Demony lâdowe:

Najpopularniejszym demonem wôród Sîowian byîa ZMORA zwana teû KIKIMORÂ lub MARÂ, (stâd powiedzenie "sen - mara, Bóg wiara").

Mara to dusza czîowieka, który zmarî nagîâ ômierciâ bez rozgrzeszenia. Jej specjalnoôciâ byîo bolesne duszenie ôpiâcych, a szczególnie dziewek.

Zmora zaô mogîa byê duszâ zmarîej osoby, ale równie dobrze mogîa to byê zîoôliwa dusza ûyjâcej osoby, która korzystajâc ze snu "wîaôciciela" opuszczaîa jego ciaîo i uûywaîa ile wlezie.

Dana osoba mogîa nawet nie wiedzieê, ûe jej sen uwalniaî zmorë. Zmorami czësto bywaîa siódma córka danego maîûeïstwa. Na "zmorowatoôê" wskazywaê teû mogîy zroôniëte nad oczyma brwi lub róûnokolorowe oczy. Zmora lubiîa sië w nocy sadowiê na piersiach ôpiâcej osoby i powoli pozbawiaê jâ tchu.

Zmora miaîa moûliwoôê transformacji w rozmaite zwierzëta: kota, kunë, ûabë, mysz a takûe w przedmity martwe, jak sîomka czy igîa. Jeôli zatem Sîowianin budziî sië rankiem z uczuciem, ûe coô go caîâ noc gniotîo w piersiach i znalazî tam np. ôpiâcego kota - no to wiadomo; zmora! Los takiego zwierzaka nie byî do pozazdroszczenia.

Jak moûna byîo uchroniê sië przed zmorâ i marâ? Skutecznâ metodâ byîa zmiana pozycji snu - tzn. naleûaîo poîoûyê sië w îóûku odwrotnie, tam gdzie nogi - gîowa. Myliîo to wiëkszoôê demonów. Dodatkowo moûna byîo spaê ze skrzyûowanymi nogami.

A jeôli obudzimy sië w nocy i ujrzymy dîawiâcâ nas zmorë (lub marë) moûemy obiecaê jej sera, bo powszechnie wiadomym byîo, ûe demony te uwielbiajâ nabiaî. Ale biada jeôli ktoô nie dotrzymaî obietnicy - wkurzona kikimora zaduszaîa takiego delikwenta na ômierê. Ogólnie byî to demon doôê naprzykrzajâcy sië ale îatwy do okpienia i zasadniczo nieszkodliwy.

Szczególnâ odmianâ zmory byî inkub i sukkub, czyli demon objawiajâcy sië pod postaciâ mëûczyzny lub kobiety i kochajâcy sië ze swâ ofiarâ, czasem za jej zgodâ, czasem bez, czasem na jawie, czasem (czëôciej) we ônie.

Jeôli jakaô dziewka w czasie snu stëkaîa i miotaîa sië po îóûku to niewâtpliwie wîaônie jakiô demon sië z niâ zabawiaî. Wskazane byîo jâ szybko zbudziê, bo inaczej mogîo sië to skoïczyê ciâûâ i to wcale nie wyônionâ tylko jak najbardziej rzeczywistâ. Zapewne niejedna Sîowianka wyîgaîa sië wyjaônieniem, ûe ta ciâûa to niewâtpliwa robota demona.

POÎUDNICA - demon zabójca.

Znany teû jako: ûytnia, rûana baba, baba o ûelaznych zëbach. Byî to nader zîoôliwy i morderczy demon polujâcy na tych, którzy niebacznie w samo poîudnie przebywali w polu. Zabijaî dorosîych (np. kosiarzy czy oraczy pracujâcych w peînym sîoïcu) oraz porywaî dzieci bawiâce sië na skraju pola. Niekiedy zadowalaî sië "tylko" pozbawieniem ofiary na jakiô czas przytomnoôci lub zesîaniem potëûnego bólu gîowy. Przedstawiano go pod postaciâ odzianej na biaîo kobiety o surowej bladej twarzy.

Jeôli w bezwietrzny dzieï îany zboûna nagle zaczynaîy falowaê to byîo jasne, ûe poîudnica jest tuû tuû. Szczególnie lubiîa przebywaê wôród îanów îubinu. Nie byîo przeciw niej obrony - naleûaîo po prostu w okolicy poîudnia unikaê przebywania na polu a juû szczególnie drzemki na polu. Ôpiâcy byî bowiem szczególnie poûâdanâ ofiarâ. Poîudnica nie lubiîa cienia, wiëc dobrze byîo przesiedzieê poîudnie w cieniu drzew - tam demon nie miaî dostëpu.

