic Menu. Gdy nie mamy go zainstalowanego - wystarczy najechaê na wybranâ opcjë (z gwiazdkâ!) i wcisnâê prawy przycisk myszy. Jeûeli wiëc zdecydujemy sië na kulë, którâ zaprojektuje nam Maxon - wciskamy 'Alt-5'. Jeûeli nie odpowiada nam ten projekt - wciskamy 'Shift-Alt-5' lub 'Shift' + lewy przycisk myszki na opcji 'Objekte/Grundobjekte/Kugel'.
Otworzone zostanie maîe okienko, w którym zmieniê bëdziemy mogli nazwë obiektu ('Name'), promieï kuli ('Radius' - uwaga na jednostki które wybraliômy), oraz sposób projektowania obiektu - matematyczny (za pomocâ promieni - 'Perfekte Kugel'), lub zdefiniowanie kuli jako 'ileôtam-kât'. W drugim przypadku jesteômy proszeni o podanie liczby segmentów. Zasada jest prosta - wiëcej segmentów, îadniejsza kula, wiëcej liczenia.
Wybieramy odpowiadajâce nam opcjë (polecam 'Alt-5'). Poniewaû w preferencjach edytora ustawiliômy automatyczne wstawiania úródîa ôwiatîa, utworzyliômy wîaônie naszâ pierwszâ scenë w Maxonie. Jeûeli chcemy sië o tym przekonaê moûemy jâ wyrenderowaê (na razie bez zmiany parametrów renderingu).
W narzëdziach Maxona znajduje sië ikonka przedstawiajâca taômë filmowâ. Klikajâc naï kursorem (trzymajâc wciôniëty lewy przycisk myszy), otwiera nam sië menu renderowania scen. Do wyboru mamy
'SW-Drahdartstellung' - czyli czarno-biaîe siatkowe (wireframe) odwzorowanie sceny. Bardzo szybkie. 'Drahtdartstellung' - to sami co wyûej, lecz w kolorach. 'SW-Flähendarstellung' - czarno-biaîe odwzorowanie z wypeînieniem ('Solid') 'Flähendarstellung' - kolorowe odwzorowanie z wypeînieniem ('Solid' + 'Shading'). Szybkie - do wolnego 'Scanline' - szybki i niedokîadny raytracing. Uwzglëdnia tekstury i kolory, nie uwzglëdnia cieni, ôwiateî, przezroczystoôci, odblasków itp. Doôê wolne. 'Raytracing' - najdokîadniejszy (i najbardziej czasochîonny) rodzaj obliczeï. Uwzglëdnia ôwiatîa, tekstury, kolory, odbicia, cienie, póîprzezroczystoôê, itp.
Wybierzmy 'Flähendarstellung'. Teraz, w zaleûnoôci jaki sprzët posiadamy, poczekamy kilka sekund lub teû kilka minut.
W czasie wykonywania obliczeï Maxon otwiera okno informujâce nas o przebiegu operacji. Dla obliczeï 'Flähendarstellung' bëdzie to wskaúnik informujâcy o zaawansowaniu projektu, oraz 3 gadgety 'Bild zeigen' pozwalajâcy na podglâd projektu (do Maxona wracamy po naciôniëciu lewego przycisku myszki), 'Speichern' - zapisujâcy wyrenderowany projekt w postaci (na razie!) pliku iff, oraz 'Abbruch' - rezygnacjë z dalszych obliczeï.
Dla obliczeï typu 'Raytracing' i 'Scanline' okno informacyjne ('Rendervorgang') zawieraê bëdzie informacje: 'Berechne das Bild' - procentowy wskaúnik zaawansowania obliczeï,'Berechnungszeit' - czas renderingu, oraz 'Bildsnummer' - numer aktualnie liczonej klatki (w wypadku liczenia animacji).
Wyrenderujmy sobie naszâ kulë w trybie 'Raytracing', a nastëpnie zapiszmy obrazek na dysk ('Speichern').
Wiëcej o metodach renderingu, formatach graficznych, sposobach zapisu, jak teû moûliwoôciach programu Maxon Cinema Pro 3.1 przedstawië w nastëpnych odcinkach.
Quetzalcoatl
docent@pluton.pol.lublin.pl
docent@pentak.pol.lublin.pl
PS. Juû niedîugo (poîowa czerwca) dostëpna bëdzie moja strona WWW, gdzie zamieszczone zostanâ wszystkie moje lepsze prace.