BOGINKI zwane teû MAMUNAMI

Niekiedy nazywano je teû dziwoûonami.

Demony te przedstawiano w postaci bardzo szpetnych kobiet, chudych, owîosionych na caîym ciele, z piersiami tak zwisajâcymi, ûe niekiedy dla wygody demon przerzucaî je sobie przez ramië.

Mamuny specjalizowaîy sië w szkodzeniu poîoûnicom i ich ôwieûo narodzonym dzieciom, zsyîajâc na nie nagîe gorâczki i inne choroby. Ich popisowym numerem jest zamiana niemowlât - w miejsce dziecka podkîadajâ bliúniaczo podobne niemowlë, bëdâce jednak dzieckiem czarownicy i demona.

Niemowlë takie po wyroôniëciu staje sië zwykle zîoczyïcâ i czyni wiele zîego, zaô w dzieciïstwie juû charakteryzuje sië wielkâ zîoôliwoôciâ i paskudnym charakterem. Np. wyjada wszystko z garów, szcza do mleka by skwaôniaîo, itp.

Mamuny szkodzâ nawet przyszîym matkom, tzn. kobietom w ciâûy, zsyîajâc im koszmarne sny oraz zmuszajâc do wymiotów, tudzieû sprawiajâc, ûe puchnâ im nogi itp.

Na szczëôcie moûna byîo przeciwdziaîaê ich zakusom. Naleûaîo mieê przy sobie coô metalowego i ostrego, np. szpilkë lub agrafkë. W czasie porodu naleûaîo zwiëkszyê kaliber amuletu i pod îóûko wkîadaîo sië duûy nóû lub nawet pîug. Dzieciom zaô naleûaîo przywiâzaê do rëki czerwonâ wstâûeczkë lub chociaû czerwonâ nitkë. Skutecznie chroniîo to przed podmiankâ.

Mamuny potrafiîy teû zabraê dopiero co urodzonemu dziecku cieï, co sprawiaîo ûe dziecko wyrastaîo na przygîupa lub szaleïca.

WILKOÎAK

Byî to czîowiek, który potrafiî sië w okreôlonym czasie (np. peînia ksiëûyca) przeksztaîciê w wilka. Byî wtedy groúny dla innych ludzi i zwierzât domowych, gdyû atakowaî je w morderczym szale. Po powrocie do ludzkiej postaci nie pamiëtaî niczego, co czyniî w wilczej skórze. Niekiedy nawet czîowiek taki nie wiedziaî, ûe jest wilkoîakiem.

Skutecznâ metodâ obrony przed wilkoîakiem byîo mieê przy sobie coô srebrnego, gdyû stwór ten nienawidziî srebra. Wilkoîaka, gdy zmieniî sië w wilka, nie moûna byîo zraniê ûadnâ klasycznâ broniâ. No chyba, ûe uûyto np. srebrnej kuli czy takiego ostrza.

Taka broï powodowaîa natychmiastowe przerwanie przemiany w wilka i powrót do ludzkiej postaci. Wszelako naleûaîo uwaûaê przy polowaniu na wilkoîaka, gdyû jego ukâszenie sprawiaîo, ûe ukâszony równieû stawaî sië wilkoîakiem. Osobë, o której wiedziano, ûe jest wilkoîakiem, dobrze byîo pëtaê przy peîni ksiëûyca srebrnym lub ostatecznie metalowym îaïcuchem. Uniemoûliwiaîo mu to transformacjë w wilka.

WAMPIR a wîaôciwie WÂPIERZ

To zmarîy ûywiâcy sië krwiâ ômiertelnych. Mówiâc dokîadniej jest to ciaîo oûywione przez demona. Nienawidzi ôwiatîa sîonecznego i dnia, poniewaû sîoïce jest dla niego mordercze. Noce spëdza w grobie lub w lochach, noce schodzâ mu na polowaniach na ludzi.

Wbrew potocznym opiniom jego jednorazowe ukâszenie nie zaraûa ukâszonego wampiryzmem - inaczej szybko caîa ludzkoôê przeksztaîciîaby sië w wampiry. Wampiry uwielbiajâ wysysaê krew ze ôpiâcych ludzi, którzy nawet nie sâ tego ôwiadomi.

Objawami dziaîania wampira jest tylko coraz wiëksze osîabienie, bladoôê i pot na czole po obudzeniu, oraz koszmarne sny i staîe uczucie wielkiego zmëczenia. Wampiry nie lubiâ czosnku i cebuli, stâd dobrze jest mieê w domu nieco tych warzyw. Wskazane jest ich spoûywanie. Wampira moûna teû skutecznie odstraszyê wbijajâc nóû w jego cieï. Demony te mogâ przybieraê teû postaê nietoperzy.

Wampiry w swym demonim wcieleniu sâ wraûliwe na srebro, które je odstrasza ale nie unicestwia. Podobnie jest z krucyfiksem. Moûna natomiast unicestwiê ciaîo, w którym przebywa demon, przebijajâc spoczywajâce w grobie zwîoki drewnianym (najlepiej osikowy) koîkiem.

Wskazane teû jest odciëcie trupowi gîowy i wîoûenie jej miëdzy nogi. Jeôli jakiô nieboszczyk po wykopaniu z grobu nie wykazuje widocznych ôladów rozkîadu to w 100% pewne jest, ûe jest to wampir.

Demony powietrzne:

LATAWIEC i LATAWICA

To zwykle dusze wisielców i straconych zîoczyïców. Demony te miaîy pieczë nad zjawiskami atmosferycznymi. Osobliwie gustowaîy w wirach i trâbach powietrznych, zaô odmiana zwana "pîanetnik" uwielbiaîa urzâdzaê gradobicia i oberwania chmury. Naturalnie ze szkodâ dla ludzi. Demony te byîy z gatunku zîoôliwych ale w sumie maîo groúnych.

Co wiëcej moûna je byîo "obîaskawiaê" za pomocâ specjalnych zaklëê czy modlitw albo obfitego poczëstunku i wtedy demon taki wrëcz sprzyjaî wybranym ludziom. Doôê czësto bywaî to mîynarz, któremu latawica dmuchaîa odpowiednio w skrzydîa wiatraka, jednoczeônie zabierajâc wiatr konkurencji.

Demony wodne:

TOPIELICE i RUSAÎKI

Topielice, zwane teû utopcami, wodnikami, topcami itp. to ludzie, którzy popeînili samobójstwo poprzez utopienie sië, lub teû zostali utopieni (np. wyrodna matka topiîa ôwieûo urodzone [nieôlubne?] dziecko).

Takûe pîody kobiet, które utonëîy bëdâc w ciâûy stawaîy sië wodnikami. Demony te zwykle zachowywaîy postaê jakâ miaîy w momencie ômierci ale moûna je byîo îatwo pozna po nienaturalnie duûej lub maîej gîowie, cienkich, wrëcz pajëczych, nogach, takoû zielonych wîosach. Niekiedy utopiec byî dodatkowo napuchniëty jak bania. A juz na pewno zawsze miaî wilgotne ubranie, z którego sâczyîy sië strumyki wody.

Utopiec jak sama nazwa wskazuje zajmowaî sië gîownie topieniem nieostroûnych pîywaków. Bardzo nie lubiî gdy ktoô przeszkadzaî mu w tym zajëciu, wiëc czësto zdarzaîo sië, ûe topiî nie tylko tego, kogo chciaî, ale i tego, który ruszyî mu na pomoc.

Zasadniczo przed utopcami nie byîo skutecznej obrony, wiëc najlepiej byîo nie wchodziê im w drogë. W póúniejszych czasach wierzono, ûe tonâcemu dobrze jest zarzuciê na szyjë róûaniec, co odstraszy utopca.

W przeciwieïstwie do utopców, zwykle doôê paskudnych, rusaîki byîy nader piëkne i ogólnie sexy. Rusaîkami byîy zwykle piëkne mîode dziewczyny, które sië utopiîy z powodu nieodwzajemnionej miîoôci lub wskutek porzucenia ich przez niewiernych kochanków. Lubiîy stroiê sië w wieïce z kwiatów i powîóczyste biaîe szaty, ale teû czësto preferowaîy absolutnâ nagoôê.

Rusaîki bywaîy niebezpieczne dla mëûczyzn, których to wabiîy piëknym ôpiewem (i ciaîem). Mëûczyzna zwabiony przez rusaîki tonâî w ich ramionach i wodzie. Nie byîo przeciwko nim obrony podobnie jak przed AIDS jedynâ skutecznâ ochronâ byîa wiernoôê staîemu partnerowi lub celibat.

To tylko drobna czëôê z ogromnej kolekcji demonów z panteonu Sîowian. Jak widaê nasi przodkowie obdarzeni byli bogatâ wyobraúniâ i mieli duûego cykora.

- na podst. róûnych úródeî -

Redakcja